HAYVAN BULUNDURANIN SORUMLULUĞU (TBK m. 67-68)

Hayvan bulunduranın sorumluluğu TBK m. 67 ile 68’de düzenlenmiştir. TBK m. 67’ye göre, bir hayvanın bakımını ve yönetimini sürekli veya geçici olarak üstlenen kişi, hayvanın verdiği zararı gidermekle yükümlüdür. Hayvan bulunduran, bu zararın doğmasını engellemek için gerekli özeni gösterdiğini ispat ederse sorumluluktan kurtulur. Ayrıca hayvan, bir başkası veya bir başkasına ait hayvan tarafından ürkütülmüş olursa, hayvanı bulunduranın, bu kişilere rücu hakkı saklıdır. TBK m. 68’e göre ise, bir kişinin hayvanı, başkasının taşınmazı üzerinde bir zarar verdiği takdirde, taşınmazın zilyedi, o hayvanı yakalayabilir, zararı giderilinceye kadar alıkoyabilir; hatta durum ve koşullar haklı gösteriyorsa hayvanı diğer yollarla etkisiz duruma getirebilir. Bu durumda, taşınmazın zilyedi derhâl hayvan sahibine bilgi vermek ve sahibini bilmiyorsa, onun bulunması için gerekli girişimleri yapmak zorundadır. Çalışmamızda ilk olarak hayvan bulunduranın sorumluluğunun hukuki niteliği incelenmiştir. Daha sonra hayvan bulunduranın sorumluluğunun olumlu ve olumsuz şartları açıklanmıştır. Son olarak hayvan bulunduranın sorumluluğunun sonuçları, bu kapsamda zarar tazmini, rücu ve taşınmaz zilyedinin hayvanı alıkoyma ve etkisiz duruma getirme hakkı izah edilmiştir.

LIABILITY OF ANIMAL KEEPER (TOC Art. 67-68)

Liability of animal keeper is stipulated by TOC art. 67 and 68. According to TOC art. 67, the person who temporarily and permanently undertakes the supervision and care of an animal is liable for the damage caused by the animal. The animal keeper is not liable if he proves that he exercised all reasonable care to prevent the damage. In addition, where the animal is scared by another person or another animal owned by another person, the animal keeper has a right of recourse against such persons. According to TOC art. 68, where an animal belonging to someone causes damage on another one’s real property, possessor of the real property is entitled to catch such animal, to seize it until his loss and damage is compensated, moreover he can overpower it where justified by the circumstances an conditions. In such a case, the possessor of the real property is obliged to notify the owner of such animal and if the owner is unknown, to take the necessary steps to track the owner immediately. In our study, firstly, legal nature of liability of animal keeper, is examined. Later, the positive and negative conditions of the animal’s responsibility are explained. Finally, the results of the liability of animal keeper, in this context the loss indemnisation, the recourse and, the right of seizure and overpower of possessor of real property, are examined.

Kaynakça

Akartepe, Alpaslan: “Türk Borçlar Kanunu’nun Haksız Fiilden Doğan Borç İlişkileri Alanında Getirdiği Yenilikler ve Değişiklikler”, (Erzincan Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, Yıl 2012, Cilt 16, Sayı 1-2, s. 159-190).

Akıncı, Şahin: Borçlar Hukuku Bilgisi, Genel Hükümler, Dokuzuncu Baskı, Konya 2016.

Antalya, Gökhan: “Sorumluluk Hukukunda Yeni Gelişmeler”, (Marmara Üniversitesi Hukuk Araştırmaları Dergisi, Yıl 2008, Cilt 14, Sayı 4, s. 63-83 (Yeni Gelişmeler)).

Antalya, Gökhan: Borçlar Hukuku, Genel Hükümler, Cilt II, İstanbul 2017 (Borçlar Hukuku).

Ataay, Aytekin: Borçlar Hukukunun Genel Teorisi, Birinci Yarım, Gözden Geçirilmiş ve Yenilenmiş Üçüncü Bası, İstanbul 1981.

