Bilim İnsanı Yetiştirmede Etik Eğitimi

Etik, bir dizi kural ve ilke ya da bir küme insan ya da toplumca kabul edilmiş bir dizi davranış ve ahlaki ilkeler kümesi anlamına gelmektedir. Bilim etiği bilimsel araştırmanın planlama ve yürütülmesiyle ilgili uyulması gerekli etik ve bilimsel ölçütler olarak tanımlanabilir. Bilim etiği araştırma ve yayın ile ilgili etik değerleri içermektedir. Bilimsel çalışmalarda ve yayınlarda bilim etiğine uymayan durumlarla da karşılaşılmaktadır. Bilim insanı yetiştirme sorumluluğunu üstlenen öğretim üyesi bilim etiği eğitimini üç alanda etkili olarak yerine getirmekle sorumludur: (1) Eğitim-öğretim, (2) Lisansüstü tez danışmanlığı, (3) Bilimsel jüri üyeliği /dergi hakemliği.

Ethics Education in Training of Scientists

Ethics refers to a number of principles related to certain attitudes and moral values which are recognized by a group of people or the society itself. Science ethics could also be named as ethic and scientific dimensions which are supposed to care about related to the planning and maintenance of the scientific study. Moreover, the ethics of science includes the ethical values concerning various studies and publishing. However, it is also very common to come across some situations contradicting the science ethics in scientific studies and publishing the academic staffs who are supposed to train scientific ethics are effectively responsible for three major points: (1) Education & training, (2) Consultancy for post-graduate thesis, (3) Scientific jury membership and being a reviewer referee in scientific journals

Kaynakça

Arda, B. (2001). Bilimsel bilgi üretiminde yayın etiği. Retrieved from http://www.ulakbim.gov.tr/dokumanlar/sempozyum1/ barda.pdf.

Arda, B. (2003). Üniversitenin araştırma işlevi ve etik, C. Ü. Tıp Fakültesi Dergisi, 25 (4), 7-11.

Arda, B. (2009). Bilim üretiminde dürüstlüğün anlamı ve “intihal” üzerine, Editör: Orhan Yılmaz, Sağlık bilimlerinde süreli yayıncılık-2009 sempozyum kitabı içinde ss: 15-19, Ankara: Tübitak-Ulakbim.

Arslan, C. (2010). Türkçe eğitimi programlarında lisansüstü öğrenim gören öğrencilerin akademik özyeterliklerine ilişkin görüşleri, Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 10 (19), 87-115.

Aydın, İ. (2003). Eğitim ve Öğretimde Etik, Ankara: Pegem A Yayıncılık.

Aydın, İ. (2006). Sosyal bilimlerde araştırmadan yayına etik değerler. In K. Karakütük (Ed), Sosyal bilimlerde süreli yayıncılık-1. Ulusal kurultay bildirileri (ss: 71-80), Ankara.

Aypay, A. (2009). Bilimsel etik. In A. Tanrıöğen (Ed), Bilimsel araştırma yöntemleri (ss: 277-292), Ankara: Anı Yayıncılık.

Balcı, A. (2007). Sosyal bilimlerde araştırma: Yöntem teknik ve ilkeler, 6. baskı, Ankara: Pegem A Yayıncılık.

Büken, N. Ö. (2006). Türkiye örneğinde akademik dünya ve akademik etik, Hacettepe Tıp Dergisi, 37, 164-170.

Ecevit, M. C. (2006). Bilimsel Pratikte Etik Sorunların Toplumsal Birkaç Yönü. In K. Karakütük (Ed), Sosyal bilimlerde süreli yayıncılık-1. Ulusal kurultay bildirileri (ss: 81-87), Ankara.

Ekiz, D. (2003). Eğitimde Araştırma Yöntem ve Metotlarına Giriş, Ankara: Anı Yayıncılık.

Erdem, A. (2007a). Bilim, araştırma ve etik, Türk Hijyen ve Deneysel Biyoloji Dergisi, 64 (2), 47-53.

Erdem, A. R. (2007b). Öğretim Üyesinin Bilim İnsanı Yetiştirme Sorumluluğu ve Bu Sorumluluğun Gerektirdiği Mesleki Etik, Akademik Dizayn Dergisi, 1 (2), 77–81.

