Üniversite akademik personelinin psikolojik dayanıklılık ve yaşam doyumu arasındaki ilişki

Bu araştırmanın amacı, akademik personelin psikolojik dayanıklılık ve yaşam doyumları arasındaki ilişkiyi incelemektir. Araştırma ilişkisel tarama modelinde betimsel bir çalışmadır. Araştırmanın çalışma grubunu 2011-2012 eğitim öğretim yılında Kastamonu Üniversitesi’nden tesadüfî örnekleme yolu ile seçilen 94 öğretim elemanı oluşturmaktadır. Veri toplama aracı olarak 1985’te Diener ve ark. tarafından geliştiren ve Köker tarafından 1991’de Türkçeye uyarlanan Yaşam Doyumu Ölçeği ve 2003’de Connor ve Davidson tarafından geliştirilip, 2010’da Karaırmak tarafından Türkçeye uyarlanan Connor ve Davidson Psikolojik Dayanıklılık Ölçeği/CD-RISC kullanılmıştır. Araştırmada psikolojik dayanıklılık ile yaşam doyumu arasındaki ilişkiyi belirlemek amacıyla kolerasyon yöntemi kullanılmıştır. Psikolojik dayanıklılığın yaşam doyumunu yordayıp yordamadığını belirlemek amacıyla ise regresyon analizinden yararlanılmıştır. Ayrıca psikolojik dayanıklılığın yaş, cinsiyet, medeni durum, unvan, hizmet yılı ve üniversitedeki hizmet yılı değişkenleri açısından incelenmesinde Mann- Whitney U ve Kruskal Wallis H testleri kullanılmıştır. Araştırma bulguları değerlendirildiğinde yaşam doyumu ile psikolojik dayanıklılık arasında orta düzeyde pozitif yönde anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Psikolojik dayanıklılık yaşam doyumunu anlamlı bir şekilde yordayıp, psikolojik dayanıklılığa ilişkin toplam varyansın %7’sini açıklamaktadır. Ayrıca, üniversite akademik personelinin psikolojik dayanıklılık düzeyleri, cinsiyete, yaşa, medeni duruma, ünvana, hizmet yılına ve bulundukları üniversitedeki hizmet yılına göre ise anlamlı şekilde farklılık göstermemektedir.

Kaynakça

Altınok, V. & Yılmaz, E. (2009). Okul yöneticilerinin yalnızlık ve yaşam doyum düzeylerinin incelenmesi. Kuram ve Uygulamada Eğitim Yönetimi, (15)59, 451- 469.

Ay, M. & Avşaroğlu, S. (2010). Muhasebe çalışanlarının mesleki tükenmişlik, iş doyumu ve yaşam doyumlarının incelenmesi. Uluslararası İnsan Bilimleri Dergisi (7)1, 1170-1189.

Barut, Y. & Kalkan, M. (2002). Ondokuz Mayıs Üniversitesi öğretim elemanlarının tükenmişlik düzeylerinin incelenmesi. Ondokuz Mayıs Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 14, 65-76.

Beauvais, F. & Qetting, E. R. (1999). Drug use, resilience, and the myth of the golden child. In M. D. Glantz, & J. L. Johnson, (Eds.). Resilience and development: Positive life adaptations (pp. 101- 107). New York: Kluwer Academic/Plenum Publishers.

Budak, G. & Sürgevil, O. (2005). Tükenmişlik ve tükenmişliği etkileyen örgütsel faktörlerin analizine ilişkin akademik personel üzerinde bir uygulama. Dokuz Eylül Üniversitesi İktisadi İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 20(2), 95-108.

Büyüköztürk, Ş., Kılıç-Çakmak, E., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş., & Demirel, F. (2010). Bilimsel araştırma yöntemleri. Ankara: Pegem Akademi.

Christopher, J. C. (1999). Situating psychological well-being: exploring the cultural roots of its theory and research. Journal of Counseling & Development, 77(2), 141-153.

Coleman, J. & Hagell, A. (2007). The nature of risk and resilience in adolescence. Senior Research Fellow, Universty of Oxford.

Connor, K. M. & Davidson, J. R. T. (2003). Development of a new resilience schale: The Connor- Davidson resilience schale (CD- RISC). Depression and Anxiety, 18, 76-82.

Çapri, B. & Kan, A. (2006). Öğretmen kişilerarası öz-yeterlik ölçeğinin Türkçe formunun geçerlik ve güvenirlik çalışması. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 2(1), 48-61.

Çivitçi, A. (2009). Relationship between irrational beliefs and life satisfaction in early adolescents. Eurasian Journal of Educational Research, 37, 91-109.

