ANAYASA MAHKEMESİ KARARLARI DOĞRULTUSUNDA TÜRKİYE'DE SOSYAL GÜVENLİĞİN ANLAMI: İNSAN HAKLARI TEMELİNDE BİR İNCELEME

Bu çalışmada sosyal güvenlik kavramının tarihsel kökeni açıklanmış, kavramın hem bir hedef hem de bir hak olarak anlamı üzerinde durulmuştur. Bu bağlamda temel bir hak olarak sosyal güvenliğin yoksullukla ilişkisi kurularak dünyada ve Türkiye'de hakkın yerine getirilmesi için devletlerin üstlendikleri hizmetlerin kapsamı ve niteliği incelenmiştir. İnsan haklarının bütünlüğü, bölünmezliği ve karşılıklı bağımlılığı ilkeleri çerçevesinde sosyal güvenlik hakkının Anayasa Mahkemesi tarafından ne şekilde yorumlandığı/yorumlanması gerektiği ve hakkın özü meselesi irdelenmiştir. Neoliberal ekonomi politikalarının hukuku sosyal haklar aleyhine dönüştürmesi, sosyal güvenlik hakkının da güvencelerini zayıflatmaktadır. Bu kapsamda sosyal güvenlik hakkının karşılaştığı temel riskler olan finansman, kapsam, pozitif edim yerine getirme yükümlülüğü tartışılmıştır.

THE MEANING OF SOCIAL SECURITY IN TURKEY: AN ANALYSIS BASED ON HUMAN RIGHTS

In this study historical origin of the concept of social security was explained and the meaning of the concept both as a goal and as a right was emphasized. In this concept by correlating social securtity as a basic right and poverty, the scope and the quality of the public services was examined to fulfill the right in the World and also in Turkey. According to the integrity, indivisibility and interdependence of the human rights, the problematic of how the right to social secutiy was interpreted/would be interpreted by Turkish Constitutional Court was determined. The transformaion of law by neoliberal ecomomic policies against social rights has also weakened the guarantees of the right to social security. Within this framework the basic risks that right to social security confronts such as finance, scope, positive obligations were discussed.

Kaynakça

Acartürk, Ertuğrul - Bayri, Osman, "Türkiye'de Sosyal Güvenlik Adaleti: Finansal Bir Ana- lizi". E.T. 26.12.2014. http://sdu.edu.tr/sempozyum/2006/maliye/PDF/acarturk_ bayri.pdf

Akkaya, Yüksel, "18. ve 19. Yüzyıllar: Yıkımın, Direnişin, Uzlaşmanın Yüzyılları", Kuramsal ve Tarihsel Boyutlarıyla Hak Mücadeleleri - Cilt II, Ed. Yalçın Bürkev - Metin Özu- ğurlu - Yasemin Özdek - Ersin Vedat Elgür, Nota Bene Yayınları, Ankara, 2011.

Algan, Bülent, Ekonomik Sosyal ve Kültürel Hakların Korunması, Seçkin Yayınları, Anka- ra, 2007.

Alper, Yusuf, Sosyal Güvenlik Reformu ve Finansmanla İlgili Beklentiler, Sosyal Güvenlik Dergisi, Cilt: 1, Sayı: 1, Haziran 2011.

Altıparmak, Kerem, "Due Process Of Law Kavramının Amerikan Hukukundaki Yeri Üzerine Bir İnceleme", AÜHFD, Cilt 45, 1996.

Aral, Vecdi, Hukuk Felsefesinin Temel Sorunları, 3. Baskı, On İki Levha Yayınları, İstanbul, 2012.

Azrak, Ülkü, "Sosyal Devlet ve 1961 Türk Anayasasının Sistemi", İÜHF Mecmuası, Cilt XXVII, İstanbul, 1962.

Barak-Erez, Daphne - Gross, Aeyal M., "Introduction: Do We Need Social Rights? Ques- tions in the Era of Globalisation, Privatisation, and the Diminished Welfare State", Exploring Social Rights (Between Theory and Practice), Ed. Daphne BARAK-EREZ - Aeyal M. GROSS, Hart Publishing, 2007.

Başbuğ, Aydın, Sosyal Hukuk (Hukukun Toplumsal Temelleri), A Kitap - Binyıl Yayınevi, Ankara, 2010.

