SON DÖNEM ÇAĞATAY TÜRKÇESİYLE YAZILMIŞ RİSÂLE-İ YAFINDİLİK “ÖRTÜNME RİSALESİ” ADLI ESER (DİL ÖZELLİKLERİ, ÇEVRİYAZI, TÜRKİYE TÜRKÇESİNE AKTARMA, TIPKIBASIM)

Bu çalışmada, Berlin Devlet Kütüphanesinde Cagataiische Sammelhandschrift “Çağatayca Toplu El Yazmaları” adıyla kayıtlı el yazması içinde bulunan Risâle-i Yefindelik “Örtünme Risalesi” parçası ele alınmıştır. Yazma nesir hâlindedir. Genel olarak Hz. Âdem peygamberden başlayarak Hz. Muhammed (a.s.)’a kadar uzanan dönemdeki örtünme, kıyafet yapımı vb. konular ele alınmıştır. Dil özelliklerine ve kağıdın türüne bakılırsa metnin XVIII. yüzyıl sonlarında yazıya geçirildiği söylenebilir. Çalışma, önemli görülen dil özellikleri, çevriyazı, Türkiye Türkçesine aktarma ve tıpkıbasım olmak üzere dört bölümden oluşmaktadır. İlk bölümde metinde öne çıkan ses ve şekil bilgisi özellikleriyle kelime kadrosu incelenmiş, ikinci bölümde metnin çevriyazısı yapılmış, üçüncü bölümde metin Türkiye Türkçesine aktarılmış, dördüncü bölümde tıpkıbasım verilmiştir. Metnin yazım özellikleri incelendiğinde birçok Arapça ve Farsça kelimenin kaynak dildekinden farklı bir şekilde yazıldığı görülür. Basit bir müstensih hatası olarak değerlendirilemeyecek bu yazım farklılıkları bugünkü Uygur Türkçesi yazımında da olduğu gibi Eski Uygur imla geleneğinin koyulaşmasıyla oluştuğu söylenebilir. Bugünkü Uygur Türkçesinin yazımında görülen yazım geleneğinin daha XVIII. yüzyılda bu tür metinlerle geliştiği ve günümüzdeki şeklini aldığı düşünülebilir. 

The Work Called Risale-i Yafindilik “Veiling Treatise” Written in Chagatai Turkish in The Recent Period (Language Characteristics, Transcription, Transmission to Turkey’s Turkish, Facsimile)

In this work, the part of the Risale-i Yafındilik "veiling treatise" found in the registered handwritten manuscript called the Cagataiische Sammelhandschrift ""Chagatai collective manuscripts in the Berlin State Library " has been studied. Manuscript is in case of prose. Generally the topics of covering, clothing manufacturing, etc until the period extending starting from Hz. prophet Adam to Hz Muhammad (a.s.) have been discussed. When the language characteristics and the paper type are, the text can be said that it was written at the end of theXVIII. century. The study consists of four sections regarded as important namely language features, transcription, transmission to Turkey’s Turkish and facsimile. In the first section, the word group with the sound of and morphological characteristics that stand out in the text has been analysed, in the second section, the transcript of the text has been made, in the third section, the text has been transferred to Turkey’s Turkish, in the fourth section its facsimile has been carried out. When the writing features of the text are examined, it is seen that many Arabic and Persian words are written differently from the source language. These differences of writing that will not be able to be evaluated (considered) as a simple scribal (prospecting) mistake are also found in today's Uyghur Turkish writing. Arabic and Persian words can be thought that they have taken the present forms in this direction of the writing features by developing as from the XVIII. century.

Kaynakça

1. Bodrogligeti, András J. E. (2001). A Grammar of Chagatay. Muenchen: Lincom Europa, Languages of the World/Materials 155.2. Demir, Necati vd. (2015). Oğuzname. İstanbul: Kesit Yayınları.3. Eckmann, Janos (1988). Çağatayca El Kitabı. İstanbul: İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Yayınları.4. Kocaoğlu, Timur (2003). “Tarihi Türk Lehçeleri Metinlerinin Transkripsiyonlanmasında Kapalı é/i Meselesi”. Türk Kültürü, Sayı: 483-484, s. 266-281. 5. Öger Adem; Kılıç Filiz (Ed.) (2016a). Risāle-i Kassāblık (Kasaplık Risalesi). (Yayıma Hazırlayanlar: Recep Tek, Ahmet Turan Türk, Ekber Enveri, Zulhayat Ötkür, Hüseyin Karakaya) Ankara: Gazi Kitabevi.6. Öger Adem; Tek Recep (Ed.) (2016c). Risale-i Aşfezlik ( Aşçılık Risalesi). (Yayıma Hazırlayanlar: Kadri H. Yılmaz, Ahmet Turan Türk, Zulhayat Ötkür) Ankara: Gazi Kitabevi.