Davison, G. C. & Neale, J. M. (2011). Anormal Psikolojisi (Çev. İ. Dağ). Ankara: Türk Psikologlar Derneği Yayınları.

Demir, İ. (2011). Determination of relationship between functions of identity and life satisfaction among young people (Gençlerde yaşam doyumu le kimlik işlevleri arasındaki ilişkilerin incelenmesi) Electronic Journal of Social Sciences, (10)38, 99-113.

Diener, E. (1984). Subjective well-being. Psychological Buletin, 95(3), 542-575.

Diener, E., Emmons, R. A., Larsen, R. J., & Griffin, S. (1985). The satisfaction with life scale. Journal of Personality Assessment, 49(1), 71-75.

Diener, E. (2000). Subjective well-being: The science of happiness and a proposal for a national index. American Psychologist, 55(1), 34-43.

Diener, E. & Lucas, R. E. (1999). Subjective well-being: Three decades of progress. Psychological Bulletin, 125(2), 276-303.

Doğan, A., Deniz, M. E. Odabaş, H., Özyeşil, Z., & Özgirgin, N. (2012). Job and life satisfaction of the medical staff in rehabilitation centers (Rehabilitasyon merkezinde çalışan sağlık personelinde iş ve yaşam doyumu). Turkish Journal of Physical Medicine and Rehabilitation, 58, 16-21.

Doğan, T. & Eryılmaz, A. (2012). Work-related basic need satisfaction and subjective well-being among academicians (Akademisyenlerde İşle İlgili Temel İhtiyaç Doyumu ve Öznel İyi Oluş). Ege Academic Review, (12)3, 383-389.

Ertürk, E. & Keçecioğlu, T. (2012). Çalışanların iş doyumu ile mesleki tükenmişlik düzeyleri arasındaki ilişkiler. Ege Academic Review, (12)1, 39- 52.

Faller, G. (2001). Positive psychology: A paradigm shift. Journal of Pastoral Counseling, 36, 7- 20.

Flaherty, M. (1992). Risk and resilience in young adolescents. Journal of Youth and Adolescence, 21(5), 529-550.

Folkman, S. & Lazarus, R. S. (1987). If it charges it must be a process study of emotion and coping during three stage of collage examination. Journal of Personality and Social Psychology, 48(8), 150-170.

Frone, M. R., Russell, M., & Cooper, M. L. (1992). Antecedents and outcomes of work-family conflict: testing a model of the work- family interface. Journal of Applied Psychology, 77, 65-78.

Gable, S. L. & Haidth, J. (2005). What (and why) is positive psychology? Review of General Psychology, 9(2), 103-110.

Gold, Y. (1988). Recognizing and coping with academic burnout. Contemporary Education, 59(3), 142-145.

Goldstein, S. & Brooks, R. (2005), Why study resilience? In S. Goldstein & Robert B. (Eds.). Handbook of Resilience in Children (1st. ed.) (3-17). New York: Springer.

Hortaçsu, N. (2003). Çocuklukta ilişkiler: Ana baba, kardeş ve arkadaşlar (1.Baskı). Ankara: İmge Kitabevi.

Hughes, D. L. & Galinsky, E. (1994). Gender, job and family conditions and psychological symptoms. Psychology of Women Quarterly, 18, 251-270.

Karaırmak, O. (2010). Establishing the psychometric qualities of the Connor- Davidson resilience scale (CD-RISC) using exploratory and confirmatory factor analysis in a trauma survivor sample. Psychiatry Research, 179(3), 350- 356.

Kaptan, S. (1999). Bilimsel araştırma teknikleri. Ankara: Gazi Yayınları.

Karasar, N. (2009). Bilimsel araştırma yöntemi (19. baskı). Ankara: Nobel.

Kinnunen, U. & Mauno, S. (1998). Antecedents and outcomes of work-family conflict among employed women and men in Finland. Human Relations, 51, 157-177.

Kossek, E, & Oseki, C. (1998). Work-family confilct, policies and the job life satisfaction relationship: a review and directions for organizational behavior-human resources research. Journal of Applied Psycgology, 83, 139-149.

Koyuncu, M. (2001). Üniversite öğretim elemanlarında tükenme duygusu ve organizasyondan ayrılma isteğine etkisi. 9.Ulusal Yönetim ve Organizasyon Kongresi, 349-360.

Köker, S. (1991). Normal ve sorunlu ergenlerin yaşam doyumu düzeylerinin karşılaştırılması. Yayınlanmamış yüksek lisans tezi. A.Ü. Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.

Luther, S. & Zigler, E. (1992). Intelligence and social competence among high-risk adolescents. Development and Psychopatho- logy, 4(2), 287-299.

