Ceza Soruşturması ve Yaptırımlarının Caydırıcılık Etkisinin Değerlendirilmesi

Amaç: Toplum düzenini bozan davranışların suç olarak tanımlanması ve bu suçlara karşılık gelen cezalar sosyal bilimler açısından ilgi çekicidir. Suçlar için öngörülen cezalardan beklenen en önemli etkilerden bir tanesi de caydırıcılıktır. Mevcut çalışmada katılımcıların cezaların caydırıcılıklarına, soruşturma ve kovuşturma süreçlerine ilişkin algı ve tutumlarının değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Çalışma, araştırmacılar tarafından oluşturulan anket çalışmasının çevrimiçi uygulanması yolu ile, yaş aralığı 18-64 olan (yaş ortalaması 33,0±9,3) toplam 912 kişi ile gerçekleştirilmiştir. Bulgular: Çalışma neticesinde katılımcılar tarafından yakalanma olasılığının en yüksek olduğu düşünülen suç tipi insan öldürmedir (%63,8). Bir suçun ortaya çıkarılamamasında ise soruşturmanın etkin yapılmamasının etkili olduğunu belirten katılımcıların oranı %69’dur. Katılımcıların %25,1’i işlenen suçlara verilen cezalarının caydırıcılık açısından yeterli olduğunu düşünürken; etkin pişmanlığa bağlı cezalandırmada indirim yapılmasının caydırıcılık etkisini azalttığını düşünen katılımcıların oranı %67,4 ve iyi hal indiriminin suç işlemedeki caydırıcılık etkisini azalttığını düşünen katılımcıların oranı ise %70,8’dir. Katılımcıların %13,4’ü “yakalanmayacağımı bilseydim bir suç işlerdim” derken bir kişinin işlediği suçtan dolayı yakalanma olasılığının yüksek olduğunu düşünen katılımcıların oranı %55,9’dur. Sonuç: Çalışmadan elde edilen veriler doğrultusunda suç oranlarının azaltılması veya suçun engellenmesi için suç işleyen kişinin hiçbir şekilde verilecek cezadan kaçamayacağı, kısa sürede cezalandırılacağı ve verilen cezaların suç ile orantılı olduğu algısının geliştirilmesi gerektiği düşünülmektedir.

Evaluating the Deterrence Effect of Criminal Proceedings and Sanctions

Objective: Defining the behaviors that disrupt the social order as a crime and the penalties corresponding to these crimes have always been attractive in terms of social sciences. One of the most important effects expected from the penalties for crimes is deterrence. The present study aimed to evaluate the perceptions and attitudes of the participants regarding the deterrence of penalties, investigation and prosecution processes. Materials and Methods: The study was carried out with a total of 912 people with an age range of 18-64 years (mean age 33,0 ± 9,3) via online application of the survey created by the researchers. Results: As a result of the study, the type of crime, which is considered by the participants as having the most probability of being seized, is the commitment of murder (63,8%). The ratio of the participants who stated that the inefficiency in making an investigation is influential in not detecting crime is 69%. While 25,1% of the participants think that criminal punishments are efficient for deterrence; 67.4% of respondents think that the reduction in effective punishment due to regret reduces the deterrence effect. 70,8% of the participants, on the other hands, think that good conduct time decreases the effectiveness of deterrence in committing a crime. While 13,4% of the participants say that “they would commit a crime if they knew they wouldn’t get caught”, 55,9% of the participants who believe that the possibility of being seized because of committing a crime is high. Conclusion: In accordance with the data obtained from the study; it is thought that the perceptions about the offender “cannot escape the punishment to be given in any way”, “will be punished in a short time” and “the penalties are commensurate with the crime” should be improved in order to reduce the crime rate or to prevent the crimes.

Kaynakça

1. Türk Dil Kurumu (2006), Ceza. http://www.tdk.gov.tr/ index.php?option=com_gts&arama=gts&guid=TDK. GTS.5b8900bf9b99a2.30727599 (Erişim Tarihi: 15.08.2018).

2. Reynolds GS. A primer of operant conditioning. 2nd ed. Glenview, IL: Scott Foresman; 1975.

3. Aypay A. Ergen gözüyle ceza ve etkileri. Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi (KEFAD). 2017;18(1):249-68.

4. Işıktaç Y. Ceza adaleti açısından hapis cezası ve rehabilitasyon ilişkisi. İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Mecmuası. 2013;71(1):625-38.

