KAVRAMSAL ve KURAMSAL BOYUTLARIYLA İNSAN HAKLARI VE İFADE ÖZGÜRLÜĞÜNE SOSYO-POLİTİK BİR BAKIŞ

Öz İnsanhakları olgusu, bireyler arasında hiçbir ayrım gözetmeden tüm insanların sırfinsan olduklarından ötürü doğuştan kazandıkları haklar olup; bütün insanlarıkapsamaları bakımından evrenseldir, diğer tüm haklardan ve hukuk kurallarındanüstündür ve önceliklidir. İnsan hakları salt hukuki veya siyasi bir konuolmanın öncesinde, esasında ahlakidir.    İnsan hakları bugünkü halini, genelhatlarıyla 16. Yüzyıldan itibaren görülmeye başlanan toplumsal ve siyasalgelişmelerden almış olsa da bütün insanlık tarihine yayılan özgürlük, eşitlik,adalet arayışları, bu hakların tarihsel temel çerçevesini oluşturmaktadır.Buradan yola çıktığımızda ise insan haklarının özgürlük, eşitlik ve adalettemellerinde sağlamca gelişip, bunlarla sürekli korelasyon içerisinde olduğunusöyleyebiliriz. İnsan hakları, diğer hukuk dalları tarafından tanınmış olsunveya olmasın, belirli düzen ile beraber insanlara verilen ve içerisinde temelhak ile özgürlükleri barındıran yapıyı baz almaktadır. İnsan haklarının bekası;insan onuru ve değeri üzerine kurulu olan bir düzende, bu özellikleri sonunakadar korumak şeklinde tezahür etmektedir.    Gerek geçmişte gerekse günümüzde insanhakları ve bu hakların biz bireylere olan getirileri kapsamlı olarak gelişimgöstermiştir. Bireylere verilen bu hakların içerisinde bizleri temele götürenve insan haklarının da beslenerek gelişmesini sağlayan çeşitli kavramlarbulunmaktadır. Bunları iki temel ölçütle genellemek gerekirse: ‘ÖZGÜRLÜK VEHAK’ olarak sınıflandırabiliriz. Bu iki kavram, bireylerin sırf bireyolduklarından dolayı kazandıkları ve toplum içerisinde kendilerini ifadeedebilme, kendilerine verilen haklardan yararlanarak kimlik oluşturma gibifiilleri beraberinde getirmiştir. İnsan Hakları ve Evrensel Bildirisi; bireylerile doğup gelişen, beraberinde bir çok hak ve kavramla korelasyon kuranbenliğimizin güvenlik kartıdır. Bu kartların en önemlilerin birisi de “İfadeözgürlüğü hakkıdır.” Kazandığımız temel ve insani haklarımız, bizlere insaniolarak kendini ifade edebilme, temel ihtiyaçlarımızın karşılanabilmesi vetoplumda kişilik kazanarak yer edinme gibi önemli boyutları sunar.  

Kaynakça

Adil, Ş. (2010). “Ulusalüstü İnsan Hakları Hukukunda Ekonomik Sosyal ve Kültürel Hakların Niteliği Bağlamında Sağlık Hakkının Kapsamı Üzerine Bir İnceleme”, AÜHFD, no 59.

Akbulut, İ. (1991). “İnsan Hakları”, İHİD, cilt 1, no 719.

Arslan, Z. (2008). Postmodern Söylem ve İnsan Hakları. Ankara: Seçkin

Balkır, G. (2009). Türk Anayasa Yargısında Sosyal Hakların Korunması. Kocaeli: KÜY.

Bolay, S. H. (1998). “İnsan Haklarının Felsefi Temelleri”, YTD, Sayı 21.

Çeçen, A. (1989). İnsan Hakları. Ankara: Gündoğan

Çoban, A. R. (1998). “İnsan Haklarının Felsefi Temelleri”, YTD, Cilt: 2, no 21,

Erdoğan, M. (1998). “İnsan Haklarına Kavramsal Bir Yaklaşım”, YTD, Sayı 21

Erdoğan, M. (2011). İnsan Hakları Teorisi ve Hukuku. Ankara: Orion

Esra, A. (1997). “Yargısal Temel Haklar”, Şükrü Postacıoğlu (Ed.). DEÜHFY içinde (s.44) İzmir

Gözler, K. (2011). Anayasa Hukukunun Genel Teorisi. Bursa: Ekin

Jack, D. (1995). Teoride ve Uygulamada Evrensel İnsan Hakları. (Çev. Mustafa Erdoğan / Levent Korkut). Ankara: Yetkin

Kapani, M. (1993). Kamu Hürriyetleri. Ankara: Yetkin

Mumcu, A. ve E. Küzeci. (2007). İnsan Hakları ve Kamu Özgürlükleri. Ankara: Turhan

Öğütçü M. (2005). “Doğal Hukuk ve Pozitif Hukuk Işığında İnsan Hakları Alanında Bazı Kavramlar”, DEÜHFD, C.7

Rand, A. (1999). “Kolektif Haklar”. Atilla Yayla (Ed.). Sosyal ve Siyasal Teori içinde (s. 325) Ankara: Siyasal Rand, A. (2009). “İnsan(ın) Hakları”. Atilla Yayla (Ed.). Sosyal ve Siyasal Teori içinde. Ankara: Siyasal Uluç, G. A. ve A. Armağan. (1998). “Avrupa İnsan Hak ve Özgürlükleri HukukundaTürkiye’nin Bitmeyen Serüveni”, YTD, cilt 5, no 22.

http://ipsala.gov.tr/insan-haklarinin-siniflandirilmasi

http://dergipark.gov.tr/download/article-file/208297

http://istanbul.mazlumder.org/tr/main/yayinlar/makaleler/8/insan-haklari-kurami/462

http://www.ihd.org.tr/insan-haklari-evrensel-beyannames/

http://www.inadina.com/inadeski/sayi106/apacik.htm

http://www.hukukihaber.net/dunyadan/aihmin-ifade-ozgurlugu-davalari-h52257.html