Badur, Emel: “6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun Haksız Fiile İlişkin Hükümler Açısından Değerlendirilmesi”, Hukuk Muhakemeleri Kanunu ve Borçlar Kanunu Sempozyumu, 24-25 Mart 2011, Ankara 2011, s. 105-119.

Başoğlu, Başak: “Sözleşme Dışı Kusursuz Sorumluluk Hukuku ve Özellikle Tehlike Sorumluluğuna İlişkin Değerlendirmeler”, (İnönü Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, Yıl 2015, Cilt 6, Sayı 2, s. 29-55).

Becker, Hermann: Berner Kommentar Band VI/ 1, Schweizerisches Zivilgesetzbuch, Obligationenrecht, Allgemeine Bestimmungen, Art. 1-183 OR, 2. Auflage, Bern 1945.

Belgesay, Mustafa Reşit: “Türkiye Temyiz Mahkemesi ve İsviçre Federal Mahkemesi Kararlarının Analizi”, İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Mecmuası, Yıl 1940, Cilt 6, Sayı 4, s. 850-859.

Berger, Bernhard: Allgemeines Schuldrecht, 2. Auflage, Bern 2012.

Berksoy, İrem: “Hayvan İdare Edenin Sorumluluğu”, (Legal Hukuk Dergisi, Yıl 2007, Sayı 55, s. 2185-2200).

Birsen, Kemaleddin: Borçlar Hukuku Dersleri, Borçların Genel Hükümleri, Dördüncü Bası, İstanbul 1967.

Bohrer, Andreas: “Haftung schweizerischer Unternehmen für Menschenrehtsverietzungen im Ausland?”, Gesellschafts- und Kapitalmarktrecht, Jahrgang 2017, Band 3, s. 323-332.

Brehm, Roland: Berner Kommentar, Band VI/ 1/ 3/ 1, Schweizerisches Zivilgesetzbuch, Das Obligationenrecht, Allgemeine Bestimmungen, Die Entstehung durch unerlaubte Handlungen, Art. 41-61 OR, 3. überarbeitete Auflage, Bern 2006.

von Büren, Bruno: Schweizerisches Obligationenrecht, Zürich 1964.

Deschenaux, Henri/ Tercier, Pierre: Sorumluluk Hukuku, (Çeviren Salim Özdemir), Ankara 1983.

Eren, Fikret: Borçlar Hukuku Genel Hükümler, 21. Baskı, Ankara 2017.

Feyzioğlu, Feyzi Necmeddin: Borçlar Hukuku, Genel Hükümler, Cilt I, Yenilenmiş ve Genişletilmiş 2. Bası, İstanbul 1976.

Fischer, Willi: Orell Füssli Kommentar, OR Kommentar Schweizerisches Obligationenrecht, (Herausgeber, Jolanta Kren Kostkiewicz/ Stephan Wolf/Marc Amstutz/Roland Fankhauser), 3. überarbeitete Auflage, Zürich 2016.

Funk, Fritz: Borçlar Kanunu Şerhi, I, Umumi Hükümler, (Çeviren Hıfzı Veldet/Cemal Hakkı Selek), İstanbul 1938.

Giger, Hans: Obligationenrecht von A-Z, Zürich 1998.

Guhl, Theo/Koller, Alfred: Das Schweizerische Obligationenrecht mit Einschluss des Handels und Wertpapierrechts, 9. Auflage, Zürich 2000.

Hatemi, Hüseyin: Borçlar Hukuku, Genel Bölüm, İkinci Cilt, Sözleşme Dışı Sorumluluk Hukuku, Gözden Geçirilip Genişletilmiş İkinci Bası, İstanbul 1998.

Hatemi, Hüseyin/Gökyayla, Emre: Borçlar Hukuku, Genel Bölüm, 2. Bası, İstanbul 2012.

Heierli, Christian/Schnyder, Anton K.: Basler Kommentar, Obligationenrecht, Art. 1-529 OR., (Herausgeber, Heinrich Honsell/Nedim Peter Vogt/Wolfgang Wiegand), 5. Auflage, Basel 2011.