Beetham, David, "What Future for Economic and Social Rights?", Political Studies, XLIII, Blacwell Publishers, 1995.

Begel, Egon Ernest, "Kentlerin Doğuşu", Çeviren Özden Arıkan, Cogito, sayı 8, Yaz, 1996.

Borovalı, Murat, "John Rawls ve Siyaset Felsefesi", Halkların Yasası ve Kamusal Akıl Dü- şüncesinin Yeniden Ele Alınması, 2. Baskı, İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları, İstan- bul, 2006, s.IX-XXIII.

Boven, Theodoor C.Van,"Distinguishing Criteria of Human Rights", The International Di- mensions of Human Rights, Ed. Karel Vasak, Vol. 1, Greenwood Press, UNESCO, Paris, France, 1982.

Buğra, Ayşe - Adar, Sinem, Türkiye'nin Kamu Sosyal Koruma Harcamalarının Karşılaştır- malı Bir Analizi, Sosyal Politika Forumu, Nisan 2007.

http://www.spf.boun.edu.tr/docs/SocialPolicyWatch_Rapor__TR_.pdf (11.12.2015)

Dilik, Sait, "Sosyal Güvenlik ve Sosyal Hizmetler Arasındaki İlişkiler", Ankara Üniversitesi SBF Dergisi, Yıl 1980, Cilt 35, Sayı 1.

Egeli, Haluk - Özen, Ahmet, "Türkiye'de Sosyal Güvenlik Sisteminin Yeniden Yapılandırıl- masına Yönelik Reform Sürecinin Değerlendirilmesi", Mevzuat Dergisi, Yıl: 12, Sayı: 142, Ekim 2009

Eide, Asbjİrn - Rosas, Allan, "Economic, Social and Cultural Rigths: A Universal Challan- ge", Economic Social and Cultural Rights: A Textbook, Editörler A. Eide - C.Krause - A. Rosas, Martinus Nijhoff Publishers, Second Revised Edition, 2001.

Eide, Asbjİrn, "Economic and Social Rights", Human Rights: Concept and Standarts, Edi- tör Janusz Symonides, UNESCO Publishing, 2000.

Ekici, Birol, Güney Afrika Cumhuriyeti Yönetim Sistemi, s.48. E.T. 10.09.2015.

Galtung, Johan, Bir Başka Açıdan İnsan Hakları, Çev. Müge Sözen, Metis Yayınları, İstan- bul, 1999.

Gough, Ian, The Political Economy of the Welfare State, Critical Texts in Social Work and the Welfare State, Ed. Peter Leonard, The Macmillan Press, 1979.

Gökbayrak, Şenay, "Türkiye'de Sosyal Güvenliğin Dönüşümü", Çalışma ve Toplum, 2010/2.

Gülmez, Mesut, Uluslararası Sosyal Politika, 3. Baskı, Hatiboğlu Yayınevi, Ankara, 2011.

Gümüş, A. Tarık, Sosyal Devlet Anlayışının Gelişimi ve Dönüşümü, On İki Levha Yayınları, İstanbul, 2010.

Hall, Anthony - Midgley, James, Social Policy for Developlment, Sage Publications, 2004.

http://www.arem.gov.tr/ortak_icerik/arem/Projeler/21yy/GAfrika.pdf

Hobsbawm, Eric, Devrim Çağı (1789-1848), Çev. Bahadır Sina Şener, 7. Baskı, Dost Kita- bevi, 2013.

Hobsbawm, Eric, Sermaye Çağı (1848-1875), Çev. Mustafa Sina Şener, 5. Baskı, Dost Ki- tabevi, 2012.

Huberman, Leo, Feodal Toplumdan Yirminci Yüzyıla, Çev. Murat Belge, 3. Baskı, İletişim Yayınları, İstanbul, 1995.

ILO, Introduction to Social Security, 1984.

Karamustafaoğlu, Tunçer, Seçme Hakkının Demokratik İlkeleri, Sevinç Matbaası, Ankara, 1970.

Koray, Meryem, Sosyal Politika, 4. Baskı, İmge Kitabevi, Ankara, 2012.

