SABAHATTİN ALİ’NİN HİKÂYELERİNDE GÜZEL SANATLAR

Edebiyatın diğer sanat dallarıyla ilişkisi, bu ilişkinin sınırları ve biçimi araştırmacılar için ilgi çekici bir sahadır. Güzel sanatlar, edebiyatın bizzat teması olabildiği gibi kimi zaman da edebî metnin kuruluşunda bir tür vasıta görevi görmüşlerdir. Türk Edebiyatı’nda da bu ilişkinin izlerine pek çok eserde rastlamak mümkündür. Hikâyelerini Cumhuriyetin ilk yıllarında yayınlamaya başlayan Sabahattin Ali’nin metinleri de bu eserler arasında yer alır. Yazarın tüm hikâyelerinin taranması neticesinde tespit ettiğimiz ve üzerinde inceleme yaptığımız on altı hikâyede, güzel sanatların varlığını Sabahattin Ali’nin üslubu üzerindeki yansımalarıyla değil; metnin atmosferinin kurulmasına, karakterizasyonun inşasına, düşüncenin aktarılmasına yahut tenkidin ortaya koyulmasına yardımcı olmak gibi işlevleriyle görüyoruz. İncelememizde, Ali’nin hikâyelerinde yer alan edebiyat ve güzel sanatlar arasındaki bu ilişki, “düşmüş kadın imajının bir parçası”, “aşk teminin destekleyicisi” ve “eleştirel yaklaşımın aracısı” olmak üzere üç başlık altında değerlendirilmiştir.

A RESEARCH ON THE ELEMENT OF FINE ARTS IN SABAHATTİN ALİ’S STORIES

There is a relation between literature and the other branches of art. This relation, its limits and form are intriguing for researchers. Fine arts can be the subject of literature itself. However, sometimes they have been used as a tool in the construction of a literary text. The traces of this relation can be found in many works of Turkish Literature. Sabahattin Ali is a writer who had started to publish his stories in the first years of the Republic and his texts can be counted as examples of these kinds of works. As a result of scanning all stories of Ali, we have determined sixteen stories in this context. In these stories, the presence of the fine arts is not seen with their reflections on Sabahattin Ali’s wording. However we can identify this presence by their functions such as assisting the construction of the text’s atmosphere and characterisation, transfer of the idea or revealing the criticism. In our research, this relation between literature and the fine arts which is located in Ali’s Works is interpreted under three titles: “a part of the image of a fallen woman”, “the supporter of assurance of love” and “agent of the critical approach”.

Kaynakça

Ahmet Mithat Efendi, Letaif-i Rivayat, haz. Fazıl Gökçek-Sabahattin Çağın, İstanbul: Çağrı Yayınları, 2001.

Sabahattin Ali, Çakıcı’nın İlk Kurşunu, İstanbul: Yapı Kredi Yayınları, 2002.

Sabahattin Ali, Yeni Dünya, İstanbul: Yapı Kredi Yayınları, 2003.

Sabahattin Ali, Marko Paşa Yazıları ve Ötekiler, haz. Hikmet Altınkaynak, İstanbul: Yapı Kredi Yayınları, 2006.

Sabahattin Ali, Sırça Köşk, İstanbul: Yapı Kredi Yayınları, 2011.

Sabahattin Ali, Değirmen, İstanbul: Yapı Kredi Yayınları, 2012.

Sabahattin Ali, Kağnı Ses Esirler, İstanbul: Yapı Kredi Yayınları, 2015.

Aristoteles, Poetika, çev. İsmail Tunalı, İstanbul: Remzi Kitabevi, 1983.

Bayram, Kemal, Sabahattin Ali Olayı: Derin Devletin Faili Malum Cinayeti, haz. Hüseyin Özalp, Ankara: Tanyeri Kitap, 2012.

Bezirci, Asım, Sabahattin Ali: Hayatı, Hikâyeleri, Romanları, İstanbul: Gözlem Yayınları, 1979.

Cemal, Ahmet, Sanat Üzerine Düşünceler, İstanbul: Can Yayınları, 2012.

Croce, Benedetto, İfade Bilimi ve Genel Linguistik Olarak Estetik, çev. İsmail Tunalı, İstanbul: Remzi Kitabevi, 1983.

Edman, Irwin, Sanat ve İnsan-Estetiğe Giriş, çev. Turhan Oğuzkan, İstanbul: İnkılap ve Aka Yayınları, 1977.

Haşim, Ahmet, Bize Göre, Ankara: Milli Eğitim Basımevi, 1986.

Kaplan, Mehmet, “Yahya Kemal ve Şiir Sanatı” Şükrü Elçin Armağanı, Ankara: Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Armağan Dizisi, 1983.

Kaygılı, Osman Cemal, Çingeneler, İstanbul: Destek Yayınları, 2011.

Korkmaz, Ramazan, Sabahattin Ali: İnsan ve Eser, Yayımlanmış Doktora Tezi, Elazığ: Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, 1991.

Sena, Cemil, Estetik-Sanat ve Güzelliğin Felsefesi, İstanbul: Remzi Kitabevi, 1971.

Shiner, Larry, Sanatın İcadı: Bir Kültür Olarak Tarihi, çev. İsmail Türkmen, İstanbul: Ayrıntı Yayınları, 2013.

Topuz, Hıfzı, Başın Öne Eğilmesin: Sabahattin Ali’nin Romanı, İstanbul: Remzi Kitabevi, 2007.

Uşaklıgil, Halit Ziya, Bir Hikâye-i Sevda, İstanbul: Özgür Yayınları, 2010.

Wellek, Rene-Warren, Austen, Edebiyat Teorisi, çev. Ömer Faruk Huyugüzel, İzmir: Akademi Kitabevi, 2005.

Ziss, Avner, Gerçekliği Sanatsal Özümsemenin Bilimi Estetik, çev. Yakup Şahan, İstanbul: Hayalbaz Kitap, 2011.

Kaynak Göster