“ON DOKUZUNCU ASIR TÜRK EDEBİYATI TARİHİ”NDE EDEBİYAT-İKTİDAR İLİŞKİSİ

Sanatçı bir yazarın kaleminden çıkan On Dokuzuncu Asır Türk Edebiyatı Tarihi, edebî meseleleri ve şahısları tarihî ve sosyal hadiselerin ışığında değerlendirmesiyle de dikkat çeken bir edebiyat tarihidir. Bu yazıda, edebiyat-iktidar ilişkilerinin nasıl değerlendirildiği üzerinde durulmuş, bu bağlamda, edebiyatın/edebiyatçıların Saray/iktidarla ilişkilerine göre birtakım kırılma noktaları ve evrilme süreçleri tespit edilmiştir. Divan şiiri, genel itibarıyla "Saray"ın gölgesinde şekillenmiştir. Ancak 18. yüzyılda başlayan ve 19. yüzyılda hız kazanan siyasî ve sosyal gelişmeler sonucu bu otorite yavaş yavaş dağılmaya başlamıştır. Bununla birlikte devrin şartlarına göre yeni "mutlak"lar, yeni "otorite"ler oluşmaya başlamıştır. Buna göre edebiyatın mahiyeti ve işlevi de değişmiştir

LITERATURE-POWER RELATION IN “ON DOKUZUNCU ASIR TÜRK EDEBİYATI TARİHİ”

On Dokuzuncu Asır Türk Edebiyatı Tarihi, was written by an artist author, is a remarkable history of literature which evaluates literary matters and people in the light of historical and social fact-events. In this paper it was emphasised how was evaluated literature-power relations and in this context some breaking points and inversion processes was detected according to relations between literature/litterateurs and palace/power. Ottoman poetry is generally shaped in the shade of “Palace”. But this authority gradually started to break down as a result of political and social developments which started in 18th century and accelerated in 19th century. Besides new “absolutes”, new “authorities” came into existence according to era conditions. Pursuant thereto nature and function of literature changed too

Kaynakça

Akün, Ömer Faruk, Divan Edebiyatı, İstanbul: İsam Yayınları, 2013.

Irmak, Erkan, “Tanpınar’ın Edebiyat Tarihi’nde Edebiyat ve Tarih” Edebiyatın Omzundaki Melek, haz. Zeynep Uysal, İstanbul: İletişim Yayınları, 2011, s. 63-80.

Moran, Berna, “Tarihsel Eleştiri, Dış Dünyaya ve Topluma Dönük Eleştiri”, Edebiyat Kuramları ve Eleştiri, İstanbul: İletişim Yayınları, 2001, s. 79-82.

Tanpınar, Ahmet Hamdi, On Dokuzuncu Asır Türk Edebiyatı Tarihi, haz. Abdullah Uçman, İstanbul: Dergâh Yayınları, 25. baskı, 2016.

Tanpınar, Ahmet Hamdi,, “Şair Mehmet Akif İçin Memleketin Fikir ve Edebiyat Adamları Ne Diyorlar?”, Hep Aynı Boşluk: Denemeler Mektuplar Röportajlar, haz. Erol Gökşen, İstanbul: Dergâh Yayınları, 2016, s. 353-355.

Tanpınar, Ahmet Hamdi,, Edebiyat Dersleri, (Gözde Sağnak, Ali F. Karamanlıoğlu ve Mehmet Çavuşoğlu’nun Ders Notları), yay. haz. Abdullah Uçman, İstanbul: Dergâh Yayınları, 2016.

Tanpınar, Ahmet Hamdi,, Edebiyat Üzerine Makaleler, haz. Zeynep Kerman, İstanbul: Dergâh Yayınları, 1992.

Kaynak Göster