TÜRK - ALMAN HUKUKUNDA KÜÇÜĞÜN BİR MESLEK VEYA SANATI KENDİ BAŞINA YÜRÜTMESİ VE BU DURUMUN HUKUKİ İŞLEM EHLİYETİ ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ*

Türk hukukunda ve karşılaştırmalı hukukta, kişinin kendi fiilleriyle yükümlülük altına girebilme ve hak iktisap edebilme kabiliyetini ifade eden fiil ehliyeti birtakım ölçütlere dayanılarak çeşitli kategorilere ayrılmaktadır. Bu ölçütlerden biri ise kişinin yaşına bağlı olarak kazandığı statüdür. Genel itibariyle, belirli bir yaşın altındaki gerçek kişiler hukuk düzeni tarafından küçük/çocuk olarak kabul edilir. Hukuki işlem ehliyeti bakımından küçüklerin yapacakları işlemlere bir takım sınırlamalar getirilmiştir. Başka bir ifadeyle küçükler, hukuki işlem ehliyeti bakımından tam ehliyetli değildir. Ancak bazı durumlarda kanun koyucu küçüklerin hukuki işlem ehliyetinin genişletilmesini öngörmektedir. Bu ihtimallerden birisi ise küçüğün bir meslek veya sanatı kendi başına (bağımsız olarak) yürütmesidir. Çalışmamızda, tam ehliyetli olmayan küçüğün hukuki işlem yapabilmesi için gereken şartlar, özellikle kendi başına yapabileceği, yasal temsilcisinin rızasını almadan yapamayacağı, hatta hiç yapamayacağı işlemler tartışılmış, küçü- ğün tacir sıfatını kazanabilmesi sorunu incelenmiş ve meslek veya sanatın kendi başına yürütülmesi ifadesinden ne anlaşıldığı ortaya koyulmuştur. Öte yandan, Türk ve Alman kanun koyucuları bu konuda benzer ve farklı noktalarda bir takım düzenlemeler yapmıştır. Çalışmamızda bu noktalara vurgu yapılmış ve ilgili kanunlardaki genel ve özel düzenlemeler incelenmiştir. Bunun dışında, fiil ehliyetine ilişkin genel kuralların yanında vesayet ve velayet hukukundaki kurallar da bu konuda tatbik edilmektedir. Bu kuralların birbiriyle olan ilişkisi incelenerek, bunların uygulanma sırası ele alınmıştır.

INDEPENDENT OPERATION OF A BUSINESS OR TRADE BY MINOR IN TURKISH AND GERMAN LAW AND ITS EFFECTS ON CAPACITY TO CONTRACT

Capacity to act that refers to the capability of a person to oblige and acquire rights by his own acts is divided into different groups based on several criteria in Turkish law and comparative law. One of these criteria is the statute of a person that depends on his age. In general, a real person under a specific age is recognized by legal system as minor/child. Capacity to contract, in other words, the legal acts or transactions of minors are somehow restricted in this respect. To put it another way, minors do not have full contractual capability. However, in some cases lawmakers allow for this kind of capacity of minors to be extended. One of these possibilities is (independent) operation of a business or trade by minor. In our article, we discuss following issues: The required conditions for a not full contractually capable person to transact legally, the legal transactions which can be made by minor himself in particular, the legal transactions that cannot be made by a minor without consent of legal representative, and the legal transactions cannot be made at all. On the other hand, another issue, if it is possible for a minor to get merchant title examined in detail. Furthermore, we try to determine, what must be understood from independent operation of a trade or business. Moreover, Turkish and German lawmakers have made some similar and different legal arrangements thereon. We point out these arrangements and analyse the general and special provisions in these respective codes. Besides the general rules relating capacity to contract, the rules relating guardianship and parental custody are applicable thereon. We dissect the relationship between these rules and look into the order of application thereof.

Kaynakça

ARPACI, Abdülkadir: Kişiler Hukuku (Gerçek Kişiler), İstanbul 1993.

AYAN, Mehmet: Medeni Hukuka Giriş, 7. Tıpkı Baskı, Konya 2013.

