Türkiye Yükseköğretim Sistemi İçinde Sosyoloji Disiplininin Tarihsel Temeldeki İstatistiksel Görünümü

Akademik disiplinlerin genel olarak ülke çapında yükseköğretim düzeyindeki gelişme ve değişimlerden ne ölçüde etkilendiği ve bunun ilgili disiplinde nicel anlamda ne yönde bir değişikliğe ya da farklılaşmaya yol açtığı ya da açma potansiyeli taşıdığı meselesi önemlidir. Bu makalede de, Türkiye'de yükseköğretim alanında meydana gelen gelişmeler temelinde sosyal bilimler kategorisi içinde önemli bir yere sahip olduğunu düşündüğümüz sosyoloji disiplininde görülen nicel temeldeki değişimler ve alanın mevcut görünümü tarihsel verilerle kıyaslanmak suretiyle ele alınmaya çalışılmıştır. Bu yönüyle çalışmada, Türkiye'de sosyoloji disiplininin ve eğitiminin tarihsel olarak nicel temeldeki gelişme sürecine değinilerek, yükseköğretim düzeyindeki sosyoloji alanındaki mevcut lisans, lisansüstü programlar, bu programlara yönelik öğrenci talebi/eğilimi ve akademik personele ilişkin nicel verilerin tarihsel değişimi çeşitli sayısal göstergeler ışığında incelenmiştir. Yine, sosyoloji alanındaki öğrenci ve akademik personel dağılımı ve değişimi üniversitelerin bulundukları coğrafi bölgeler, kuruluş dönemleri ve türüne göre sınıflandırılarak sosyoloji disiplininin mevcut görünümünün bir fotoğrafı çıkarılmıştır. Böylelikle, Türkiye yükseköğretim sistemi içinde sosyoloji disiplininin bulunduğu konuma, genel trendine ve gelecek projeksiyonuna dair muhtemel çıkarsamalarda bulunulmuştur. Bu yönüyle, makalede sunulan veriler betimleyici bir özelliğe sahiptir. Çalışmada Öğrenci Seçme ve Yerleştirme Merkezi (ÖSYM), Yükseköğretim Kurulu (YÖK) ve üniversitelerin kendi veri arşivlerindeki nicel temeldeki dokümanlardan yararlanılmış ve sosyoloji disiplinine ilişkin veriler belirli kategorileştirmeler yoluyla analiz edilip sunulmaya çalışılmıştır.

Statistical Profile of the Sociology Discipline in Turkish Higher Education System from a Historical Perspective

The extent to which academic disciplines are affected by the nationwide development and changes occurring at the level of higher education and what kind of quantitative changes this can potentially lead to in the relevant disciplines are significant. In this paper, the quantitative changes seen in the sociology discipline which we consider to have an important place in the social sciences category are provided on the basis of the developments made in the higher education sector in Turkey. The current profile of the discipline is discussed in comparison with historical data, as well. To this end, the study focuses on the historical development process of the sociology discipline and education in Turkey from a quantitative perspective. For this purpose, the historical changes of quantitative data on the available undergraduate and graduate programs in the field of sociology, on student demand for these programs and on academic staff are examined through various quantitative indicators. In addition, the distribution and change of the students and academic staff in the field of sociology are classified according to the geographic locations, the foundation years and the types of the universities. In this way, the current profile of the discipline of sociology is described and some inferences are made on its general trends, status and future projections in Turkish higher education system. In this respect, the findings presented in this article have a descriptive nature. In this study, quantitative data from the documents in the archives of the Student Selection and Placement Center (ÖSYM) of Turkey, Council of Turkish Higher Education (YÖK) and universities are utilized and the data pertaining to the discipline of sociology are analyzed and presented through some specific categorizations.

Kaynakça

Abbott, A. (2000). Reflections on the future of sociology, Contemporary Sociology, 29(2), 296-300. Retrieved from http://www. jstor.org/stable/2654383

Akşit, B. (1989). Türkiye'de sosyolojinin yerlileşmesi ve uluslararasılaşması. Türkiye'deki İlk Sosyoloji Bölümünün Kuruluşunun 75. Yıl Dönümü, İstanbul Üniversitesi, 9-16 Ekim, İstanbul.

Akşit, B. (2008). "Bahattin Akşit ile bilimsel araştırmalar ve Türkiye'nin sosyolojik dönüşümü üzerine". Türkiye Araştırmaları Literatür Dergisi. 6(11), 269-302.

American Sociological Association (ASA). (2012). Research on Sociology: Sociology Degrees Awarded by Degree Level 1966- 2010. Retrieved from http://www.asanet.org/research/stats/ degrees/degrees_level.cfm

Brennan, J. (2008). Higher education and social change. Higher Education, 56(3), 381-393.

Brennan, J. & Teichler, U. (2008). The future of higher education and of higher education research. Higher Education, 56(3), 259-264.

Bulut, Y. (2011). Türkiye'de sosyoloji eğitimi. Sosyoloji Dergisi, 23(3), 1-18.

Bulut, Y. (2014). Türkiye'de sosyolojinin 100 yılı. Sosyoloji Dergisi, 28(3), 1-21.

