CUMHURİYET DÖNEMİNDE CEMİL CEM VE CEM MİZAH DERGİSİ

Türk karikatürünün öncü isimlerinden Cemil Cem, II. Meşrutiyet Dönemi’ndeçizdiği karikatürler ve yayımladığı Cem mizah dergisiyle ünlenmiş; bu dönemdeki eserleriona “Üstad” ve “Türk Karikatürünün Babası” sıfatlarını kazandırmıştır. Ancak Sanatçı,1912 yılında Cem dergisinin kapanmasıyla birlikte uzun bir suskunluk devresine girmiş,bu suskunluğunu bozması ise 1927 yılında gerçekleşmiştir. 1927’de Cem dergisini yenidenyayımlayan Sanatçı, Cumhuriyet rejiminin getirdiği coşkuya katılmıştır. Bu süreçte ülkesineve yeni rejime karikatür sanatıyla hizmet etme niyetindedir. Ancak karikatürleri kısa süredetepki çekmiş, Cem davalarla ve hapis cezalarıyla karşı karşıya kalmıştır. 1928’de dergisininyayınını durduran Cem, yaklaşık dört ay sonra, Harf İnkılâbının ardından şansını yenidendenemiş, bu girişimi Hükümet tarafından da desteklenmiştir. Ne var ki bu girişim de uzunsürmez ve Cem dergisi 1929 yılının Mayıs ayında okuyucularına son kez veda etmiş, bundansonra Cemil Cem karikatür sanatıyla yollarını ayırmıştır. 
Anahtar Kelimeler:

Cem, Mizah, Karikatür, Atatürk

CEMİL CEM AND THE ‘CEM’ HUMOUR MAGAZINE DURING THE REPUBLICAN PERIOD

Cemil Cem, one of the most notable names of the Turkish caricature, gainedreputation with his cartoons and his magazine Cem during The Second Constitutional Periodin the Ottoman Empire. His published Works in this period help him acquire titles such as“the Master” and “the father of the Turkish caricature”. However the Artist entered a longperiod of silence with the closure of his magazine in 1912, after 15 years in 1927, he startedre-circulating his cartoons. In 1927, he participated in the enthusiasm that the RepublicanRegime brought with his republished magazine Cem. In this process he aimed at serving hiscountry and the new regime with his works. But his caricatures got a serious reaction and hehad to face with cases and even imprisonment. Therefore before long, he stopped publishinghis magazine in 1928. Four months after the Letter Revolution he tried his chance again. Thistime his initiatives and works also supported by the Government. However he failed onemore time and in May 1929 he closed the magazine and abandoned the art of caricature. 

Kaynakça

Başbakanlık Cumhuriyet Arşivi (BCA)

Dosya: 8564, Fon Kodu: 30..10.0.0, Yer No: 83.548.2.

Dosya: 8564, Fon Kodu: 30..10.0.0, Yer No: 83.548..1.

Akbaba

Akşam

Cem

Kelebek

Milliyet

Vakit

Yeni Kalem

Zümrüdüanka

BALCIOĞLU, Semih, Memleketimden Karikatürcü Manzaraları, Can yay., 1. b.,İstanbul, 2003.

BAYRAK, M. Orhan, Türkiye’de Gazeteler ve Dergiler Sözlüğü (1831-1993), Küllyay., 1. b., İstanbul, 1994.

ÇAPANOĞLU, Münir Süleyman, Basın Tarihimizde Mizah Dergileri, GarantiMatbaası, İstanbul, 1970.

ÇEVİKER, Turgut, Gelişim Sürecinde Türk Karikatürü, C. II (Meşrutiyet Dönemi1908-1918), Adam yay., 1. b., İstanbul, 1988.

ÇEVİKER, Turgut, Karikatürkiye-Karikatürlerle Cumhuriyet Tarihi (1923-2008),C. I (Tek Parti ve Demokrat Parti Dönemi 1923-1960), NTV yay., 1. b.,İstanbul, 2010.

HAİNZELMANN, Tobias, Osmanlı Karikatüründe Balkan Sorunu (1908-1914),Kitap Yayınevi, 1. b., 2004.

KABACALI, Alpay, Türk Basınında Demokrasi, Kültür Bakanlığı yay., 1. b.,Ankara, 1994.

KOLOĞLU, Orhan, Türkiye Karikatür Tarihi, Bileşim yay., [1. b.], İstanbul, 2005.

İNUĞUR, Nuri, Türk Basın Tarihi, Gazeteciler Cemiyeti yay, 1.b., İstanbul, 1992.

SİPAHİOĞLU, Ahmet, Türk Grafik Mizahı (1923-1980), Dokuz Eylül yay., 1. b.,İzmir, 1999.

ŞEN, İsmail, Asi’den Gazi Atatürk’e (1919-1938)- Karikatürlerde Mustafa Kemal veMilli Mücadele, Tanı yay., 1. baskı, Ankara, 2006.

YÜCEBAŞ, Hilmi, Karikatür Üstatlarımız- Cem ve Ramiz, Nuri DizerkoncaMatbaası, [İstanbul], 1959.

BALCIOĞLU, Semih, “Cumhuriyet Döneminde Cem neden çizmedi?”, Tarih veToplum, S. 39 (Mart 1987), s. 8.

OKAY, Cüneyd, “Cumhuriyet Döneminde Cem”, Toplumsal Tarih, S. 50 (Şubat1998), s.s. 49- 51.

ÖNGÖREN, Ferit, “Cem Dergisinin İkinci Çıkışı”, Yeni A Dergisi, S. 26 (Mayıs1974), s. 11.

ÖNGÖREN, Ferit, “Türk Mizah ve Karikatürü”, Cumhuriyet Dönemi TürkiyeAnsiklopedisi, C. VVI, s.s. 1426- 1432.

PEKŞEN, Yalçın , “Türk Mizahı”, Türk Mizahının Öncüleri, Fasikül-1, MilliyetKültür Hizmeti, [b.y.y..], [b.t.y.], s. 7.

TOROS, Taha, “Türk Karikatürünün Babası Cemil Cem”, Tarih ve Toplum, C.XIII, S. 77 (Mayıs 1990), s.s. 30-33.

YAZICI, Nermin, “Yazılı Türk Mizahının Gelişim Sürecinde Batılı Anlamda İlkMizah Dergisi: Cem”, TurkishStudies, 6/3 Summer 2011, s.s. 1299-1313.