FECR-İ ÂTİ ŞAİRLERİNDEN MEHMET BEHÇET: HAYATI VE EDEBİ FAALİYETLERİ

Fecr-i Âti topluluğunun en genç üyelerinden biri olan Mehmet Behçet, 1890’da Halep’te doğmuştur. İlk ve ortaöğrenimini Halep ve Selanik’te tamamlamış ve İstanbul’da hukuk okumuştur. Beyrut, Kastamonu, Ankara ve İstanbul’da öğretmenlik, müdürlük gibi memuriyetlerde bulunmuş, 1980 yılında İstanbul’da hayatını kaybetmiştir. Şiir ve mensur şiir türlerinde eserler kaleme alan Mehmet Behçet, bu bağlamda Erganun, Buhurdan, Yumak isimli kitaplarını yayımlamıştır. Bu eserlerin dışında Mehmet Behçet’in yayımlanmamış Mahûf Uçurumlar isimli manzum-mensur karışık bir eseri, Çile ve Kutu Kapakları isimli şiir kitapları vardır. Bunun yanı sıra Mehmet Behçet, edebiyat araştırmalarına ilişkin eserler ve çocuk kitapları da yayımlamıştır. Bu çalışmayla amacımız, hayatı hakkında bazı kaynaklarda bilgi verilen ancak eserlerinin içeriğine dair kapsamlı bir değerlendirme bulunmayan Mehmet Behçet’i tanıtmak, hayatı ve edebi faaliyetleri hakkında bilgi vermektir.

MEHMET BEHÇET FROM FECR-İ ÂTİ POETS: HIS LIFE AND LITERARY ACTIVITIES

Mehmet Behçet, one of the youngest members of Fecr-i Âti, was born in 1890 in Aleppo. He received his primary and secondary education in Aleppo and Salonica and studied law in Istanbul. He served as a teacher and later as a principal in Beirut, Kastamonu, Ankara, and İstanbul, died in 1980 in Istanbul. Mehmet Behçet wrote works on poetry and prose poem; in this context he has published books named Erganun, Buhurdan, Yumak. Apart from these works, there are also other works of him, which never published: Mahûf Uçurumlar (a prose poetry and poetry book), Çile and Kutu Kapakları (poetry books). Additionaly, Mehmet Behçet has also published works related to literary research and children’s books. Our aim with this study is to introduce Mehmet Behçet, on whom there are many biographical works but less comprehensive studies or reviews on the content of his works, and to provide information about his life and literary activities.

Kaynakça

Mehmet Behçet’e Ait Eserler, Yazılar ve Resmi Belgeler Erganun, Tanin Matbaası, İstanbul, 1327.

Refik TEMİMİ, “Mehmet Behçet Bey”, Beyrut Vilâyeti -1- Cenup Kısmı, Vilâyet Matbaası, Beyrut, 1333-1335.

Buhurdan -Fanteziler-, Matbaa-i Ahmet İhsan ve Şürekâsı, İstanbul, 1925.

Orhan ile Gümüş, Milli Matbaa, İstanbul, 1926.

Orhan’ın Deniz Eğlenceleri, Milli Matbaa, İstanbul, 1926.

Orhan’ın Tayyareciliği, Türk Tayyare Cemiyeti Neşriyatı, İstanbul, 1931.

Genç Şairlerimiz ve Eserleri, Ahmet Sait Basımevi, İstanbul, 1936.

Genç Romancılarımız ve Eserleri, Ahmet Sait Basımevi, İstanbul, 1937.

Edebiyatçılarımız ve Türk Edebiyatı, Kanaat Kitabevi, İstanbul, 1938.

Yumak, Kanaat Kitabevi, İstanbul, 1938

Hayvanlar Bahçesi, Kazazgil Matbaası, İstanbul, 1946.

Orhan’ın Maceraları, Rafet Zaimler Yayınevi, İstanbul, 1953.

Edebiyatçılar Âlemi: Edebiyatımızın Unutulan Sîmaları (Haz. Mustafa Everdi), 21. Yüzyıl Yayınları, Ankara, 1999.