Erdoğan, M. (2006). Bilimsel Makale Yazma Etiği: Eleştirel Gözlemler. In K. Karakütük (Ed), Sosyal bilimlerde süreli yayıncılık-1. Ulusal kurultay bildirileri (ss: 95-97), Ankara.

Ertekin, C., Berker, N., Tolun, A., Ülkü, D., Aksan, D., Erzan, A., Güriz, A., & Öztürk, O. (2002). Bilimsel Araştırmada Etik ve Sorunları, Ankara: Türkiye Bilimler Akademisi (TÜBA) Yayınları.

Gökçebora, H. (2007). Cumhuriyet Türkiyesi’nde; “engelli” bilim ve yayıncılık! In O. Yılmaz (Ed), Sağlık bilimlerinde süreli yayıncılık-2007

Günal, İ. (2010). Yayın etiği ve sorunları, Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Yüksekokulu Elektronik Dergisi, 3(1), 54-56.

İnci, O. (2008). Bilimsel yayında yazarlık ve yazarlıkta etik sorunlar, Türk Üroloji Dergisi, 34 (1), 108-112.

İnci, O. (2009). Bilimsel yayın etiği ilkeleri, yanıltmalar yanıltmaları önlemeye yönelik öneriler. In O. Yılmaz (Ed), Sağlık bilimlerinde süreli yayıncılık-2009 sempozyum kitabı (ss:69-89), Ankara: Tübitak-Ulakbim.

Kansu, E., & Ruacan, Ş. (2002). Bilimsel Etik: Bölüm I, Bilimsel Yanıltmanın Günümüzdeki Durumu: Türleri, Nedenleri, Önlenmesi ve Cezalandırılması (Derlemeler), Türk Kardiyoloji Derneği Arşivi, 30, 763-767.

Kaptan, S. (1995). Bilimsel Araştırma ve İstatistik Teknikleri, Ankara: Rehber Yayınevi.

Karakütük, K. (2002). Öğretim Üyesi ve Bilim İnsanı Yetiştirme (Lisansüstü Öğretimin Planlanması), (Geliştirilmiş 2. Baskı), Ankara: Anı Yayıncılık.

Karasar, N. (2007). Bilimsel araştırma yöntemi, (17. Baskı), Ankara: Nobel Yayınları.

Ongun, M. T. (2006). Araştırma ve Yayın Etiği, in K. Karakütük (Ed), Sosyal bilimlerde süreli yayıncılık-1. Ulusal kurultay bildirileri (ss: 89-93), Ankara.

Ruacan, Ş. (2007). Bilimsel Araştırma ve Yayınlarda Etik İlkeler. Retrieved from http://www.karto.itu.edu.tr/derslerimiz/etik/ sruacan2.pdf.

Sayın, S. (2008). Bilimsel araştırmalarda yapılan bazı istatistiksel ve yöntembilimsel hatalar –III: Güvenirlik kestirimlerine yönelik hatalar, Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 15, 53-69.

Senatalar, B. (2001). Bilinmeyen akademik etik, Görüş, 46–52. Retrieved from http://www.tusiad.org/yayin/gorus/46/12.pdf. Tabancalı, E. (2004). Bilim ve yayın etiği, Süleyman Demirel Üniversitesi Burdur Eğitim Fakültesi Dergisi, 5(8), 225-237.

Taner, B. (2011). Tez mi yazacaksın, burada ‘yazılmışı’ var. Retrieved from http://www.radikal.com.tr/Radikal.aspx?aType=Radik alDetayV3&ArticleID=1063072&Date=12.09.2011&Categor yID=86.

Ulus, İ. H. (2011). TÜBA Davranış Kuralları, Retrieved from http:// www.tuba.gov.tr/tr/etik/887.html.

Uzbay, T. (2006). Bilimsel araştırma etiği. In O. Yılmaz (Ed), Sağlık bilimlerinde süreli yayıncılık-2006 sempozyum kitabı (ss:1926), Ankara: Tübitak-Ulakbim.

Ülman Y. I. (2006). Bilimsel Bilgi Üretiminde Yayın Etiği (Örnekleriyle Bilimsel Yanıltma Türleri). In H. Yazıcı, M. Şenocak (Ed), Tıbbi Yayın Hazırlama Kuralları ve Yayın Etiği (ss:49-62), İstanbul: Nobel Yayınevi.

Kaynak Göster