Honsell, Heinrich/Isering, Bernhard/Kessler, Martin A.: Schweizerisches Haftpflichtrecht, 5. neu bearbeitete und ergänzte Auflage, Zürich 2013.

Huguenin, Claire: Obligationenrecht, Allgemeiner und Besonderer Teil, 2. Auflage, Zürich 2014.

İmre, Zahit: Doktrinde ve Türk Hukukunda Kusursuz Mesuliyet Halleri, İstanbul 1949.

İnan, Ali Naim/Yücel, Özge: Borçlar Hukuku, Genel Hükümler, Türk Borçlar Kanunu’na Göre Güncellenip, Genişletilmiş 4. Baskı, Ankara 2014.

Kaleli, Şakir: “Hayvan Tutucusunun Sorumluluğu I”, (Yargıtay Dergisi, Yıl 1979, Cilt:5, Sayı 2, s. 313-342 (Hayvan Tutucusunun Sorumluluğu I)).

Kaleli, Şakir: “Hayvan Tutucusunun Sorumluluğu II”, (Yargıtay Dergisi, Yıl 1979, Cilt:5, Sayı 3, s. 515-530 (Hayvan Tutucusunun Sorumluluğu II)).

Kaneti, Selim: “Haksız Fiil Sorumluluğunda Kusur Kavramının Görevi”, Makaleler, İstanbul 2011, s. 643-680.

Keller, Max/Gabi, Sonja/Gabi, Karin: Haftpflichtrecht, 3. Nachgeführte und erweiterte Auflage, Basel 2012.

Kılıçoğlu, Ahmet: Borçlar Hukuku, Genel Hükümler, Genişletilmiş 21. Bası, Ankara 2017.

Kılıçoğlu, Mustafa: Sorumluluk Hukuku, Cilt 1, Sözleşme Dışı Sorumluluk, Ankara 2002 (Kılıçoğlu, M., Sorumluluk Hukuku).

Kılıçoğlu, Mustafa: “Borçlar Hukukunda Olağan Sebep Sorumluluğu”, (Yargıtay Dergisi, Yıl 2004, Cilt 30, Sayı 3, s. 179-222 (Kılıçoğlu, M., Olağan Sebep Sorumluluğu))

Koç, Nevzat: “Türk Borçlar Kanunu’nun Sözleşme Dışı Sorumluluk Hukukuna İlişkin Hükümlerinin Değerlendirilmesi”, (Yaşar Üniversitesi Elektronik Dergisi, Prof. Dr. Aydın Zevkliler’e Armağan, Yıl 2013, Cilt 8, Özel Sayı, s. 1669-1689).

Koçhisarlıoğlu, Cengiz/Erişgin, Özlem: “Yeni Türk Borçlar Kanunu Tasarısı’nda Haksız Fiiller”, Prof. Dr. Rona Serozan’a Armağan, Cilt II, İstanbul 2010, s. 1243-1271.

Metin, Umut: “6098 sayılı Yeni Türk Borçlar Kanunu Hükümlerine Göre Hayvan Bulunduranın Sorumluluğu”, İstanbul Barosu Dergisi, Yıl 2012, Cilt 86, Sayı 5, s. 244-261.

Müller, Christof: CHK - Handkommentar zum Schweizer Privatrecht, Obligationenrecht - Allgemeine Bestimmungen, Art. 1-183 OR, (Herausgeber, Andreas Furrer/ Anton K. Schnyder), 3. Auflage, Zürich 2016.

Nomer, Haluk N.: Borçlar Hukuku Genel Hükümler, Gözden Geçirilmiş, Genişletilmiş Onbeşinci Bası, İstanbul 2017.

Oftinger, Carl: “Çiftçinin Hukuki Mes’uliyeti”, (Çev. Ferit Hakkı Saymen), İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Mecmuası, Yıl 1943, Cilt 9, Sayı 1-2, s. 314-330.

Oğuzman, Kemal/ Öz, Turgut: Borçlar Hukuku, Genel Hükümler, Cilt II, Gözden Geçirilmiş 13. Bası, İstanbul 2017.

