Riskli Ergen Davranışlarında Anne-Baba Eğitim Düzeyleri İle Okul Sistemi Dışında Kalmanın Etkileri

Riskli davranışlar çok sayıda etkenle ilişkilendirilmektedir. Ancak, aynı risk etkenlerine maruz kalan ergenlerin hepsinin riskli davranışlara yönelmediği bilinmektedir. Anne-babanın eğitim seviyesinin koruyucu faktör olarak belirlendiği bazı çalışmalara rağmen, anne-babanın eğitimli olmasının ergenin riskli davranışlara yönelmesi konusunda ne kadar koruyucu olduğu ise tam olarak bilinememektedir. Bu çalışmanın amacı, ergenlerde anne-baba eğitim düzeylerinin ve okulu bırakma nedeniyle okul sistemi dışında kalmanın risk davranışları açısından incelenmesidir. Bu amaçla, seçkisiz olmayan örneklem metodu kullanılarak kanunla ihtilafa düşen suça sürüklenen çocuklara (n=134) Ergen Sağlığı ve Gelişim Envanteri uygulanmıştır. Kontrol grubu olarak ise kanunla ihtilafa düşmemiş ve eğitimlerine devam eden lise öğrencilerine (n=134) aynı envanter uygulanmıştır. Elde edilen veri havuzunda risk davranışı olarak belirlenen sigara, alkol ve uyuşturucu madde kullanımı ile okul terk durumu, anne ve baba eğitim düzeyleri lojistik regresyon analizi yöntemiyle değerlendirilmiştir. Sigara içmenin azaltılmasında annenin eğitim seviyesinin istatistiksel anlamda etkili olduğu tespit edilmiştir. Alkol ve uyuşturucu madde kullanımında anne ve baba eğitim düzeylerinin herhangi bir etkisi saptanamamıştır. Öte yandan, risk davranışlarının tamamında ergenlerin okula devam etmesi veya okulu bırakmasının anlamlı bir değişken olmadığı belirlenmiştir.

The Effects of Parental Educational Level and School Dropout on Risky Adolescent Behaviors

Risky behaviors are associated with a number of factors. However, not all young people exposed to the same risk factor tend to externalize risk behaviors. Despite some studies in which the parents' level of education is identified as a protective factor, it is not known how much parental educational level protective against children risky behaviors. The aim of this study is to examine parental education levels and risk behaviors of adolescents who dropped out of the school. Using random sampling method, Adolescent Healt and Development Questionnare was conducted to juvenile delinquents (n=134). As the control group, the same inventory was conducted to high school students (n = 134) who did not conflict with the law and continue their education. Educational status and parental education levels associated with smoking, drinking and drug abuse, were assessed by logistic regression analysis. Maternal educational level was identified as a significant protective factors in order to decrease smoking. On the other hand it is found that parental educational level did not protect adolescent from drinking alcohol or drug abuse. Moreover, adolescent educational status did not classified as a protective factors for smoking, drinking alcohol and drug abuse.

Kaynakça

Alexander, C., Piazza, M., Mekos, D., & Valente, T. (2001).Peers, schools, and adolescent cigarette smoking. Journal of Adolescent Health,29(1), 22-30. DOI: https://doi.org/10.1016/S1054- 139X(01)00210-5

Arthur, M. W., Hawkins, J. D., Pollard, J. A., Catalano, R. F., & Baglioni Jr, A. J. (2002). Measuring risk and protective factors for use, delinquency, and other adolescent problem behaviors: The Communities That Care Youth Survey, Evaluation Review, 26(6), 575- 601.DOI:10.1177/0193841X0202600601

Atlam, D.H., Aldemir, E. ve Altıntoprak, A.E., (2017). Üniversite öğrencilerinde riskli davranışların yaygınlığı ve riskli davranışların madde kullanımı ile ilişkisi, Düşünen Adam: Psikiyatri ve Nörolojik Bilimler Dergisi 30, 287-298. DOI: 10.5350/DAJPN2017300402

