AHMET MİTHAT EFENDİ'NİN HİKÂYE VE ROMANLARINDA MİZAH

Ahmet Mithat Efendi, Tanzimat devri hikâye ve roman yazarları arasında eserlerinde mizaha en çok başvurandır. Tiyatro, hikâye ve roman türlerinde yazdığı eserlerinin yanı sıra Beliyyat-ı Mudhike'de ve Musahebat-ı Leyliye'nin bazı ciltlerinde mizahî bir üslup kullanmış, ibretli komik hikâyelere yer vermiştir. "Gençlik", Suizan", Karı Koca Masalı gibi eserlerinde daha çok söz ve durum komikliklerine başvurmuş, bilhassa alafrangalık, yanlış Batılılaşma problemini işlediği eserlerinde üslubu gittikçe sertleşmiş, komik, hicve dönüşmüştür. Felatun'un karakterizasyonunda komik özellikler ağır basarken son romanının alafranga kadın kahramanı Ayşe Ceylan ağır bir eleştiriye tabi tutulur.

HUMOR IN AHMET MİTHAT EFENDİ'S STORIES AND NOVELS

Ahmet Mithat Efendi, among Tanzimat writers and novelists, is a person who mostly refers to humor in his works. In addition to his stories and novels, Ahmet Mithat used a humorous style and discussed didactical comic stories in some volumes of Musahebat-ı Leyliye and Beliyyat-ı Mudhike. In his works like "Gençlik", Suizan", Karı Koca Masalı, he mainly used humor of word and situation, his style was gradually hard especially his works discussing Europeanism, as well as the wrong Westernization problem and turned into comic irony. While the comic features in the characterization of Felatun have strong influence, Ayşe Ceylan, the women character of his last novel, is subjected to heavy criticism.

Kaynakça

Ahmet Mithat Efendi, "Suizan", Letaif-i Rivayat, haz. Fazıl Gökçek-Sabahattin Çağın, İstanbul: Çağrı Yayınları, 2001, s. 1-12.

, "Gençlik", Letaif-i Rivayat, s. 29-41.

, "Obur", Letaif-i Rivayat, s. 383-412.

, "Bekarlık Sultanlık mı Dedin?", Letaif-i Rivayat, s. 269-281

, "Bahtiyarlık", Letaif-i Rivayat, s. 282-337.

, "Bir Tövbekâr", Letaif-i Rivayat, s. 413-436.

, Karı Koca Masalı ve Ahmet Mithat Bibliyografyası, haz. ve çevriyazı. Nüket Esen, İstanbul: Kaf Yayınları, 1999.

, Karnaval, haz. Kâzım Yetiş, Ankara: TDK Yayınları, 2000.

, Paris'te Bir Türk, haz. Erol Ülgen, Ankara: TDK Yayınları, 2000.

, Vah, haz. Kâzım Yetiş, Ankara, 2000.

Bergson, Henri, Gülme, Gülüncün Anlamı Üzerine Deneme, çev. Devrim Çetinkasap, İstanbul: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, 2014, s. 36-37.

Çağın, Şerife, "Felatun Bey ile Rakım Efendi Romanında Mizahî Unsurlar", Ahmet Midhat Efendi Kitabı, İstanbul: Beykoz Belediyesi Yayınları, 2007, s. 93-103.

Durgun, Harika, Ahmet Mithat Efendi ve Edebiyat, İstanbul: Dergâh Yayınları, 2015.

Gökçek, Fazıl, "Letaif-i Rivayat Hakkında", Letaif-i Rivayat, s. IX-XXIV.

, "Bir Postmodern Anlatı Örneği Olarak "Fehmi K.'nın Acayip Serüvenleri'nin "Karı Koca Masalı" ile İlişkisi Üzerine, Küllerinden Doğan Anka, Ahmet Mithat Efendi Üzerine Yazılar, İstanbul: Dergâh Yayınları, 2012, s. 142-154.

, "Ahmet Mithat Efendi'nin Romanlarında Yerli Gayrimüslimlerin Alafrangalığı Meselesi", Küllerinden Doğan Anka, s. 169-180

Huyugüzel, Ömer Faruk, "Ömer Seyfettin'in Hikâyelerinde İroni", Ben Gönen'de Doğdum, Ömer Seyfettin ve Eserleri Sempozyumu Bildirileri, Gönen, 1997, s. 61-73.

Nemutlu, Özlem, "Ahmet Mithat Efendi'de Konu Dışına Çıkmalar", (basılmamış tebliğ), Ölü- münün 100. Yılında Ahmet Mithat Efendi Sempozyumu-Manisa Celal Bayar Üniversitesi, 20 Aralık 2012.

Okay, Orhan, "Tiplere Umumî Bir Bakış", Batı Medeniyeti Karşısında Ahmed Midhat Efendi, İstanbul: Dergâh Yayınları, 2008, s. 459-463.

Özön, Mustafa Nihat, Edebiyat ve Tenkid Sözlüğü, İstanbul: İnkılâp Kitabevi, 1954, s. 214.

Parla, Jale, Don Kişot'tan Bugüne Roman, İstanbul: İletişim Yayınları, 2000.

Usta, Çiğdem, Mizah Dilinin Gizemi, Ankara: Akçağ Yayınları, 2005, 208 s.

Kaynak Göster