5. Foucault M. Hapishanenin Doğuşu. 4. Basım. Çev. Mehmet Ali Kılıçbay, İmge Kitabevi, 2013;Ankara

6. Lyons L. Cezalandırmanın Tarihi. Çev. Silya Zengilli. Paris Yayınları, 2017;İstanbul.

7. Işıktaç Y. Adalet Psikolojisi. 1.Basım. İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları, 2013;İstanbul.

8. Beccaria C. Suçlar ve Cezalar Hakkında. Çev: Sami SELÇUK, İmge Kitabevi, 2004;Ankara.

9. Barnes HE, Teeters NG. (1956). İlkel Cezalar ve Fiziksel Cezanın Başlıca Türleri. Çev: Aydın, Ankara Barosu Dergisi, 2011;(4).

10. Livingston J. Crime and Criminology. New Jersey, PrenticeHall Publications, 1996; p.504

11. Bilgin N. Sosyal psikolojiye giriş. 5.Basım. Ege Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Yayınları, 2013;İzmir.

12. Bilgin N. Sosyal Psikoloji Sözlüğü. 3.Basım. Bağlam Yayınları, 2016;İstanbul.

13. Apel R. Sanctions, perceptions, and crime: Implications for criminal deterrence. Journal of quantitative criminology, 2013;29(1), 67-101. DOI: https://doi.org/10.1007/s10940- 012-9170-1

14. Kızmaz Z. Ceza veya Kriminal Yaptırımın Suç Oranları Üzerindeki Caydırıcı Etkisi. Sosyal Bilimler Dergisi 2005;7(2), 210 - 231

15. Dolu O. Suç Teorileri: Teori, Araştırma ve Uygulamada Kriminoloji. 5. Basım. Global Politika ve Strateji Yayınları, 2015;Ankara

16. Polis Vazife Ve Salȃhiyet Kanunu, (1934). Resmi Gazete, 14 Temmuz 1934

17. Çoban E. Ülkemizin yeni bilgi ve güvenlik konsepti MOBESE. Polis Bilimleri Dergisi, 2005;45. 21-28. Akt: Kula, S., & Guler, A. (2016). Smart public safety: Application of mobile electronic system integration (MOBESE) in Istanbul. In Smarter as the New Urban Agenda (pp. 243-258). Springer, Cham.

18. Armitage R. To CCTV or not to CCTV. A review of current research into the effectiveness of CCTV systems in reducing crime. Nacro. 2002;London

19. Karasar N. Bilimsel Araştırma Yöntemi. 15. Baskı. Nobel Yayın Dağıtım, 2005;Ankara.

20. Teevan JJ. Subjective Perception of Deterrence (Continued). Journal of Research in Crime and Delinquency, 1976;13(2), 155–164. DOI: https://doi. org/10.1177/002242787601300206

21. Dolu O, Büker H. Caydırıcılığın Sınırları: Caydırıcılık Eksenli Suç Önleme ve Mücadele Politikalarına Eleştirel bir Yaklaşım. Polis Bilimleri Dergisi, 2009;11(3), 1-22

22. Özcan Y, Dolu O, Gül SK. Ceza Algısının Uyuşturucu Kullanımı Üzerindeki Caydırıcı Etkisi: Bursa İli Ortaöğretim Kurumlarında Yapılan Bir Alan Araştırması. Turkish Journal of Police Studies/Polis Bilimleri Dergisi, 2011;13(4).

23. Türk B, Yavuz MF. Caydırıcılığın Madde Kullanımı Açısından Üniversite Öğrencilerinde Değerlendirilmesi, Adli Tıp Bülteni; 2018;23(3): 143-150. DOI: https://doi. org/10.17986/blm.2018345588

24. Chambliss WJ. The deterrent influence of punishment. Crime & Delinquency, 1966;12(1), 70-75.

25. Dumrul AC, Danacı AHK. “Kadın ve Kız Çocuklarına Karşı İşlenen Cinsel Şiddet Suçlarında Cezasızlık Sorunu Raporu. Ankara Barosu Dergisi, 2015;(4):255-291

26. Delice M. Hız, alkol ve genel trafik denetimlerinin trafik kazaları üzerindeki etkilerinin incelenmesi. Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 2012;16(2).

27. Türkmen M. Ceza Sosyolojisi Açısından Türkiye’de Ceza Adalet Politikaları ve Denetimli Serbestlik. Mediterranean Journal of Humanities 2018;8(1):379 – 397. DOI: https:// doi.org/10.13114/MJH.2018.403

Kaynak Göster