TURGUT UYAR’IN AKÇABURGAZLI YEKTA POEMASI’NDA UTANÇ

Dünyanın En Güzel Arabistanı adlı şiir kitabında Akçaburgazlı Yekta’nın serüveni üzerine yazılan şiirler anlatısal bir boyuttadır. Aynı şiir kitabında Akçaburgazlı Yekta üzerine seriye dönüşen anlatısal şiirler beşeri ruh hallerinden utancı aydınlatması noktasında önemlidir. Turgut Uyar’ın şiirlerinde anlatısallık öne çıkar. Anlatı durumu çoğu zaman şiirlerinde başat bir tekniğe dönüşür. Poemada anlatı sesi Akçaburgazlı Yekta’nındır. Olayların anlatısı onun tarafından yapılmaktadır. Olaylar onun odağından görülmektedir. Fakat “Yangın Toplantısı” adlı şiirde şiir çeşitli kadınların odağından sunulur. Bahse konu edilen şiirde şiirin odak noktası Adile’dir. Utanç varoluşsal bir kiptir. İnsanın kendisi, Tanrı, toplum, doğa ve nesne ile ilişkilenme halidir. Şiir beni Akçaburgazlı Yekta varoluşsal yalnızlığından aşka düşerek kurtulmaya çalışırken utanç fenomeni/beşeri ruh hali bilincinde varoluşur. Yekta utanç üzerine düşünerek fenomeni sorunsallaştırır. Akçaburgazlı Yekta düştüğü aşklarda varlığını sahihleştirir, diğer bir deyişle kendisi gibi olabilme imkânına kavuşur. Fakat öte yandan toplumun eylem kuralları ona ruhsal baskı yapmaktadır. Yekta’nın duyduğu utanç ruhunda ıstırap yaratmaktadır. Utanç dünyada başkaları ile birlikte yaşadığı ilişkilerde açığa çıkar. Bu makalede utanç fenomeni varoluşçu fi lozofl arın (Kierkegaard, Heidegger, Sartre) felsefesi üzerinden ele alınarak Akçaburgazlı Yekta poemasında gösterilecektir.

SHAME IN TURGUT UYAR’S POEM “AKÇABURGAZLI YEKTA”

The series of poems written on the adventure of Akçaburgazlı Yekta are narrative in the poetry book World’s Most Beautiful Arabia. In the same poetry book, the narrative poems that turn into series on Akçaburgazlı Yekta are important in illuminating shame, one of the human moods. Narrativity is prominent in Turgut Uyar’s poems. Narrative situation often turns into a dominant technique in his poems. The narrative voice in the poem belongs to Akçaburgazlı Yekta. The narration of the events is done by him. Events are seen from his focus. However, the poem is presented from the focus of various women only in the poem titled “Fire Meeting” in the same series of poem. The focus is Adile in this poem. Shame is an existential mode in these poems that are investigated. It is the state of association of the human himself with God, society, nature and object. Likewise, Akçaburgazlı Yekta, the narrator of the poem, comes into existence in the consciousness of shame phenomenon/human mood while he is trying to get rid of existential loneliness by falling in love. He problematizes the phenomenon by thinking on shame. He legitimizes his presence in the loves that he falls in. In other words, he gets the opportunity to become as he is. On the other hand, society’s rules of action put psychological pressure on him. The shame that Yekta feels leads to anguish in his soul. Shame also reveals itself in his relationships with others in the world. In this article, the phenomenon of shame will be discussed through the philosophy of existentialist philosophers (Kierkegaard, Heidegger, Sartre) in the poem of Akçaburgazlı Yekta.

Kaynakça

Belge, Murat, Şairaneden Şiirsele Türkiye’de Modern Şiir, İstanbul: İletişim yayınları, 2018.

Deren, Seçil, “Angst ve Ölümlülük”, Doğu Batı Düşünce Dergisi, 1999, S. 6, 101-115s.

Godard, Jean-Luc, Godard Godard’ı Anlatıyor, (Çev. Aykut Derman), İstanbul: Metis yayınları, 2014.

Heidegger, Martin, Varlık ve Zaman, (Çev. Kaan Ökten), İstanbul: Agora Kitaplığı, 2011.

Heidegger, Martin, Varlık ve Zaman, (Çev. Kaan Ökten), İstanbul: Alfa BasımYayım, 2018.

Kierkegaard, Soren, Kaygı Kavramı (Çev: Türker Armaner), İstanbul: Türkiye İş Bankası Kültür yayınları, 2017.

Koçak, Orhan. Göktürk, Yücel, Turgut Uyar ve Başka Şeyler, İstanbul: Metis yayınları, 2016.

Kutsal Kitap, İstanbul: Kitab-ı Mukaddes Şirketi, 2014.

Mounier, Emmanuel, Varoluş Felsefesine Giriş, (Çev. Serdar Rifat Kırkoğlu), İstanbul: Alan Yayınları, 1986.

Özaltıok, Bülent, Aytok, (2018), Oğuz Atay’ın Romanlarında Varoluşçuluk, Doktora Tezi, Çukurova Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türk Dili ve Edebiyatı, Adana: 2018.

Sartre, Jean Paul, (2017). Varlık ve Hiçlik, (Çev. Turhan Ilgaz/Gaye Çankaya Eksen), İstanbul: İthaki, 2017.

Sinoza, Etika, (Çev. Hilmi Ziya Ülken), Ankara: Dost Yayınları, 2016.

Uyar, Turgut, Büyük Saat, İstanbul: Yapı Kredi Yayınları, 2017.

Kaynak Göster