Borsa İstanbul İle Vergi Yükü Arasındaki İlişki: Ekonometrik Bir İnceleme

Vergi yükünün makul ölçülerde olmaması halinde ekonomide kayıt dışılığın artması ve ülkeden sermaye kaçışının olması beklenmektedir. Ülke ekonomisinin şartlarına uygun bir vergi yükünün de ülke ekonomisine olumlu katkı yapacağı düşünülmektedir. Borsa İstanbul’da ülke ekonomisine pek çok açıdan fayda sağlayan ve reel ekonomiyi temsil eden çok sayıda firma bulunmaktadır. Çalışmada, vergi yükünün Borsa İstanbul 100 Endeksi ile arasındaki ilişki 2006:Q1 ve 2018:Q1 dönemi için eşbütünleşme testi ve Granger nedensellik testi yardımıyla araştırılmıştır. Ekonometrik analizin sonucunda vergi yükü ile Borsa İstanbul 100 Endeksi arasında pozitif yönlü bir ilişki elde edilmiştir. buna göre eşbütünleşme analizi bulgularına göre, vergi yükündeki 1 birimlik bir artış Borsa İstanbul 100 Endeksini %7 arttırmaktadır. Nedensellik analizi bulgularında ise uzun dönemde vergi yükünden Borsa İstanbul 100 Endeksine doğru Granger anlamında nedensellik olduğu tespit edilmiştir. Kısa dönemde ise nedensellik ilişkisinin; %10 anlamlılık seviyesinde çift yönlü iken %5 anlamlılık seviyesinde Borsa İstanbul 100 Endeksinden vergi yüküne doğru olduğu görülmüştür. Ayrıca, Borsa İstanbul 100 Endeksi ile vergi yükü arasındaki korelasyon katsayısı 0,86 elde edilmiştir.

THE RELATIONSHIP BETWEEN TAX BURDEN AND ISTANBUL STOCK EXCHANGE: AN ECONOMETRIC INVESTIGATION

If the tax burden is not reasonable, it is expected that there will be an increase in unregistered economy and an escape of capital from the country. A tax burden that meets the requirements of the country’s economy is also expected to contribute positively to the country’s economy. At Borsa İstanbul, there are many companies that support the country’s economy in many ways and represent the real economy. In the study, the relationship between the tax burden and the Borsa İstanbul 100 Index has been explored with the help of cointegration test and Granger causality test for the period 2006: Q1 and 2018: Q1. Accordingly, according to the cointegration analysis findings, an increase of 1 unit in the tax burden increases the Borsa İstanbul 100 Index by 7%. In the findings of causality analysis it has been determined that there is a positive relationship between the tax burden and the Borsa İstanbul 100 Index and the causality in the sense of Granger towards the Borsa İstanbul 100 Index from the tax burden in the long run. In the short term, it was seen that the causality relation is bi-directional at the level of 10% significance level but towards the tax burden from the Borsa İstanbul 100 Index at the level of 5% significance level. In addition, the correlation coefficient between the Borsa İstanbul 100 Index and the tax burden was 0.86.

Kaynakça

www.vergidegundem.com, http://www. vergidegundem.com/tr/c/document_library/ get_file?uuid=4da24e5f-8bb1-441b-ac60- 186016be848d&groupId=10156 (ET: 12.04.2018).

www.istatistikmerkezi.com, http://www.istatistikmerkezi. com/makale,istatistik-korelasyonanalizi, 147.html, 2013, (ET:22.02.2013).

TCMB, http://evds2.tcmb.gov.tr, 2018, (12.04.2018).

GİB, http://www.gib.gov.tr/sites/default/files/ fileadmin/beyannamerehberi/2017_gecici67. pdf? 2017 (12.06.2018).

BUMKO, http://www.bumko.gov.tr/TR,157/ butce-buyuklukleri-ve-butce-gerceklesmeleri. html (12.04.2018).

Şahinler, S., Regresyon ve Korelasyon Analizi, http://www.mku.edu.tr/me/index.php? mid= sahinler, 2013, (ET: 22.02.2013)

Shackelford, D., The Tax Environment Facing the Wealthy, Forthcoming in Does Atlas Shrug? The Economic Consequences of Taxing the Rich, J. Slemrod (ed.). Cambridge, MA: Harvard University and the Russell Sage Foundation, 2000.

Selen, Ufuk ve Özen, Ercan, Türkiye’de Hisse Senedi Gelirlerinde Vergi İstisna Uygulaması: Amaç ve Sonuçlar Açısından Bir Değerlendirme, Maliye Dergisi, Sayı 161, 2011.

Sarılı, Mustafa, Ali, Türkiye’de Kayıt Dışı Ekonominin Boyutları, Nedenleri, Etkileri ve Alınması Gereken Tedbirler, Bankacılar Dergisi, Sayı 41, 2002.

Phillips, P.C.B. and P. Perron, Testing for a Unit Root in Time Series Regression, Biometrika 75, 335–346, 1988.

Öz, Ersan, Türk Gelir Vergisindeki Bazı Harcamaların Optimal Vergileme İlkeleri Açısından Analizi, D.E.Ü.İ.İ.B.F. Dergisi, Cilt: 17, Sayı: 1, ss. 11-33, 2002.

Öncü, Ekrem, Hisse Senetlerinin Vergilendirilmesi, 17 Mart 2018, 15:50, http://www.borsagundem. com/yazarlar/hisse-senetlerinin-vergilendirilmesi- yazisi/1287434, 2018, (18.06.2018).