Mahuf Uçurumlar, İstanbul Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü, Ayniyat Demirbaş No: 81-2534, Ayniyat Kayıt No: 5.13, Kayıt Tarihi: 25.1.1982, Yazma no: 171. (Yayımlanmamış Eser)

Çile, İstanbul Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü, Ayniyat Demirbaş No: 81-2547,

Ayniyat Kayıt No: 5.13, Kayıt Tarihi: 25.1.1982, Yazma no: 172. (Yayımlanmamış Eser)

Kutu Kapakları, İstanbul Üniversi tesi Türkiyat Araştırmaları Ensti tüsü, Ayniyat Demirbaş No: 81-2541, Ayniyat Kayıt No: 5.13, Kayıt Tarihi: 25.1.1982, Yazma no: 187-188. (Yayımlanmamış Eser)

“Kadın Sesleri: Bir Kızım Olaydı 1-2”, (2 Tefrika), Hanımlara Mahsus Gazete, Sayı 15-17, 17-31 Kânunusani 1323/30 Ocak-13 Şubat 1908.

“Muallimeyim!”, Hanımlara Mahsus Gazete, Sayı 21, 28 Şubat 1323/12 Mart 1908.

“Küçük Hanım”, Servet-i Fünûn, C. 35, Nr. 90 14 Ağustos 1324/17 Ağustos 1908.

“Vatanın Hamiyetli Bir Genci Zindandan Çıktı”, Servet-i Fünûn, C. 35, Nr. 903, 25 Ağustos 1324/7 Eylül 1908

“Kurbanlar”, Servet-i Fünûn, C. 35, Nr. 906, 25 Eylül 1324/8 Ekim 1908.

“Evvel Zaman İçinde ”, Anadolu Duygusu, Yıl 1, S.1, 3 Şubat 1337/3 Şubat 1921, s. 6.

“Dünya Güzeli”, Anadolu Duygusu, Yıl 1, S.2, 17 Şubat 1337/17 Şubat 1921, s. 25.

“Gözler”, Anadolu Duygusu, Yıl 1, S.7, 28 Nisan 1337/28 Nisan 1921, s. 103.

“Karanlık”, Anavatan Mecmuası, Yıl 1, S.1, 2 Temmuz 1338/2 Temmuz 1922, s. 5 -6.

“Güneşin Kitabından”, Anavatan Mecmuası, Yıl 1, S.2, 15 Ağustos 1338/15 Ağustos 1922.

“Edebiyatçılarımızı Tanıyalım”, Yedigün, Nr. 345-441, 17 Ekim 1939-18 Ağustos 1941.

“İki Fedakâr: Kemâl-Midhât”, Resimli Kitap, C. 4, Nr. 22, 10 Temmuz 1326/23 Temmuz 1910.

“Dönüş”, Şair, C. 1, S. 9, 6 Şubat 1919.

“Gönül”, Şair Nedim, C. 1, S. 12, 3 Nisan 1919.

“Nişanlı”, Şair Nedim, C. 1, S. 7, 27 Şubat 1919.

“Ruhumun İhtiyacı”, Gençlik, S. 1, 17 Teşrînievvel 1336/17 Ekim 1920.

Başbakanlık Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğü, Cumhuriyet Arşivleri, Fon no: 490 1 0 0, Kutu no: 869, Dosya no: 360, Sıra no: 1;

Başbakanlık Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğü, Cumhuriyet Arşivleri, Fon No: 490 1 0 0, Kutu no: 869, Dosya no: 423, sıra no: 1.

Emekli Sandığı Genel Müdürlüğü, Emeklilik Sicil Dosyası, Nr: 89173003.

Akyüz, Kenan, Modern Türk Edebiyatının Ana Çizgileri 1860-1923, İnkılâp Kitabevi, İstanbul, 1990.

Birinci, Ali, “Mehmet Behçet Yazar”, Edebiyatçılar Âlemi: Edebiyatımızın Unutulan Sîmaları (Haz. Mustafa Everdi), 21. Yüzyıl Yayınları, Ankara, 1999.

Çiçek, Rahmi, “Milli Mücadele’de Batı Karadeniz”, Türkler Ansiklopedisi, C. 15, Yeni Türkiye Yayınları, Ankara, 2002.

