ALEVİ/BEKTAŞİ KÜLTÜR AKTARIMINDA MÜZİĞİN İŞLEVİ: GAZİANTEP - DÜZTEPE CEMEVİ ÖRNEK OLAYI

Türklerin günümüz kültürel özelliklerine bakıldığında zengin bir geçmişe sahipolduğu anlaşılır. Bu zenginliği sağlayanlardan biri, tarihsel süreç içinde geniş bircoğrafyada yol alan Türklerin farklı din ve inanç sistemleriyle olan etkileşimidir.Gerçekleşen her etkileşim eskiyi silmek yerine eskiyi örnek aldı. Bunun sonucundakültürel özellikler yok olmadı ama şekil değiştirdi. Kültürel aktarım dediğimiz buolguda müziğe düşen rollerden biri geçmiş ile bugün arasındaki bağı kurmaktır.Alevi/Bektaşi kültürüne bakıldığında müzik bu bağın güçlü olmasını sağlayan biretkendir. Bu kültür içindeki dini özelliklerin Orta Asya’daki inanç sistemleriylebenzerlik taşıması konuyu her açıdan ilgi çekici duruma getirmektedir. Şamangeleneğinde müzik, dini törenlerin bir numaralı aracıyken bugün Alevi/Bektaşikültüründe de konumu aynıdır. Müziğin bu kültür içinde sahip olduğu büyük sözhakkı sayesinde kültürel aktarım da sağlıklı yürümektedir. Alevi/Bektaşi inancındamüzik sadece dini pratiklerin yerine getirilmesi haricinde bugün önemli bir misyondaha edinmiştir. Bu misyon, günümüz kültürel etkinliklerinde kendini gösterir.Zamanın gereği, dini törenlerin haricinde düzenlenen farklı kültürel etkinliklerkültürün yaşatılmasını ve aktarımını sağlar. Bu etkinliklerin gerçekleşmesi ise müziksayesindedir diyebiliriz. Bu bağlamda, bu makalede, Türklerin geçmişten günümüzemüzik tarihini genel hatlarıyla ortaya koyduktan sonra Alevi/Bektaşi kültüründegünümüz kültürel etkinliklerin işlevi ve müziğe verilen rol değerlendirilmiştir.Konuyla ilgili bir alan betimlemesinin yer aldığı makalede kültürel etkinliklerinkültür aktarımındaki önemi ve müziğin buna etkisine ilişkin bulgular sunulmuştur. 

Function of Music in Conveying the Alevi / Bektashi Culture: Gaziantep - Düztepe Cemevi Case

In consideration with the cultural features of today’s Turks, it is understood thatthey have a rich history. One of the things that ensure this richness is theinteraction of the Turks, whom moved forward within a wide geographythroughout a historical process, with different religious and belief systems. Eachinteraction that took place took the past as an example rather than replacing it. As a result, the cultural features did not disappear but changed shape. In thisphenomenon we call as cultural conveyance, one of the roles embodied by themusic is to form the connection between the past and today. Looking at the Alevi /Bektashi culture, music is clearly a factor that ensures the strength of thisconnection. The fact that the religious characteristics within this culture bearresemblance with the belief systems in Central Asia puts the subject in an attractiveposition at every aspect. While music is the number one tool of religiousceremonies in Shaman traditions, its position is the same in Alevi / Bektashi culturetoday. Thanks to the great right to speak music acquired in this culture, the culturalconveyance also is conducted healthily. Music has earned another importantmission in Alevi / Bektashi belief apart from the mere actualization of religiouspractices. This mission presents itself in today’s cultural activities. Because oftoday’s circumstances, the different cultural activities that took place outside of thereligious ceremonies also enable keeping the culture alive and conveying it at thesame time. It can be said that these activities take place thanks to music. In thatsense, in this article the function of today’s cultural activities in Alevi / Bektashiculture and the role given to music is analyzed after putting forth the Turks’ historyof music from past to today in general terms. In this article, where the fielddescription in regard to the subject can be found, the findings in regard to theimportance of cultural activities in conveying the culture and the impact of musicare presented.  

Kaynakça

Altınay, F. Reyhan (2012). Türk Halk Müziği Makaleler Kitabı. İzmir: Ege Üniversitesi Yayınları.

Bilgin, Nuri (2007). Kimlik İnşası. İzmir: Aşina Kitaplar.

Cebecioğlu, Ethem (2014). Tasavvuf Terimleri ve Deyimleri Sözlüğü. Ankara: Otto Yayınları.

Demir, Ali Faik, ve Akgün Çomak, Nebahat (2009). Şaman ve Türk Dünyası. İstanbul: Bağlam Yayınları.

Eliade, Mircea (2006). Şamanizm. Çev. İ. Berkan. Ankara: İmge Kitabevi.

Emiroğlu, Kudret, ve Aydın, Suavi (2009). Antropoloji Sözlüğü. Ankara: Bilim ve Sanat Yayınları.

Erol, Ayhan (2009). Popüler Müziği Anlamak -Kültürel Kimlik Bağlamında Popüler Müzikte Anlam. İstanbul:Bağlam Yayınları.

Erol, Ayhan (2015). Müzik Üzerine Düşünmek. İstanbul: Bağlam Yayınları.

Haviland, William A. vd. (2008). Kültürel Antropoloji. Çev. İ. D. Sarıoğlu, İstanbul: Kaknüs Yayınları.

İnan, Abdülkadir (1995). Tarihte ve Bugün Şamanizm. Ankara: TTK Yayınları.

Kaemmer, J. E. “ty”. İnsan Yaşamında Müzik (Music in Human Life). Çev. Y. Özer, Basılmamış Çeviri.

Kafesoğlu, İbrahim (1989). Türk Millî Kültürü. İstanbul: Boğaziçi Yayınları.

Kaplan, Ayten (2013). Kültürel Müzikoloji. İstanbul: Bağlam Yayıncılık.

Köprülü, Fuat (1989). Edebiyat Araştırmaları I. İstanbul: Ötüken Yayınları No: 186.

Mélikoff, Iréne (2004). Hacı Bektaş -Efsaneden Gerçeğe-. Çev, T. Alptekin, İstanbul: Cumhuriyet Kitapları.

Noyan, Bedri (2000). Bütün Yönleriyle Bektâşîlik ve Alevîlik. C. 3, Ankara: Ardıç Yayıncılık.

Ögel, Bahaeddin (1978). Türk Kültür Tarihine Giriş. Ankara: Kültür Bakanlığı Yayınları.

Örnek, Sedat Veyis (1971). Etnoloji Sözlüğü. Ankara: Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya FakültesiYayınları.

Uçan, Ali (2015). Türk Müzik Kültürü. Ankara: Evrensel Müzik ve Yayınevi.

Vural, Feyzan G. (2016). İslamiyet'ten Önce Türklerde Kültür ve Müzik -Hun, Köktürk ve Uygur Devletleri-. İstanbul: Ötüken Yayınları.

Yaltırık, Hüseyin (2003). Tasavvufi Halk Müziği. Ankara: TRT Yayınları.

Zelyut, Rıza (2013). Türk Aleviliği -Anadolu Aleviliğinin Kültürel Kökeni-. Ankara: Kripto Yayınları.