Miller, Merton H. and Modigliani, Franco, Dividend Policy, Growth, and the Valuation of Shares, The Journal of Business, Vol. 34, No. 4, pp. 411- 433, 1961.

Mackinnon, James G., Alfred Haug, and Leo Michelis, Numerical Distribution Functions of Likelihood Ratio Tests for Cointegration, Journal of Applied Econometrics, Vol. 14, No. 5, 1999, pp. 563-577, 1999.

Mackinnon, James G., Numerical Distribution Functions for Unit Root and Cointegration Tests, Journal of Applied Econometrics, 11, 6, 601-618, 1996.

Lang, Mark H. and Shackelford, Douglas, Capitalization of capital gains taxes: evidence from stock price reactions to the 1997 rate reduction, Journal of Public Economics, 76, (1), 69-85, 2000.

Kılıç, Fatoş, Rekabeti bozucu vergi incelemeleri, Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi, MÜHF – HAD, C. 17, S. 3-4, 2011.

Khan, K. I., Aamir, M., Qayyum, A., Nasir, A., & Khan, M. I., Can Dividend Decisions Affect the Stock Prices: A Case of Dividend Paying Companies of KSE. International Research Journal of Finance and Economics, 76, 67-74, 2011.

Karslı, Muharrem, Sermaye Piyasası Borsa Menkul Kıymetler, İrfan Yayımcılık ve Ticaret, 4. Baskı, İstanbul, 1994.

Karaca, O., Enflasyon Hedeflemesi Gelişmekte olan Ülkelerde Çalışırmı?, TEK, Ekonomist Dergisi, Araştırma Bölümü, http://ideas.repec.org/s/tek/ wpaper.html, 2006.

Johansen, S., Likelihood-based Inference in Cointegrated Vector Autoregressive Models. Oxford: Oxford University Press, 1995.

Johansen S., Estimation and hypothesis testing of cointegration vectors in Gaussian vector autoregressive models. Econometrica 59:1551-1580, 1991.

Johansen, S. ve K. Juselius, Maksimum Likelihood Estimation and Inference on Cointegrationwith Applications to The Demand for Money, Oxford Bulletin of Economics and Statistics, 52(2), 169–210, 1990.

Johansen, S., Statistical Analysis of Cointegration Vectors, Journal of Economic Dynamics and Control, 12(2-3), 231- 254, 1988.

Hall, S.G., The Effect of Varying Length VAR Models on The Maximum Likelihood Estimates of Cointegrating Vectors, Scottish Journal of Political Economy, (38), 317-323, 1991.

Gujarati, Damodar N., Basic Econometrics, McGraw Hill,. Intriligator, M.D., Econometric Models, Techniques and Applications, Prentice Hall, (1995), 1999.

Granger, Clive W. J., Investigating Causal Relations By Econometric Models And Cross-Spectral Methods, Econometrica, (37), 424-438, 1969.

Ertekin, Şaban, Türkiye’de Kamu Görevlilerinin Vergi Algıları Üzerine Bir İnceleme, Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, C.23, S.2, s.655-668, 2018.

Enders, W, Multiple Cointegrating Vectors and Structural Economic Models: An Application to the French Franc/US Dollar Exchange Rate, (with S. Dibooglu). Southern Economic Journal 61, 1995. pp. 1098,116, 1995.

Edizdoğan, N. ve Çelikkaya, A., Vergilerin Ekonomik Analizi, Bursa, Dora yayıncılık, 2010.

Dickey, D.A. ve W.A. Fuller, Distribution of the estimators for autoregressive time series with a unit root, Econometrica, 49, 1057-72, 1981.

Demir, Yusuf, İşletmelerin Kar Payı Dağıtım Politikaları ve Firma Değerliliğinin Vergi Uygulamaları ile İlişkisine Teorik Bir Yaklaşım, Süleyman Demirel Üniversitesi, İİBF Dergisi, C: 6, S: 1, S. 55- 71, 2001.

Crowder William J. and Wohar Mark E, Stock Price Effects of Permanent and Transitory Shocks, Economic Inquiry, October Vol: 36, 4, 1998.

Casey K. Michael, Anderson M., H. Mesak and Dickens, Ross, Examining the impact of the 1986 Tax Reform Act on Corporate Dividend Policy: A New Methodology, Financial Review, Vol. 34, 1999.

Bolster, Paul J. and Janjigian, Vahan, Dividend Policy and Valuation Effects of the Tax Reform Act of 1986, National Tax Journal, 44, (4), 511-18, 1991.

Blouin, J., J. Raedy, and D. Shackelford, Stock Prices and Capital Gains Taxes: Evidence the 1998 Reduction in the Long-Term Capital Gains Holding Period. Chapel Hill, NC: University of North Carolina. Working Paper, 1999.

Biberoğlu, Elif, Türkiye’ De Gönüllü Vergi Uyumu, Dokuz Eylül Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Maliye Anabilim Dalı, Mali Hukuk Programı, Yüksek Lisans Tezi, 2006.

Akdoğan, A., Vergi Adaleti Açısından Türk Vergi Sisteminin Değerlendirilmesi, Vergi Dünyası, 200, 1997

Akaike, Hirotsugu, A new look at the statistical model identification. IEEE Transactions on Automatic Control, 19 (6): 716–723, 1974.

Abrutyn, Stephanie and Turner, Robert W., Taxes and Firms’ Dividend Policies: Survey Results, National Tax Journal, Vol: 43, 1990.

Kaynak Göster