Kuçuradi, İoanna, İnsan Hakları Kavramları ve Sorunları, Türkiye Felsefe Kurumu Yayın- ları, Ankara, 2007.

Küçükkalay, Mesut, "Endüstri Devrimi ve Ekonomik Sonuçlarının Analizi", Süleyman De- mirel Üniversitesi İİBF Dergisi, yıl 1997, sayı 2 (Güz).

Marx, Karl, 1844 El Yazmaları, Çev. Murat Belge, Birikim Yayınları, 8. Baskı, İstanbul, 2013.

Nolan, Aoife - Porter, Bruce - Langford, Malcolm, The Justiciability Of Social and Eco- nomic Rights: An Updated Appraisal, Center For Human Rights and Global Justice Working Paper, Number 15, 2007.

OHCHR, Human Rights and Poverty Reduction: A Conceptual Framework, UN, New York & Geneva, 2004, http://www.ohchr.org/Documents/Publications/Poverty Reducti- onen.pdf (10.09.2015).

Özdemir, Süleyman "Sosyal Gelişi Düzeyleri Farklı Refah Devletlerinin Sınıflandırılması Üzerine Bir İnceleme", Sosyal Siyaset Konferansları, (Prof. Dr. Turan Yazgan'a Arma- ğan Özel Sayısı), Sayı: 49, İstanbul, İ.Ü. İktisat Fakültesi Yayını, 2005.

Özdek, Yasemin, "Küresel Yoksulluk ve Küresel Şiddet Kıskacında İnsan Hakları", Yoksul- luk, Şiddet ve İnsan Hakları, Ed. Yasemin Özdek, TODAİE, Ankara, 2002.

Özsuca, Şerife, "Küreselleşme ve Sosyal Güvenlik Krizi", AÜSBFD, 58/2, 2003.

Öztürk Osman - Çelik Aziz, Sosyal Güvenlikte Hak Kaybı Dönemi, Türk Tabipler Birliği Yayınları, Ankara, 2008.

Rawls, John, A Theory of Justice (Revised Edition), The Belknap Press of Harvard Univer- sity Press, Cambridge, 1999.

Rawls, John, Justice as Fairness A Restatement, Editör Erin Kelly, The Belknap Press of Harvard University Press, 2001.

Sallan Gül, Songül, "Yeni Sağ Sosyal Güvenlik Anlayışının Tarihsel Bağlantıları: İngiltere ve Türkiye Örnekleri", AÜDTCFD, 40/3-4, 2000.

Sen, Amartya, "The Standart of Living: Lecture II, Lives and Capabilities", The Standart of Living, Editör Geoffrey Hawthorn, Cambridge University Press, 2001, s.20-39.

Talas, Cahit, Sosyal Ekonomi, İkinci Kitap, 3. Baskı, Sevinç Matbaası, Ankara, 1972.

Tanör, Bülent, Anayasa Hukukunda Sosyal Haklar, May Yayınları, İstanbul, 1978.

Teziç, Erdoğan, Anayasa Hukuku, 13. Baskı, Beta Yayınları, İstanbul, 2009.

Tunçomağ, Kenan, Sosyal Güvenlik Kavramı ve Sosyal Sigortalar, 5. Bası, Beta Yayınları, İstanbul, 1990.

Turan, Ercan, "Sosyal Güvenlik Hakkı", Kamu-İş Dergisi, Cilt: 7, Sayı: 3, 2003.

Uyan Semerci, Pınar, "Dev ve Cüce Aynı Yolda: Yoksulluk ve Pozitif Özgürlükler", İnsan Hakları İhlali Olarak Yoksulluk, Der. Pınar Uyan Semerci, İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları, İstanbul, 2010.

Uygun, Oktay, "İnsan Hakları Kuramı", Cogito - İnsan Hakları, Yapı Kredi Yayınları, İstan- bul, 2000.

Yavuz, Ela Bilgen, "Sosyal Ekonomik ve Kültürel Haklarla İlgili Tartışmaların İdeolojk Arka Planı", Sosyal Adalet İçin İnsan Hakları: Sosyal Haklar, Ed. Kıvılcım Akkoyunlu Ertan - Filiz Kartal - Yeliz Şanlı Atay, TODAİE Yayınları, Ankara, 2014.

Kaynak Göster