İzleyiciyi İzlemek; Sanat Eseri, Sanatçı ve İzleyici İlişkisi Üzerine

Modernizm sanat eseri karşısındaki izleyicinin pozisyonunu mesafe ile açıklar; sanat yapıtı ile izleyici arasında önceden öngörülmüş bir uzaklık söz konusudur. Modernist sanat anlayışında sanat yapıtı izleyici tarafından ulaşılamaz, dokunulamaz bir konumdadır. Böyle bir sanat eserinin ontolojisinde izleyicinin yeri yok denecek kadar azdır. Dada hareketinin sanatçı ve sanat eserinin yüceliğine karşı duran tavrından ve sanat yapıtının oluşumunda izleyiciye söz söyleme hakkı vermesinden beslenen 1960’lı yılların sanat üretme pratiği ile sanatçı - sanat yapıtı - izleyici arasındaki ilişkinin niteliği değişir. Artık sanat yalnızca sanatçı ve onun ürettiği nesneden oluşmamakta, bu sürece izleyici de dahil edilmektedir. Hatta bazı durumlarda izleyicinin fiziksel müdahalesi olmadan sanat yapıtı anlamına ulaşamaz. Bu makale 1960’larda değiştiği görülen sanatçı- sanat yapıtı- izleyici ilişkisinin nedenlerini örneklerle irdelemek ve değişen bu ilişkinin sanata etkilerini araştırmayı hedeflemektedir. 

Watching the Audience; a Study on the Relationship Between the Work of Art, the Artist and the Audience

The position of the audience is explained by distance in modernist art; there is an envisioned distance between the work of art and its audience. The work of art is located in a place that is inaccessible and impercepible in modernist sense of art. So, the audience has nearly no place in the onthology of such a work of art. However, the characterization of the relationship among the artist, the work of art and the audience has been changed after 1960s under the influence of dada movement. The work of art has no longer been found at the distance that modernity attribute to; the audience is allowed to ‘reach’. The aim of this study is to search the influence of the changing relationship between the artist, the work of art and the audience on the dynamics of art in present. 

Kaynakça

Timuçin, A., (2000). Estetik, İstanbul: Bulut Yayınları.

Antmen, A., (2008) Yüzyıl Batı Sanatında Akımlar, İstanbul: Sel Yayıncılık.

O’Doherty, B., (2010) Beyaz Küpün İçinde Galeri Mekanının İdeolojisi, İstanbul: Sel Yayıncılık.

Townsend, D., (2002) Estetiğe Giriş, Ankara: İmge Kitabevi.

Kuspit, D., (2006) Sanatın Sonu, İstanbul: Metis Yayınları.

Reiss, J. H., (2001) From Margin to Center-The Spaces of Installation Art, Cambridge: The MIT Press,.

Fried, M., (1994) Art and Objecthood, Art in Theory 1900-1990, London: Blackwell Publishers,.

Fried, M., (2004) Sanat ve Nesnellik, Sanatın Felsefesi Felsefenin Sanatı, Ankara: Ütopya yayınevi.

Atakan, N., (1998). Arayışlar, İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.

Rosenau, P. M., (2004). Post-modernizm ve Toplum Bilimleri, Ankara: Bilim ve Sanat Yayınları.

Sanat Dünyamız, (2005) Katılımcı sanat, İstanbul:Yapı Kredi Yayınları Sayı 96.

Eco, U., (2001) Açık Yapıt, İstanbul: Can Yayınları.

Jay, M., (2008) Deneyim Şarkıları, Çev.: Barış Engin Aksoy, İstanbul: Metis Yayınları.

Bürger, P. (2010) Avangard Kuramı, Çev.: Erol Özbek, İstanbul: İletişim Yayınları.