Kaynak Göster

Bibtex @araştırma makalesi { uygur389230, journal = {Uluslararası Uygur Araştırmaları Dergisi}, issn = {}, eissn = {2458-827X}, address = {Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi, Fen-Edebiyat Fakültesi Türk Halk Bilimi Bölümü, Merkez/Nevşehir, Türkiye}, publisher = {Adem ÖGER}, year = {2018}, volume = {}, pages = {75 - 98}, doi = {}, title = {SON DÖNEM ÇAĞATAY TÜRKÇESİYLE YAZILMIŞ RİSÂLE-İ YAFINDİLİK “ÖRTÜNME RİSALESİ” ADLI ESER (DİL ÖZELLİKLERİ, ÇEVRİYAZI, TÜRKİYE TÜRKÇESİNE AKTARMA, TIPKIBASIM)}, key = {cite}, author = {Eker, Ümit} }
APA Eker, Ü . (2018). SON DÖNEM ÇAĞATAY TÜRKÇESİYLE YAZILMIŞ RİSÂLE-İ YAFINDİLİK “ÖRTÜNME RİSALESİ” ADLI ESER (DİL ÖZELLİKLERİ, ÇEVRİYAZI, TÜRKİYE TÜRKÇESİNE AKTARMA, TIPKIBASIM) . Uluslararası Uygur Araştırmaları Dergisi , (11) , 75-98 . Retrieved from https://dergipark.org.tr/tr/pub/uygur/issue/38119/389230
MLA Eker, Ü . "SON DÖNEM ÇAĞATAY TÜRKÇESİYLE YAZILMIŞ RİSÂLE-İ YAFINDİLİK “ÖRTÜNME RİSALESİ” ADLI ESER (DİL ÖZELLİKLERİ, ÇEVRİYAZI, TÜRKİYE TÜRKÇESİNE AKTARMA, TIPKIBASIM)" . Uluslararası Uygur Araştırmaları Dergisi (2018 ): 75-98 <https://dergipark.org.tr/tr/pub/uygur/issue/38119/389230>
Chicago Eker, Ü . "SON DÖNEM ÇAĞATAY TÜRKÇESİYLE YAZILMIŞ RİSÂLE-İ YAFINDİLİK “ÖRTÜNME RİSALESİ” ADLI ESER (DİL ÖZELLİKLERİ, ÇEVRİYAZI, TÜRKİYE TÜRKÇESİNE AKTARMA, TIPKIBASIM)". Uluslararası Uygur Araştırmaları Dergisi (2018 ): 75-98
RIS TY - JOUR T1 - SON DÖNEM ÇAĞATAY TÜRKÇESİYLE YAZILMIŞ RİSÂLE-İ YAFINDİLİK “ÖRTÜNME RİSALESİ” ADLI ESER (DİL ÖZELLİKLERİ, ÇEVRİYAZI, TÜRKİYE TÜRKÇESİNE AKTARMA, TIPKIBASIM) AU - Ümit Eker Y1 - 2018 PY - 2018 N1 - DO - T2 - Uluslararası Uygur Araştırmaları Dergisi JF - Journal JO - JOR SP - 75 EP - 98 VL - IS - 11 SN - -2458-827X M3 - UR - Y2 - 2018 ER -
EndNote %0 Uluslararası Uygur Araştırmaları Dergisi SON DÖNEM ÇAĞATAY TÜRKÇESİYLE YAZILMIŞ RİSÂLE-İ YAFINDİLİK “ÖRTÜNME RİSALESİ” ADLI ESER (DİL ÖZELLİKLERİ, ÇEVRİYAZI, TÜRKİYE TÜRKÇESİNE AKTARMA, TIPKIBASIM) %A Ümit Eker %T SON DÖNEM ÇAĞATAY TÜRKÇESİYLE YAZILMIŞ RİSÂLE-İ YAFINDİLİK “ÖRTÜNME RİSALESİ” ADLI ESER (DİL ÖZELLİKLERİ, ÇEVRİYAZI, TÜRKİYE TÜRKÇESİNE AKTARMA, TIPKIBASIM) %D 2018 %J Uluslararası Uygur Araştırmaları Dergisi %P -2458-827X %V %N 11 %R %U
ISNAD Eker, Ümit . "SON DÖNEM ÇAĞATAY TÜRKÇESİYLE YAZILMIŞ RİSÂLE-İ YAFINDİLİK “ÖRTÜNME RİSALESİ” ADLI ESER (DİL ÖZELLİKLERİ, ÇEVRİYAZI, TÜRKİYE TÜRKÇESİNE AKTARMA, TIPKIBASIM)". Uluslararası Uygur Araştırmaları Dergisi / 11 (Haziran 2018): 75-98 .
AMA Eker Ü . SON DÖNEM ÇAĞATAY TÜRKÇESİYLE YAZILMIŞ RİSÂLE-İ YAFINDİLİK “ÖRTÜNME RİSALESİ” ADLI ESER (DİL ÖZELLİKLERİ, ÇEVRİYAZI, TÜRKİYE TÜRKÇESİNE AKTARMA, TIPKIBASIM). Uluslararası Uygur Araştırmaları Dergisi. 2018; (11): 75-98.
Vancouver Eker Ü . SON DÖNEM ÇAĞATAY TÜRKÇESİYLE YAZILMIŞ RİSÂLE-İ YAFINDİLİK “ÖRTÜNME RİSALESİ” ADLI ESER (DİL ÖZELLİKLERİ, ÇEVRİYAZI, TÜRKİYE TÜRKÇESİNE AKTARMA, TIPKIBASIM). Uluslararası Uygur Araştırmaları Dergisi. 2018; (11): 75-98.
IEEE Ü. Eker , "SON DÖNEM ÇAĞATAY TÜRKÇESİYLE YAZILMIŞ RİSÂLE-İ YAFINDİLİK “ÖRTÜNME RİSALESİ” ADLI ESER (DİL ÖZELLİKLERİ, ÇEVRİYAZI, TÜRKİYE TÜRKÇESİNE AKTARMA, TIPKIBASIM)", Uluslararası Uygur Araştırmaları Dergisi, sayı. 11, ss. 75-98, Haz. 2018