Olgaç, Senai: Kazai ve İlmi İçtihatlarla Türk Borçlar Kanunu, Genel Hükümler Üçüncü Baskı, İstanbul 1970.

Oser, Hugo/Schönenberger, Wilhelm: Kommentar (Zürcher Kommentar) zum Schweizerischen Zivilgesetzbuch, V. Band: Das Obligationenrecht, (Herausgegeben A. Egger/Arnold Escher/Robert Haab/ Hugo Oser), Zürich 1929.

Reisoğlu, Safa: Türk Borçlar Hukuku, Genel Hükümler, Yirmidördüncü Bası, İstanbul 2013.

Rey, Heinz: Ausservetragliches Haftpflichtrecht, 4. Überarbeitete und ergänzte Auflage, Zürich 2008.

Roberto, Vito: Schweizerisches Haftpflichtrecht, Zürich 2002.

Sarı, Suat: Alıkoyma Hakkı, İstanbul 1997.

Saymen, Ferit H./Elbir, Halid K.: Türk Borçlar Hukuku, Umumi Hükümler, İstanbul 1958 Yılı Tıpkı Basım.

Schönenberger, Beat: Kurzkommentar Obligationenrecht, Basel 2014.

Schwenzer, Ingeborg: Schweizerisches Obligationenrecht, Allgemeiner Teil, Zweite, überarbeitete Auflage, Bern 2000.

Tandoğan, Halûk: Türk Mes’uliyet Hukuku, (Akit Dışı ve Akdi Mes’uliyet), İstanbul 2010 (Mes’uliyet Hukuku).

Tandoğan, Halûk: Kusura Dayanmayan Sözleşme Dışı Sorumluluk Hukuku, Ankara1981 (Kusura Dayanmayan Sorumluluk).

Tavşancıl Kalafatoğlu, Deniz: “Hayvan Bulunduranın Sorumluluğu ve Hayvan Hakları”, Borçlar Hukuku Genel Hükümler Konferansları II, İstanbul 2014, s. 137-149.

Tekinay, Selahattin Sulhi/Akman, Sermet/Burcuoğlu, Haluk/Altop, Atilla: Tekinay Borçlar Hukuku, Genel Hükümler, Yeniden Gözden Geçirilmiş ve Genişletilmiş Yedinci Baskı, İstanbul 1993.

Tercier, P./Dreyer, D: “Torts”, Introduction to Swiss Law, (Edited by F. Dessemontet/ T. Ansay), Third Edition, 2004.

Ural Çınar, Nihal: “Borçlar Kanunu’nda ve Borçlar Kanunu Tasarısı’nda Düzenlenen Kusursuz Sorumluluk Halleri Arasındaki Farklar”, (İstanbul Kültür Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, Yıl 2007, Cilt 6, Sayı 1, s. 43-89).

Uygur, Turgut: Açıklamalı ve İçtihatlı Borçlar Kanunu, Genel Hükümler, Cilt I, Ankara 1990.

von Tuhr, Andreas/Peter, Hans: Allgemeiner Teil des Schweizerischen Obligationenrecht, Band I, 3. Auflage, Zürich 1984.

Tunçomağ, Kenan: Türk Borçlar Hukuku, Cilt I, Genel Hükümler, Üzerinde Çalışılmış ve Geliştirilmiş Altıncı Bası, İstanbul 1976.

Velidedeoğlu, Hıfzı Veldet/Özdemir, Refet: Türk Borçlar Kanunu Şerhi, Genel - Özel, Ankara 1987.

Yavuz, Cevdet: “Türk Borçlar Kanunu Tasarısı’na Göre Kusursuz Sorumluluk Halleri ve İlkeleri”, (Marmara Üniversitesi Hukuk Araştırmaları Dergisi, Yıl 2008, Cilt 14, Sayı 4, s. 29-61).

Yılmaz, Süleyman: “Türk Borçlar Kanunu Tasarısında Sebep Sorumluluklarına İlişkin Yeni Hükümler”, (Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, Yıl 2010, Cilt 59, Sayı 3, s. 551-578).

Kaynak Göster