HOPT, Klaus J.: in: Baumbach/Hopt Handelsgesetzbuch, 36. Aufl., 2014.

BAYGIN, Cem/DOĞAN, Murat: “Çocuk Mallarının Yönetimi, Kullanılması ve Sarfı”, in: AÜ- EHFD, C. IX, Y. 2005, S. 1-2, s. 379-427.

BAYREUTHER, Frank: in: Münchener Kommentar zum BGB, 6. Aufl., 2012.

BENDTSEN, Ralf: in: Zivilprozessordnung, Handkommentar, 5. Aufl., 2013.

BIDERBOST, Yvo: in: Handkommentar zum Schweizerischer Privatrecht – Personen – und Familenrecht ink. Kindes - und Erwachsenenschutzrecht – Art. 1-456 ZGB, 2. Aufl., 2012.

BREITSCHMID, Peter: in: Handkommentar zum Schweizerischer Privatrecht – Personen – und Familenrecht ink. Kindes - und Erwachsenenschutzrecht – Art. 1-456 ZGB, 2. Aufl., 2012.

BROX, Hans/WALKER, Wolf-Dietrich: Allgemeiner Teil des BGB, 35. Aufl., München 2011. BUB, Peter: in: Beck'scher Online-Kommentar BGB, (Hrsg: Bamberger/Roth), Ed. 32, 2014.

BUCHER, Eugen: Berner Kommentar zum ZGB, B. I/2, Bern 1976.

CEBECİOĞLU, Tarık: Stellung des Ausländers, eine rechtsvergleichende Untersuchung des türkischen und deutschen Rechts, Franfurt a.M 2000.

DEMİRKAPI, Ertan: “Ticari İşletmenin Tespiti Açısından Esnaf İşletmesi Kavramının De- ğerlendirilmesi”, in: Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, C. XVII, Y. 2013, S. 1-2, s. 371-441.

DÖRNER, Heinrich: in: Schulze u.a., Bürgerliches Gesetzbuch, 8. Aufl., 2014.

DURAL, Mustafa/ÖĞÜZ, Tufan: Türk Özel Hukuku, Cilt II, Kişiler Hukuku, İstanbul 2006.

DURAL, Mustafa/ÖĞÜZ, Tufan/GÜMÜŞ, M. Alper: Türk Özel Hukuku, Cilt III, Aile Hukuku, İstanbul 2005.

DURAL, Mustafa/ÖĞÜZ, Tufan/GÜMÜŞ, M. Alper: Türk Özel Hukuku, Cilt III, Aile Hukuku, 9. Bası, İstanbul 2014.

ERKAN, Vehbi Umut/YÜCER, İpek: “Ayırt Etme Gücü”, in: Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, C. 60, S. 3, Ankara 2011, s. 485-522.

GMÜR, Rudolf: Das schweizerische Zivilgesetzbuch, verglichen mit dem deutschen bürgerlichen Gesetzbuch, Bern 1965.

GULER, Albert: in: ZGB Kommentar - Schweizerisches Zivilgesetzbuch, Orel Füssli Kommentar, 2. Aufl., 2011.

HUBER, Peter: in: Münchener Kommentar zum BGB, 6. Aufl., 2012.

HÜRLIMANN-KAUP, Bettina/SCHMID, Jörg: Einleitungsartikel des ZGB und Personenrecht, 2. Aufl., Zurich/Basel/Genf 2010.

HRUBESCH-MILLAUER, Stephanie/PFANKUCHEN-HEEB, Silvia: in: ZGB Kommentar - Schweizerisches Zivilgesetzbuch, Orel Füssli Kommentar, 2. Aufl., 2011.

JÜRGENS, Andreas: in: Betreuungsrecht, 5. Aufl., 2014.

KINDLER, Peter: in: Ebenroth/Boujong/Joost/Strohn, Handelsgesetzbuch, Band 1, 3. Aufl., 2014.

KILIÇOĞLU, Ahmet: “Fiili Sözleşme İlişkileri”, in: Ankara Barosu Dergisi, 1985/5-6, s. 738- 752.