Bahr, S. J., Hoffmann, J. P., & Yang, X. (2005). Parental and peer influences on the risk of adolescent drug use. Journal of Primary Prevention, 26(6), 529-551.DOI: 10.1007/s10935-005-0014-8

Bean, N. M. (1992). Elucidating the path toward alcohol and substance abuse by adolescent victims of sexual abuse. The Journal of Applied Social Sciences, 17(1), 57-94. DOI:10.1037/0022-006X.68.1.19

Beman, D. S. (1995). Risk factors leading to adolescent substance abuse. Adolescence, 30, 201-208

Bennett, E. M. & Kemper, K. J. (1994). Is abuse during childhood a risk factor for developing substance abuse problems as an adult? Developmental and Behavioral Pediatrics, 15, 426-429. DOI:10.1097/00004703-199412000-00006

Brown, S. L.,& Rinelli, L. N. (2010). Family structure, family processes, and adolescent smoking and drinking. Journal of Research on Adolescence, 20(2), 259-273. doi: 10.1111/j.1532-7795.2010.00636.x

Brown, S. A. (1989). Life events of adolescents in relation to personal and parental substance abuse. American Journal of Psychiatry, 146, 484-489. doi:10.1176/ajp.146.4.484

Bryant, A. L., Schulenberg, J., Bachman, J. G., O'malley, P. M., & Johnston, L. D. (2000). Understanding the links among school misbehavior, academic achievement, and cigarette use: A national panel study of adolescents. Prevention Science, 1(2), 71-87. DOI: 10.1023/A:1010038130788

Bülbül, S., Doğan, S. (2016). Suça sürüklenen çocukların durumu ve çözüm önerileri, Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Dergisi. 59: 31-36

Carneiro, P., Meghir, C., & Parey, M. (2013). Maternal education, home environments, and the development of children and adolescents. Journal of the European Economic Association, 11(S1), 123-160.DOI: 10.1111/j.1542-4774.2012.01096.x

Cernkovich S.A., Giordano P.C. (1992). School bonding, race, and delinquency. Criminology. 30(2), 261–291. DOI:10.1111/j.1745-9125.1992.tb01105.x

Chassin, L., Presson, C. C., Sherman, S. J., & Edwards, D. A. (1992). Parent educational attainment and adolescent cigarette smoking. Journal of Substance Abuse, 4(3), 219-234. DOI:10.1016/0899- 3289(92)90031-R

Christle, C. A., Jolivette, K., & Nelson, C. M. (2005). Breaking the school to prison pipeline: Identifying school risk and protective factors for youth delinquency.Exceptionality, 13(2), 69-88. DOI:10.1207/s15327035ex1302_2

Costa, F.M., Jessor, R., Turbin, M.S. (1999). Transition into adolescent problem drinking. The role of psycho-social risk and protective factors.Journal of Studies on Alcohol. 60. 480-490. DOI:10.15288/jsa.1999.60.480

Çocuk Koruma Kanunu (2005), Madde: 3 (1)/2.http://www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/1.5.5395.pdf

Dembo, R., Williams, L., Schmeidler, J., Berry, E., Wothke, W., Getreu, A., Wish, E. & Christensen, C. (1992). A structural model examining the relationship between physical child abuse, sexual victimization, and marijuana/hashish use in delinquent youth: A longitudinal study.Violence and Victims.7, 41-62.

Demuth, S.,& Brown, S. L. (2004). Family structure, family processes, and adolescent delinquency: The significance of parental absence versus parental gender. Journal of Research in Crime and Delinquency.41(1), 58-81. DOI:10.1177/0022427803256236

Donovan, J. E. (2004). Adolescent alcohol initiation: A review of psychosocial risk factors. Journal of Adolescent Health, 35(6), 529-e7-18.DOI: 10.1016/j.jadohealth.2004.02.003

Farrington, D. P. (1998). Serious and violent juvenile offenders: Risk factors and successful interventions.Sage Publication. London.

