ANAYASA MAHKEMESİNİN OLAĞANÜSTÜ HAL KANUN HÜKMÜNDE KARARNAMELERİ HAKKINDA VERDİĞİ SON KARARLAR ÜZERİNE BAZI GÖZLEMLER

Anayasa'nın 148'inci maddesine göre, olağanüstü hal veya sıkıyönetim dönemlerinde çıkarılan kanun hükmünde kararnamelerin esas ve şekil bakımından anayasaya aykırılığı iddiasıyla Anayasa Mahkemesinde dava açılamaz. Buna rağmen, Anayasa Mahkemesi 1991 yılında oluşturduğu ve sonrasında devam ettirdiği içtihadında, bu tür kanun hükmünde kararnamelerin hukuki niteliğini kişi, zaman, konu ve yer yönünden yetki unsurları üzerinden belirlemişti. Anayasa Mahkemesi verdiği son kararlarda ise bu içtihadını değiştirmiş ve kendi kendisini yalnızca kişi ve zaman yönünden yetki denetimiyle sınırlandırmıştır. Bu makalede, Anayasa Mahkemesinin içtihat değişikliği hukuki bir açıdan tartışılmaktadır. Makalenin sonunda ise olağanüstü hal ve sıkıyönetim dönemlerinde çıkarılan kanun hükmünde kararnamelerin yargısal denetimi yasağının yalnızca iptal davası için geçerli olduğu savunulmakta ve itiraz yoluyla yargısal denetim bir seçenek olarak okuyuculara önerilmektedir.

SOME OBSERVATIONS ON THE LATEST JUDGEMENTS OF THE CONSTITUTIONAL COURT ON THE EMERGENCY DECREES HAVING THE FORCE OF LAW

According to Article 148 of the Constitution, decrees having the force of law issued during a state of emergency or martial law shall not be brought before the Constitutional Court alleging their unconstitutionality as to form or substance. Nevertheless, the Constitutional Court, which established its jurisprudence on such decrees having the force of law in 1991 and afterwards, determined the legal nature of these decrees in terms of ratione personae, ratione temporis, ratione materiae and ratione loci. However, the Constitutional Court changed this jurisprudence in its latest judgements and restricted itself to exercise jurisdiction only ratione personae and ratione temporis. In this article, the Constitutional Court's change of jurisprudence is discussed from a legal point of view. At the end of the article, it is argued that the ban on judicial review of such decrees having the force of law is only valid for the annulment action and judicial review through the claim of unconstitutionality before other courts is offered to readers as an option.

Kaynakça

BOYAR Oya, "Olağanüstü Yönetim Usullerinde Temel Hak ve Özgürlüklere İlişkin Askıya Alma Rejimi", İnsan Hakları Avrupa Sözleşmesi ve Anayasa, Ed. Sibel İnceoğlu, İstanbul: Beta, 2013, ss. 97-111.

ESEN Selin, Karşılaştırmalı Hukukta ve Türkiye'de Olağanüstü Hal Rejimi, Ankara: Adalet, 2008.

GÖZLER Kemal, "Olağanüstü Hal Rejimlerinde Özgürlüklerin Sı- nırlandırılması Sistemi ve Olağanüstü Hâl Kanun Hükmünde Kararnamelerinin Hukukî Rejimi", Ankara Barosu Dergisi, Sy. 4, 1990, ss. 561-590.

GÖZLER Kemal, Kanun Hükmünde Kararnamelerin Hukuki Rejimi, Bursa: Ekin, 2000.

KABOĞLU İbrahim, "OHAL-KHK ve AYM'nin Varlık Nedeni", Birgün, 10 Kasım 2016.

KANADOĞLU Korkut, Anayasa Mahkemesi, İstanbul: Beta, 2004.

KUZU Burhan, Olağanüstü Hal Kavramı ve Türk Anayasa Hukukunda Olağanüstü Hal Rejimi, İstanbul: Kazancı, 1993.

ODER Bertil Emrah, Anayasa Yargısında Yorum Yöntemleri, İstanbul: Beta, 2010.

ÖZBUDUN Ergun Türk Anayasa Hukuku, Ankara: Yetkin, 2014. ŞİRİN Tolga, "Anayasa Hükmünde Kararnameler", Güncel Hukuk, Kasım 2016.

TANÖR Bülent ve YÜZBAŞIOĞLU Necmi, Türk Anayasa Hukuku, İstanbul: Beta, 2011.

TEZİÇ Erdoğan, Anayasa Hukuku, İstanbul: Beta, 2014

TURHAN Mehmet, "Olağanüstü Hallerde Çıkarılabilecek Kanun Hükmünde Kararnameler", Amme İdaresi Dergisi, C. 25, Sy. 3, 1992, ss. 13-36.

TÜRK Ender, 1982 Anayasası'na Göre Kanun Hükmünde Kararnameler ve Yargısal Denetimi, Ankara: Seçkin, 2013.

ÜLGEN Özen, "Anayasaya Uygunluğun Şekil Bakımından Denetiminin Kapsamına İlişkin Sorunlar ve Kanun Hükmünde Kararnamelerin Şekli Bakımdan Denetimi", Bahçeşehir Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, C. 11, Sy. 137-138, 2016, ss. 125-157.

ÜLGEN Özen, Anayasa Yargısında İlk İnceleme, İstanbul: Beta, 2013.

ÜSKÜL Zafer, "Türkiye'de Olağanüstü Halin Hukuksal Çerçevesi", Olağanüstü Hal Üzerine Yazılar, İstanbul: Büke, 2003, ss. 31-74.

YÜZBAŞIOĞLU Necmi, Türkiye'de Kanun Hükmünde Kararnameler Rejimi, İstanbul: Beta, 1996.

Kaynak Göster