Coşkun, İ. (1991). Sosyoloji bölümünün tarihine dair. in Coşkun İ. (Ed.). 75. Yılında Türkiye'de Sosyoloji, Ankara: Bağlam Yayınları.

Çelebi, N. (2008). Türkiye'de sosyoloji dernekleri: Süreksizliklerin ardındaki süreklilik. Türkiye Araştırmaları Literatür Dergisi, 6(11), 677-690.

Çetinsaya, G. (2014). Büyüme, kalite, uluslararasılaşma: Türkiye yükseköğretimi için bir yol haritası. Yükseköğretim Kurulu yayın no: 2014/2. Eskişehir: Anadolu Üniversitesi Basımevi. Retrieved from https://yolharitasi.yok.gov.tr/docs/YolHaritasi. pdf

Dunlap, R. E., & Catton, W. R. Jr. (1994). Struggling with human exemptionalism: The rise, decline and revitalization of environmental sociology. The American Sociologist, 25(1), 5-30.

Ginsberg, B. (2011). The fall of the faculty: The rise of the alladministrative university and why it matters. New York, Oxford University Press.

Günay, D., & Günay, A. (2011). 1933'den Günümüze Türk yükseköğretiminde niceliksel gelişmeler, Yükseköğretim ve Bilim Dergisi, 1(1), 1-22.

Gür, B. S., & Küçükcan, T. (2009). Türkiye'de yükseköğretim: Karşılaştırmalı bir analiz. Ankara: SETA

Kasapoğlu, A. (2005). The study of sociology in Turkish higher education, International Education Journal, 6(4), 537-546.

Kasapoğlu, A. (2016). Problems with sociology education in Turkey on its 100th anniversary. SAGE Open January-March 2016: 1-13. Retrieved from http://sgo.sagepub.com/ content/6/1/2158244016628589

Kaya, T. (2008). İçtimaiyat'tan sosyoloji'ye: İstanbul Üniversitesi Eğitim Fakültesi Sosyoloji Bölümü'nün tarihine ve sosyoloji dergisine dair. Türkiye Araştırmaları Literatür Dergisi, 6(11), 713-730.

Kılıç, R. (1999). Türkiye'de yükseköğretimin kapsamı ve tarihsel gelişimi. Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, (3), 289-310. Retrieved from https://birimler.dpu.edu.tr/app/ views/panel/ckfinder/userfiles/17/files/DERG_/3/289-310. pdf

Korkut-Owen, F., Kelecioğlu, H., & Owen, D. W. (2014). Cinsiyetlere göre üniversitelerdeki onbir yıllık eğilim: Kariyer danışmanlığı için doğurgular. International Journal of Human Sciences, 11(1), 794-813.

Lichtenstein, B. (2013). Amerikan sosyolojisi düşüşte mi? Küresel Diyalog, 3(2),30-31.

OECD (2013). Education at a Glance 2013. Paris: OECD Indicators. Öğrenci Seçme ve Yerleştirme Merkezi (ÖSYM). 1995-96 ve 2012- 13 Dönemlerini kapsayan araştırma, yayın ve istatistikler. Retrieved from http://www.osym.gov.tr/belge/1-128/sureliyayinlar.html

Özgen, H. N. (2007). Türkiye'de sosyoloji, antropoloji ve kültür araştırmaları alanlarındaki mevcut durum: Akademik araştırmaların içerikleri. Ege Üniversitesi Sosyoloji Dergisi, 2007, (17): 9-29.

Parin, S., & Demirci, E. Y. (2014). Türkiye'de yükseköğretimde sosyoloji öğretimi: Bir dönemselleştirme denemesi (1914- 2014). Sosyoloji Dergisi, (29), 365-382.

Spalter-Roth, R. (2003). Has sociology suffered the declines predicted ten years ago? Footnotes, 31(2), 1-11.

Summers, J. H. (2003) The end of sociology? Boston Review, 28(6). Retrieved from http://bostonreview.net/BR28.6/contents. html

Sweet, S. (2015) How departments can respond to the changing popularity of the sociology major. Teaching Sociology, 44(1), 3-16.

Türkiye Araştırmaları Literatür Dergisi (TALİD). (2008). Türk Sosyoloji tarihi sayısı "Sunuş" yazısı. Türkiye Araştırmaları Literatür Dergisi, 6(11), 5-12.

Tekeli, İ. (2010) Tarihsel bağlamı içinde Türkiye'de yükseköğretimin ve YÖK'ün tarihi. Ankara: Tarih Vakfı Yurt Yayınları.

Yavuzer, H. (2015) Sosyoloji eğitimi ve toplumsal faydaları. Turkish Studies, 10(14), 753-768.

Yu, P., & Delaney, J. A. (2014) The spread of higher education around the globe a cross-country analysis of gross tertiary education enrollment, 1999-2005. Educational Policy, 30(2), 281-321.

Yükseköğretim Kurulu (YÖK). 2013-14 ve 2015-16 Dönemlerini kapsayan öğrenci ve akademik personel istatistikleri. Retrieved from https://istatistik.yok.gov.tr/

Zevallos, Z. (2014) So social science degrees are in decline? How applied sociology can help? Retrieved from http://www. sociologyyatwork.org/improving-sociology-degrees/

Kaynak Göster