KÂSIM-I ENVÂR’IN ENÎSÜ’L-ÂRİFÎN ADLI MESNEVİSİNDE MUM, PERVÂNE VE ATEŞ ARASINDAKİ MÜNAZARA

Şem‘ ve pervane klasik İran edebiyatının en sık kullanılan mazmunları arasında yer almaktadır. Söz konusu mazmunlar hem klasik hem çağdaş İran edebiyatında şair ve yazarlar için uzun yıllar ilham kaynağı olmuş ve sıkça kullanılmıştır. Şem‘ ve pervâne mazmunları hem tasavvufî hem âşıkane tarzda yazan kişiler tarafından çeşitli şekillerde yorumlanmış ve günümüz edebiyatına kadar taşınmıştır. Birçok şair gibi klasik İran edebiyatı VIII/XIV yüzyıl önemli mutasavvıf şairleri arasında yer alan Kâsım-ı Envâr da külliyatında kısa da olsa şem‘ ve pervâne hikâyesine yer vermiştir. Bu çalışmada, klasik şem‘ ve pervâne hikâyesinin genel yapısına benzer olmasına rağmen içinde farklılıklar da barındıran ve bir münazara şeklinde kaleme alınan bu hikâye ele alınmıştır. Kısaca yazarın hayatı, etkilendiği kişiler, eseri ve dili hakkında bilgi aktarıldıktan sonra hikâyenin kahramanları arasında konuşmalar halinde seyreden söz konusu metnin Farsçası ve Türkçeye çevirisi verilmiştir. Diğer şem‘ ve pervâne hikâyelerine göre tespit edilen farklılık belirlenip açıklanmıştır.

THE DISPUTATION BETWEEN CANDLE, MOTH AND FIRE IN THE MATHNAWI OF ENIS AL-ARIFIN OF QASEM-E ANWAR

Candle and moth are among the most commonly used concepts of classical Iranian literature. These concepts have been a source of inspiration for poets and writers for many years in both classical and contemporary Iranian literature. The moth and candle concepts were interpreted in various ways by the poets who wrote in both mystic and lyric style and carried to the present-day literature. Qasem-e Anwar, who is one of the important sufi poets of the VIII / XIV century in classical Iranian literature, also included the story of candle and moth in his corpus. In this study, the story which is written in disputation style and is close to the structure of the classical candle and moth story but which also contains differences, is discussed. Briefly, after the information about the author's life, the people he was influenced, his work and language were transferred, the Persian text of the story and its translation into Turkish was given. The difference determined according to other candle and moth stories was determined and explained.

Kaynakça

Armutlu, Sadık (2009). “Kelebeğin Ateşe Yolculuğu: Klâsik Fars ve Türk Edebiyatında Şem ü Pervâne Mesnevileri”. Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, 39 (Prof. Dr. Hüseyin AYAN Özel Sayısı): 877-907.

Ceyhan, Semih (2013). “Zühd”. Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, 44: 530-533. Ankara: TDV Yayınları.

Envâr, Kâsım (1337 hş.). Külliyât-ı Kâsım-ı Envâr. Tsh. Said-i Nefîsî. Tahran: İntişârât-i Senâî.

Feridüddîn, Attâr (1388 hş.). Mantıku’t-tayr. Tsh.Ahmed-i Rencber. Tahran: İntişârât-i Esâtir.

Kanar, Mehmet (2009). Fehmî ve Şebisterî’den Şem‘ ve Pervâne. İstanbul: İnsan Yayınları.

Karaismailoğlu, Adnan (2001). “Kâsım-ı Envâr”. Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, 24: 542-543. Ankara: TDV Yayınları.

Kopuz Çetinkaya, Fatma (2016). Fars Edebiyatında Şem‘ u Pervâne. Doktora Tezi. Erzurum: Atatürk Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü.

Purcevâdî, Nasrullâh (1394 hş). Zebân-i Hâl der İrfân ve Edebiyyat-ı Pârsî. Tahran: İntişârât-i Neşr-i Nov.

Zerrînkûb, Abdülhüseyin (1389 hş.). Donbâle-i Costucû der Tasavvuf-i İran. Tahran: İntişârât-ı Emîr Kebîr.

Şîrâzî, Ehlî (1343 hş.) Külliyât-i Eş‘ar-i Ehlî-yi Şîrâzî. Nşr. Hamîd Rabbânî. Tahran: İntişârâti Kitabhâne-i Senâî.

Kaynak Göster