Finkelhor, D. & Dziuba-Leatherman, J. (1994). Victimization of children. American Psychologist, 49, 173-183. DOI:10.1037//0003-066X.49.3.173

Gürbüz, S., Şahin, F. (2015). Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleri. Felsefe-Yöntem-Analiz. 2. Baskı. Seçkin Yayınları.Ankara

Griffin, K. W., Botvin, G. J., Scheier, L. M., Diaz, T., & Miller, N. L. (2000). Parenting practices as predictors of substance use, delinquency, and aggression among urban minority youth: moderating effects of family structure and gender.Psychology of Addictive Behaviors, 14(2), 174. DOI:10.1177/0971333616657171

Henry, K. L., Knight, K. E., & Thornberry, T. P. (2012). School disengagement as a predictor of dropout, delinquency, and problem substance use during adolescence and early adulthood. Journal of Youth and Adolescence, 41(2), 156-166.DOI: 10.1007/s10964-011-9665-3

Herrenkohl, T. I., Maguin, E., Hill, K. G., Hawkins, J. D., Abbott, R. D., & Catalano, R. F. (2000). Developmental risk factors for youth violence. Journal of Adolescent Health, 26(3), 176-186. DOI: 10.1016/S1054-139X(99)00065-8

Hill, K. G., Howell, J. C., Hawkins, J. D., & Battin-Pearson, S. R. (1999). Childhood risk factors for adolescent gang membership: Results from the Seattle Social Development Project.Journal of Research in Crime and Delinquency, 36(3), 300-322.DOI: 10.1177/0022427899036003003

Hunt, M. H., Meyers, J., Davies, G., Meyers, B., Grogg, K. R., & Neel, J. (2002). A comprehensive needs assessment to facilitate prevention of school drop out and violence.Psychology in the Schools, 39(4), 399-416.DOI: 10.1002/pits.10019

İpek A. (2010). Suça sürüklenen çocukların okul dönemlerinin incelenmesi ve bu dönemde barındırdıkları risk faktörlerinin belirlenmesi: Ankara, İstanbul ve İzmir Jandarma Çocuk Merkezleri Örneği.Kara Harp Okulu Savunma Bilimleri Enstitüsü Güvenlik Birimleri Anabilim Dalı. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi. Ankara.

Ireland, T. & Widom, C. S. (1994). Childhood victimization and risk for alcohol and drug arrests. The International Journal of the Addictions, 29, 235-274. DOI: 10.3109/10826089409047380

Jessor, R. (1991). Risk behavior in adolescence: A psychosocial framework for understanding and action.Journal of Adolescent Health, 12, 597-605. DOI:10.1016/1054-139X(91)90007-K

Jessor R. (1998). New perspectives on adolescent risk behavior. In: Jessor R ed. New Persspectives on Adolescent Risk Behavior. Cambridge: Cambridge University Press. Cambridge, UK

Jessor, R., Costa, F.M., Turbin, M.S., Dong, Q., Zhang, H., Wang, C. (2005).The Role of Social Contexts in Adolescence: Context Protection and Context Risk in the United States and China. Applied Developmental Science. 9(2), 67-85. DOI:10.1007/s11524-010-9462-4

Kızmaz, Z., (2004). Öğrenim düzeyi ve suç: suç- okul ilişkisi üzerine sosyolojik bir araştırma, Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi (Fırat University Journal of Social Science), Cilt: 14, Sayı: 2; 291- 319.

Kilpatrick, D. G., Acierno, R., Resnick, H. S., Saunders, B. E. & Best, C. L. (1997). A 2-year longitudinal analysis of the relationships between violent assault and substance use in women.Journal of Consulting and Clinical Psychology, 65, 834-847. DOI:10.1037/0022-006X.65.5.834

Kokko, K., Tremblay, R. E., Lacourse, E., Nagin, D. S., & Vitaro, F. (2006). Trajectories of prosocial behavior and physical aggression in middle childhood: Links to adolescent school dropout and physical violence. Journal of Research on Adolescence, 16(3), 403-428. DOI: 10.1111/j.1532- 7795.2006.00500.x