Masten, A. S., Morison, P., Pellegrini, D., & Teliegen, A. (1990). Competence under stress: risk and protective factors. In J. Rolf, A. S. Masten, D. Cicchetti, K. H. Nuechterlein, & S. Weintraub (Eds.). Risk and protective factors in the development of psychopathology (236-256). New York: Cambridge University Press.

Masten, A. S. (1994). Resilience in individual development: successful adaptation despite risk and adversity. In M. C.Wang, & E. W. Gordon (Eds.). Educational Resilience in Inner-City America: Challenges and Prospects (3-25).

Masten, A. S. & Reed, M.J. (2002). Resilience in development. In C. R. Snyder, & S. J. Lopez (Eds.). The Handbook of Positive Psychology. Oxfort University Press.

Murat, M. (2003). Üniversite öğretim elemanlarında tükenmişlik. Türk Psikolojik Danışma ve Rehberlik Dergisi, 2(19), 25-34.

Özer, M. & Karabulut, Ö. Ö. (2003). Yaşlılarda yaşam doyumu. Geriatri, 6(2), 72-74.

Perrewe, P. L., Hochwarter, W. A., & Kiewitz, C. (1999). Value attainment: an explation for the neggative effects of work-family conflict on job and life satisfaction. Journal of Occupational Health Psychology, 4, 318-326.

Rutter, M. (2006). Implications of resilience concepts for scientific understanding. Annals of the New York Academy of Sciences, (Resilience in Children), 1094, 1–12.

Schmitter, C. (2003). Life Satisfaction in Centenarians Residing in Long-Term Care. Erişim: 21.02.2003, http://www.mmhc.com/ articles/NHM9912/cutillo.html

Serin, N. G. & Özbulak, B. (2006). Okul idarecilerinin duygusal zekâ beceri düzeyleri ile yaşam doyumunu yöneticilik deneyimleri ve cinsiyet açısından incelenmesi. Uluslararası Duygusal Zekâ ve İletişim Sempozyum Bildiri Kitabı, ss.23-30. İzmir: Ege Üniversitesi İletişim Fakültesi.

Stewart, W. & Barling, J. (1996). Fathers’ work experiences effect children’s behaviors via job-related affect and parenting behaviors. Journal of Organizational Behavior, 17, 221-232.

Sung-Mook, H. & Giannakopoulos, E. (1994). The Relationship of satisfaction with life to personality characteristics. Journal of Psychology Interdisciplinary & Applied, 128(5), 547-558.

Talbot, L. A. (2000). Burnout and humor usage among community college nursing faculty members. Community College Journal of Research & Practice, 24(5), 359-374.

Telef, B. B. (2011). The study of teachers’ self-efficacy, job satisfaction, life satisfaction and burnout. Elementary Education Online, 10(1), 91-108.

Thomas, L. T. & Ganster, D. C. (1995). Impact of family-supportive work variables on work-family conflict and strain: a control perspective. Journal of Applied Psychology, 80(1), 6-15.

Todd-Mancillas, W. R. (1988). Academic burnout: A call to action. Thought and Action, 4(2), 65-74.

Tümkaya, S. (1999). Çukurova Üniversitesi öğretim elemanlarının tükenmişlik düzeyleri. 4. Ulusal Eğitim Bilimleri Kongresi Bildirileri. Anadolu Üniversitesi Eğitim Fakültesi Yayınları, No: 51, 47-60.

Tümkaya, S. (2006). İş ortamı ve mizah yoluyla başa çıkmanın öğretim elemanlarındaki tükenmişlikle ilişkisi. Kuram ve Uygulamada Eğitim Bilimleri, 6(3), 889-921.

Tümkaya, S. (2007). Burnout and humor relationship among university lecturers. Humor: International Journal of Humor Research, 20(1), 73- 92.

Ülker Tümlü, G. (2012). Psikolojik dayanıklılık düzeyleri farklı üniversite öğrencilerinin temas engellerinin incelenmesi (The contact disturbances among university students with varying levels of resilience). Unpublished Master’s Thesis, Hacettepe University, Ankara.

Vara, Ş. (1999). Yoğun bakım hemşirelerinde iş doyumu ve genel yaşam doyumu arasındaki ilişkilerin incelenmesi. Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi. E. Ü. Sağlık Bilimleri Enstitüsü, İzmir.

Veenhoven, R. (1996). The study of life satisfaction. In: W. E. Saris, R. Veenhoven, A. C. Scherpenzeel, & B. Bunting (Eds), A comparative study of satisfaction with life in Europe (pp. 11- 48). Hungary: Eötvös University Press.

Yetim, Ü. (2001). Toplumdan bireye mutluluk resimleri. İstanbul: Bağlam.

Kaynak Göster