Yargıtay Genel Kurulu'nun Menfi Tespit Davasının Açılma Zamanına İlişkin Olarak Vermiş Olduğu 18.01.2012 Tarihli Kararı Üzerine Düşünceler

Tespit davasında hukuki yararın mevcut olup olmadığı belirlenirken gözetilen şartlar, gerek bir icra takibinden önce gerekse bir icra takibinden sonra açılmış olsun, İİK m. 72'de düzenlenen menfi tespit davası bakımından da mutlaka aranmalıdır. Karara konu olayda, itiraz üzerine takip durmuşken ve henüz itirazın iptali davası açılmadan önce takip borçlusunun menfi tespit davası açmakta hukuki yararı bulunmamaktadır. Çünkü genel haciz yolu ile yapılan icra takibinde, ödeme emrine itiraz ile takip durmakta ve borçlunun hukuki durumuna yönelik tehlike de sona ermektedir. Bununla birlikte, YHGK'nin tarafların elindeki belgelerin niteliğine bakılmasının gerekmediği yönündeki görüşünün aksine, alacaklının elinde İİK m. 68'de belirtilen ve itirazın kesin olarak kaldırılmasını sağlayan yazılı bir belgenin bulunup bulunmadığı da ayrıca dikkate alınmalı; hukuki yarar şartının temelini teşkil eden tehlike olgusunun tespitinde bir ölçüt olarak kullanılmalıdır.

The Thoughts Adressed to the Decision Dated 18.01.2012 of Joint Civil Chambers of the Court of Cassation, regarding the Commencement of the Negative Declaratory Action

The conditions which are required to determine whether there is legal interest in filing declaratory action must be applied to negative declaratory action according to Art. 72 of Bankruptcy and Enforcement Code (BEC) as well, regardless it was filed before or after the proceedings. In the particular case, where the proceedings were suspended because of the filed demurrer, the debtor did not have the legal interest in filing declaratory action before filing an action to annual the demurer. This is because of the fact that the demurrer to the payment order at proceedings subject to procedure of order for payment without judgement leads to the abatement of such proceedings and avoidance of danger regarding legal status of debtor. However, in contrast to reasoning of the Joint Civil Chambers of the Court of Cassation, which means it would not be necessary to determine the features of the documents the parties maintain, it is necessary to consider if the obligee has a written document that is listed in Art. 68 BEC and leads to annulment of demurrer permanently. In addition, if the obligee has such a document, it should be used as a criterion to determine whether there is a danger in terms of cause of action.

Kaynakça

Akyazan, Sıtkı: İcra ve İflas Kanunundaki Yeni ve Değişik Hükümler Üzerinde İnceleme ve Açıklamalar, Ankara 1965.

Ansay, Sabri Şakir: Hukuk İcra ve İflas Usulleri, Ankara 1956.

Ansay, Sabri Şakir: Hukuk Yargılama Usulleri, Ankara 1960.

Ansay, Sabri Şakir: "Tesbit Davaları", Adliye Ceridesi, C.: 2, S.: 2, 1940, s. 70-86.

Arslan, Ramazan/Yılmaz, Ejder /Taşpınar Ayvaz, Sema: İcra ve İflas Hukuku, 2. Baskı, Ankara 2016.

Belgesay, Mustafa Reşit: Dava Teorisi, İstanbul 1943.

Coşkun, Mehmet: İtirazın İptali, Menfi Tespit ve İstirdat, Tasarrufun İptali, İflas ve İflasın Ertelenmesi, Sıra Cetveline İtiraz Davaları, 3. Baskı, Ankara 2016.

Deynekli, Adnan: "İlamsız İcra Takibine İtirazdan Sonra Açılan Menfi Tespit Davasında Hukuki Yarar Sorunu", TAAD, C.: 1, S.: 2, 2010, s. 437-448.

Erdoğan, Hasan: Borçtan Kurtulma, Menfi Tespit ve İstirdat Davaları, 3. Baskı, Ankara 2003.

Hanağası, Emel: Davada Menfaat, Ankara 2009.

Karslı, Abdurrahim: İcra Hukuku Ders Kitabı, İstanbul 2010.

Kuru, Baki: "Dava Şartları", Sabri Şakir Ansay'ın Hatırasına Armağan, Ankara 1964, s. 109-147.

Kuru, Baki: Hukuk Muhakemeleri Usulu, Cilt: II, 6. Baskı, Ankara 2001.

Kuru, Baki: İcra ve İflas Hukuku El Kitabı, 2. Baskı, Ankara 2013.

Kuru, Baki: İcra ve İflas Hukuku, Cilt: I, Ankara 1988.

Kuru, Baki: İcra ve İflas Hukukunda Menfi Tespit Davası ve İstirdat Davası, Ankara 2003.

Kuru, Baki /Budak, Ali Cem: Tespit Davaları, 2. Bası, İstanbul 2010.

Muşul, Timuçin: İcra ve İflas Hukuku, Cilt: I, 6. Baskı, Ankara 2013.

Muşul, Timuçin: İcra ve İflas Hukukunda Menfi Tespit ve İstirdat Davaları, Ankara 2014.

Öktemer, Semih: "Menfi Tespit Davası", Adalet Dergisi, C.: 1, S.: 8-9, 1972, s. 579-589.

Önen, Ergun: İnşai Dava, Ankara 1981.

Pekcanıtez, Hakan/Atalay, Oğuz/Özekes, Muhammet/Akkan, Mine /Taş Korkmaz, Hülya: Pekcanıtez Usûl - Medenî Usûl Hukuku, Cilt: II, 15. Bası, İstanbul 2017.

Pekcanıtez, Hakan/Atalay, Oğuz/Sungurtekin Özkan, Meral /Özekes, Muhammet: İcra ve İflas Hukuku, 10. Bası, Ankara 2012.

Postacıoğlu, İlhan: "İcra İflas Kanununun Muaddel Hükümlerine Göre Menfi Tesbit Davası", İÜHFM, C.: 32, S.: 2-4, 1967, s. 824-845.

Postacıoğlu, İlhan: Medeni Usul Hukuku Dersleri, 6. Baskı, İstanbul 1975.

Postacıoğlu, İlhan /Altay, Sümer: İcra Hukuku Esasları, 5. Bası, İstanbul 2010.

Türk, Ahmet: Maddi Hukuk ve İcra - İflas Hukuku Yönleriyle Menfi Tespit Davası, Ankara 2006.

Uyar, Talih/Uyar, Alper /Uyar, Cüneyt: Olumsuz (Menfi) Tespit ve Geri Alma (İstirdat) Davaları, 4. Baskı, Ankara 2015.

Üstündağ, Saim: Medeni Yargılama Hukuku (Yerel Mahkemelerde Yargılama-Kanun Yolları ve Tahkim), Cilt: I-II, İstanbul 2000.

Yavuz, Nihat: Uygulamada ve Öğretide Menfi Tespit ve İstirdat (Geri Alma) Davası, 2. Baskı, Ankara 2007.

Yıldırım, Kamil/Deren-Yıldırım, Nevhis: İcra ve İflas Hukuku, 7. Baskı, İstanbul 2016.

Kaynak Göster