YUSUF ATILGAN’IN “ÇIKILMAYAN” ADLI HİKÂYESİNDE KARAKTERİN SÖYLEMİ

Anlatı analizinin olmazsa olmaz kategorilerinden biri olan "karakter", Aristo'dan beri tartışma konusu olmuş, zaman zaman ön plana çıkarılmış zaman zaman da önemsizleştirilmiştir. Ancak anlatıbilimin günümüzde geldiği son nokta, karakterin anlatı açısından kritik öneme sahip olduğunu kabullenme yönündedir. Çok boyutlu bir konu olan karakterle ilgili birçok teori de mevcuttur. Yakın dönemde karakterle ilgili yapılan çalışmalar özellikle karakterin söylemi üzerinde yoğunlaşmaktadır. Burada "söylem"den kasıt, "sözün ve düşüncenin" temsilidir. Bu bağlamda, bu çalışmada, Yusuf Atılgan'ın, anlatıcının sesinden ziyade karakterin sözünün ve düşüncelerinin ön planda olduğu "Çıkılmayan" adlı hikâyesinde karakterin söylemi irdelenecektir. Çalışmanın teorik kısmını oluşturan birinci bölümde "anlatıda söylem" kavramı, anlatıcının ve karakterin söylemleri, sözün ve düşüncenin temsilinde yer alan kategoriler ve bu kategoriler arasındaki benzerlikler/farklılıklar ele alınacak; ikinci bölümde ise "Çıkılmayan" ile ilgili genel bilgilere değinilecektir. Çalışmanın uygulama kısmını oluşturan üçüncü bölümünde ise teorik kısımda belirlenen ölçütlere göre hikâyede karakterin söylemi analiz edilecektir

CHARACTER’S DISCOURSE IN YUSUF ATILGAN’S STORY ENTITLED “ÇIKILMAYAN”

The “character”, one of the indispensable categories of narrative analysis, has been the subject of a controversy since Aristotle, occasionally brought to the foreground and sometimes neglected. However, the final point of narratology today is to admit that the character has a critical importance for narrative. There are many theories about character, which is a multidimensional issue. Recent studies on character are focused on especialy character’s discourse. Here, “discourse” refers to representation of “speech and thought”. In this regard, in this paper, character’s discourse in Yusuf Atılgan’s story entitled “Çıkılmayan”, in which character’s speech and thought are far ahead of narrator’s voice will be examined. In the first section which constitutes the theoretical part of the work, the concept of “discourse in narrative”, narrator’s and character’s discourse, the categories in representation of speech and thought and the similarities / differences between these categories will be addressed; in the second section, general information about “Çıkılmayan” will be mentioned. In the third section which constitutes the practical part of the study, the discourse of character will be analyzed in the story according to the criteria set in the theoretical section

Kaynakça

Akatlı, Füsun, “Daralan Dünyalar”, (Tan Seçki, Eylül 1982), Yusuf Atılgan’a Armağan, İstanbul: İletişim Yayınları, 1992, s. 267-273.

Atılgan, Yusuf, Bütün Hikâyeleri, İstanbul: Yapı Kredi Yayınları, 2017.

Dervişcemaloğlu, Bahar, Anlatıbilime Giriş, İstanbul: Dergâh Yayınları, 2014.

Dizdaroğlu, Hikmet, “Bodur Minareden Öte”, (Varlık, Şubat 1961), Yusuf Atılgan’a Armağan, İstanbul: İletişim Yayınları, 1992, s. 173-176.

Enginün, İnci, Cumhuriyet Dönemi Türk Edebiyatı, İstanbul: Dergâh Yayınları, 2010.

Fludernik, Monika, “Speech Representation”, Routledge Encyclopedia of Narrative Theory, Routledge, 2008, s. 558-563.

Herman, Luc ve Bart Vervaeck, Handbook of Narrative Analysis, University of Nebraska Press, Lincoln and London, 2005

Jahn, Manfred, Anlatıbilim, çev. Bahar Dervişcemaloğlu, İstanbul: Dergâh Yayınları, 2012.

Karahan, Leyla, “Türkçede Birleşik Cümle Problemi”, Türk Dili, S. 505, Ocak 1994, s. 19-23.

Leech, Geoffrey ve Mick Short, Style in Fiction: A Linguistic Introduction to English Fictional Prose, Longman, London, 2007.

McHale, Brian, “Dual-Voice Hypothesis” Routledge Encyclopedia of Narrative Theory, Routledge, 2008, s. 127.

ve Moshe Ron, “Tel Aviv School of Narrative Poetics”, Routledge Encyclopedia of Narrative Theory, Routledge, 2008, s. 582-584.

, “Speech Representation”, Living Handbook of Narratology, March 2014, (http://wikis. sub.uni-hamburg.de/lhn/index.php/Speech_Representations).

Neumann, Birgit ve Ansgar Nunning, An Introduction to the Study of Narrative Fiction, Klett Lerntraining GmbH, 2008.

Oğuz, Orhan, “Yusuf Atılgan’ın Hikâyelerinde Kasaba”, Turkish Studies, S. 6/2, Bahar 2011, s. 689-701.

, “Yusuf Atılgan’ın Hikâyelerinde Kent”, Turkish Studies, S. 7/1, Kış 2012, s. 1653-1669.

Öneş, Mustafa, “Bodur Minareden Öte”, (Varlık, Ekim 1991), Yusuf Atılgan’a Armağan, İstanbul: İletişim Yayınları, 1992, s. 267-273.

Palmer, Alan, “Thought and Consciousness Representation (Literature)”, Routledge Encyclopedia of Narrative Theory, Routledge, 2008, s. 602-607.

Rimmon-Kenan, Shlomith, Narrative Fiction, Routledge, 2002.

Stevick, Philip, “Karakter”, Roman Teorisi, çev. Sevim Kantarcıoğlu, Ankara: Akçağ Yayınları, 2004, s. 161-187.

Kaynak Göster