Liu, R. X. (2004). Parent–Youth Conflict and School Delinquency/Cigarette Use: The Moderating Effects of Gender and Associations with Achievement-Oriented Peers.Sociological Inquiry. 74(2), 271-297. DOI: 10.1111/j.1475-682X.2004.00090.x

Loeber, R.,& Farrington, D. P. (2000). Young children who commit crime: Epidemiology, developmental origins, risk factors, early interventions, and policy implications. Development and Psychopathology, 12(4), 737-762.DOI: 10.1017/S0954579400004107

Loeber, R.,& Stouthamer-Loeber, M. (1986). Family factors as correlates and predictors of juvenile conduct problems and delinquency.Crime and Justice, 7, 29-149.

McCabe, K. M., Lansing, A. E., Garland, A. N. N., & Hough, R. (2002). Gender differences in psychopathology, functional impairment, and familial risk factors among adjudicated delinquents.Journal of the American Academy of Child & Adolescent Psychiatry, 41(7), 860-867.DOI: 10.1097/00004583-200207000-00020

Moffitt, T. E. (1993). Adolescence-limited and life-course-persistent antisocial behavior. Psychological Review, 100, 674-701. DOI:10.1037/0033-295X.100.4.674

Ögel, K., Tamar, D., Evren, C. ve Çakmak, D. (2001). Lise gençleri arasında sigara, alkol ve madde kullanım yaygınlığı. Türkiye Klinik Psikiyatri Dergisi. 12(1):47-52

Özer, A., Gençtarım, D., Ergene, T (2011). Türk Lise Öğrencilerinde Okul Terkinin Yordanması: Aracı ve Etkileşim Değişkenleri ile Bir Model Testi,Eğitim ve Bilim (Educational Science), Jan 1; 36(161): 302–317.

Payne A.A., Gottfredson D.C., Gottfredson G.D. (2003). Schools as communities: The relationships among communal school organization, student bonding, and school disorder.Criminology. 2003;41(3):749–777. DOI:10.1111/j.1745-9125.2003.tb01003.x

Ryan, S. M., Jorm, A. F., & Lubman, D. I. (2010). Parenting factors associated with reduced adolescent alcohol use: a systematic review of longitudinal studies.Australian & New Zealand Journal of Psychiatry,44(9), 774-783.DOI: 10.1080/00048674.2010.501759

Simons-Morton B.G., Crump A.D., Haynie D.L., Saylor K.E.(1999).Student-school bonding and adolescent problem behavior.Health Education Research. 1999;14(1):99– 107.DOI:10.1093/her/14.1.99

Simourd, L.,& Andrews, D. A. (1994). Correlates of delinquency: A look at gender differences.In Forum on Corrections Research(Vol. 6, No. 1, pp. 26-31). DOI:10.1177/0093854816677311

Siyez, D.M. (2006). 15-17 Yaş Arası Ergenlerde Görülen Problem Davranışların Koruyucu ve Risk Faktörleri Açısından İncelenmesi. Doktora Tezi. Dokuz Eylül Üniversitesi. Eğitim Bilimleri Enstitüsü.

Spijkerman, R., van den Eijnden, R. J., & Huiberts, A. (2008). Socioeconomic differences in alcoholspecific parenting practices and adolescents’ drinking patterns.European Addiction Research, 14(1), 26-37.DOI: 10.1159/000110408

Urberg, K. A., Değirmencioğlu, S. M., & Pilgrim, C. (1997). Close friend and group influence on adolescent cigarette smoking and alcohol use.Developmental Psychology,33(5), 834. DOI:10.1037/0012-1649.33.5.834

Yüner, B., Özdemir, M. (2017). Metaforik Okul Algısı ile Okulu Terk Eğilimi Arasındaki İlişkinin Öğrenci Görüşlerine Göre İncelenmesi,Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, Cilt:37, Sayı:3; 1041-1060. DOI: 10.17152/gefad.303842

Yoshikawa, H. (1994). Prevention as cumulative protection: effects of early family support and education on chronic delinquency and its risks. Psychological Bulletin, 115(1), 28.DOI:10.1037/0033-2909.115.1.28

Kaynak Göster