Edhem Hidayet, “Tenkit: Erganun İçin”, Genç Kalemler Dergisi, C. 2, Nr. 10, 1 Teşrinievvel 1327/14 Ekim 1911.

Ergun, Sadettin Nüzhet, “Behçet Yazar”, Türk Şairleri, C. II, 1936–1939.

Eşref Edip, Mehmet Akif Hayatı, Eserleri ve Yetmiş Muharririn Yazıları, (Haz. Fahrettin Gün), Beyan Yayınları, İstanbul, 2011.

Evrimer, Rıfat Necdet, Fecr-i Âti Şairleri: Mehmet Behçet ve Tahsin Nahid, İnkılâp Kitabevi, İstanbul 1961.

Filizok, Rıza, Ali Canip’in Hayatı ve Eserleri Üzerinde Bir Araştırma, Ege Üniversitesi Basımevi, İzmir, 2001.

“Fecr-i Âti”, Servet-i Fünûn, C. 36, Nr. 930, 2 Rebiülevvel 1327/25 Mart 1909.

“Fecr-i Âti Encümen-i Edebisi Beyannamesi”, Servet-i Fünûn, C. 38, Nr. 977, 11 Şubat 1325/24 Şubat 1910.

“‘Fecr-i Âti’ Encümen-i Edebîsinden”, Servet-i Fünûn, C. 39, Nr. 1010, 30 Eylül 1326/13 Ekim 1910.

Giz, Adnan, Bir Zamanlar Kadıköy, İletişim Yayınları, İstanbul, 1994.

Hürriyet 1981 Ansiklopedik Yıllığı, Hür-Ofset Matbaası, İstanbul.

İnal, İbnü’l-Emin Mahmut Kemal, Son Asır Türk Şairleri (Kemâlü’ş-Şuarâ), (Haz. Müjgan Cunbur), C. I, Atatürk Kültür Merkezi Başkanlığı Yayınları, Ankara, 1999.

“Musavver Servet-i Fünûn”, Tanîn, Nr. 531, 24 Şubat 1910.

Nesin Vakfı Yıllığı 1981, Kardeşler Basımevi, İstanbul.

Polat, Nâzım H., Şahabeddin Süleyman, Kültür ve Turizm Bakanlığı Yayınları, Ankara, 1987.

Reşat Feyzi, “Fecriâti Nasıl Bir Teşekküldü?”, Resimli Uyanış Servet-i Fünun, C. 68-4, Nr. 1775-90, 21 Ağustos 1930.

, “Fecriâti Nasıl Bir Teşekküldü?”, Resimli Uyanış Servet-i Fünun, C. 68-4, Nr. 1779-94, 18 Eylül 1930.

, “Fecriâti Nasıl Bir Teşekküldü?”, Resimli Uyanış Servet-i Fünun, C. 68-4, Nr. 1781-96, 2 Teşrinievvel 1930.

, “Fecriâti Nasıl Bir Teşekküldü?”, Resimli Uyanış Servet-i Fünun, C. 68-4, Nr. 1783-98, 16 Teşrinievvel 1930.

Şen, Cafer, Fecr-i Âti Edebiyatı, Gazi Kitabevi, Ankara, 2006.

Tunç, Taner, “Mehmet Behçet Yazar’ın Hayatı ve Eserleri Üzerine Bir İnceleme”, (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi), Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Manisa, 2014. Varlık Yıllığı-1981, Varlık Yayınları, İstanbul.

Yekta Bahir, “Sanat ve Edebiyat: Üslûp-Şahsiyet”, Genç Kalemler Dergisi, C. 2, Nr. 11, 23 Teşrinievvel 1327/5 Kasım 1911.

, “Edhem Hidayet Bey’e”, Ge nç Kalemler Dergisi, C. 3, Nr. 13, 5 Kânunuevvel 1327/18 Aralık 1911.

Yıldırım, Tahsin, Edebiyatımızda Müstear İsimler, Selis Kitaplar, İstanbul, 2006.

“Yedigün’ün Mühim Bir Teşebbüsü”, Edebiyatçılar Âlemi: Edebiyatımızın Unutulan Sîmaları, (Haz. Mustafa Everdi), 21. Yüzyıl Yayınları, Ankara, 1999.

Kaynak Göster