BİR OTOSANSÜR ÖRNEĞİ OLARAK "BİR MUHTIRANIN SON YAPRAKLARI"

Servet-i Fünun romanının kurucusu Halit Ziya Uşaklıgil, yazı faaliyetine İzmir'de başlamıştır. Bu ilk döneminde yazar, biri yarım olmak üzere beş uzun hikâye yazmıştır. Bunların birincisi olan Bir Muhtıranın Son Yaprakları, önce İzmir'de çıkan Hizmet gazetesinde tefrika edilmiş, sonra da kitap haline getirilmiştir. Kırk Yıl adlı hatırattan öğrendiğimize göre, İstanbul'da bulunan Abdülhalim Memduh bu hikâyenin ülkeyi çok kötü gösterdiğini, bu yüzden başının belaya girebileceğini ihtar eden bir mektup yazar. Bunun üzerine Halit Ziya eseri kitap haline getirirken çeşitli değişiklikler yapar. Bunların bir kısmı estetik gayeyle yapılan değişiklikler ve ilavelerdir. Büyük bir kısmı ise arkadaşının uyarısı üzerine eserden çıkarılan bölümlerdir ve atılan bu parçalar hikâyenin yaklaşık beşte biri kadardır.

"THE LAST LEAVES OF A DIARY" AS AN EXAMPLE OF SELF-CENSOR

The founder of Servet-i Fünun (Treasure of Sciences) novel, Halit Ziya Uşaklıgil, started his literary activities in İzmir. During this period he wrote five long stories including an unfinished one. The first story titled Bir Muhtıranın Son Yaprakları (The Last Leaves of a Diary) was published as a serial in a local İzmir journal called Hizmet (Service). Later on, it was also published in book form. As mentioned in Halit Ziya's memoirs Kırk Yıl (Fourty Years), Abdülhalim Memduh, who lives in İstanbul, wrote a letter to the author and expressed his concerns about the negative representation of the country in his story given the possible consequences. After this letter, Halit Ziya changed his story a little, while he was preparing it for publication in book form. Some of these changes and additions were the results of the author's artistic concerns but most of them were the parts which he removed due to his friend's warnings in the letter. The removed parts amounted to nearly twenty percent of the initial text.

Kaynakça

Çağın, Sabahattin, "Halit Ziya'nın Yarım Kalmış Eseri: Deli", Yeni Türk Edebiyatı, S. 4, Ekim 2011, s. 31-42.

Mehmet Rauf, "Servet-i Fünun'da Sansür", Mehmet Rauf'un Anıları, haz. Rahim Tarım, İstanbul, 2001.

Tokgöz, Ahmet İhsan, Matbuat Hatıralarım, İstanbul 1930.

Uçman, Abdullah, Edebiyat-ı Cedîde'ye Dair -Ali Ekrem'den Rıza Tevfik'e Bir Mektup-, 2. b., İstanbul, 2009.

(Uşaklıgil), Halit Ziya, Bir Muhtıranın Son Yaprakları, İstanbul, 1306/1888, 40 s.

, Halit Ziya, Kırık Hayatlar, İstanbul, 1944.

Uşaklıgil, Halit Ziya, Kırk Yıl, haz. Nur Özmel Akın, İstanbul, 2008.

(Yalçın), Hüseyin Cahit, "Servetifünun", Edebî Hatıralar, İstanbul, 1935.

, "Sabah Gazetesinde", Ebedî Hatıralar, s. 107.

Kaynak Göster