KOTZIAN-MARGGRAF: in: Kommentar zum Handelsgesetzbuch, (Hrsgb: Oetker, Hartmut), 3. Aufl., 2013.

KÖHLER, Helmut: BGB Allgemeiner Teil, 35., Aufl., München 2011.

KURT, Ekrem: Tüketim Ödüncü Sözleşmesi (Karz Akdi), Ankara 2014.

KURU, Baki/ARSLAN, Ramazan/YILMAZ, Ejder: Medeni Usul Hukuku, 22. Baskı, Ankara 2011.

KÜTTNER, Wolfdieter: in: Personalbuch, München 2014. LINDACHER, Walter F.: in: Münchener Kommentar zur ZPO, 4. Aufl., 2013.

LORENZ, Stephan: “Grundwissen – Zivilrecht: Rechts- und Geschäftsfähigkeit”, in: JuS, 2010, s. 11-13.

MAECHLER, Josef: Unmündige und Entmündigte als Kaufleute, Diss., Basel 1940.

MANSEL, Heinz Peter: in: Jauernig Bürgerliches Gesetzbuch mit Allgemeinem Gleichbehandlungsgestz (Auszug), 15. Aufl., 2014.

OĞUZMAN, M. Kemal/BARLAS, Nami: Medeni Hukuk, Giriş-Kaynaklar, Temel Kavramlar, 19. Bası, İstanbul 2013.

OĞUZMAN, M. Kemal/SELİÇİ, Özer/OKTAY-ÖZDEMİR, Saibe: Kişiler Hukuku (Gerçek ve Tüzel Kişiler), 10. Bası, İstanbul 2010.

PETERMANN, Frank Th.: in: ZGB Kommentar - Schweizerisches Zivilgesetzbuch, Orel Füssli Kommentar, 2. Aufl., 2011.

PREIS, Ulrich: in: Erfurter Kommentar zum Arbeitsrecht, 14. Aufl., 2014.

ROTH, Wulf-Henning: in: Handelsgesetzbuch (Hrsgb: Koller, Ingo/Roth, Wulf-Henning/ Morck, Winfried). 7. Aufl., München 2011.

SCHACK, Haimo: BGB-Allgemeiner Teil, 14. Aufl., 2013.

SCHIEMANN, Gottfried: in: Staudinger Kommentar zum Bürgerlichen Gesetzbuch mit Einführungsgesetz und Nebengesetzen, Eckpfeiler des Zivilrechts, Berlin 2008.

SCHMIDT, Karsten: in: Münchener Kommentar zum HGB, 3. Aufl., 2010.

SCHMITT, J.: in: Münchener Kommentar zum BGB, 6. Aufl., 2012.

SCHÖPFLIN, Martin: in: Beck'scher Online-Kommentar BGB, (Hrsg: Bamberger/Roth), Ed. 32, 2014.

SCHRAMM, Karl-Heinz: in: Münchener Kommentar zum BGB, 6. Aufl., 2012.

SCHWANDER, Ivo: in: ZGB Kommentar - Schweizerisches Zivilgesetzbuch, Orel Füssli Kommentar, 2. Aufl., 2011.

STAUDINGER, Ansgar/STEINRÖTTER, Björn: “Minderjährige im Zivilrecht”, in: JuS, 2012, s. 97-105.

TEKİNAY, Selahattin Sulhi: Medeni Hukuka Giriş Dersleri, 5. Bası, İstanbul 1987.

VALENTHIN, Michael: in: Beck'scher Online-Kommentar BGB, (Hrsg: Bamberger/Roth), Ed. 32, 2013.

VEIT, Barbara: in: Beck'scher Online-Kommentar BGB, (Hrsg: Bamberger/Roth), Ed. 32, 2011.

WENDTLAND, Holger: in: Beck'scher Online-Kommentar BGB, (Hrsg: Bamberger/Roth), Ed. 32, 2014.

WETH, Stephan: in: Musileak Zivilprozessordnung, 11. Aufl., München 2014. YILDIRIM, Abdülkerim: Türk Aile Hukuku, Ankara 2014.

Kaynak Göster