ADİ ORTAKLIKLARDA ORTAKLIK HİSSESİNİN DEVRİNDE VEYA ORTAKLIĞIN SONA ERMESİNDE VERGİLENDİRME: GELİR VE KATMA DEĞER VERGİSİ AÇISINDAN BİR DEĞERLENDİRME

Vergilendirme süreci içersinde adi ortaklıkların vergi mükellefiyeti, vergi ödevlerinin yerine getirilmesi, vergilendirilme şekli, ortaklık hissesinin devri veya ortaklığın sona ermesi gibi konulara ilişkin uygulama esasları gelir ve katma değer vergisinde değişiklik gösteren konular arasında yer almaktadır. Gelir vergisinde adi ortaklıkların mükellefiyeti Gelir Vergisi ve Katma Değer Vergisi Kanunları açısından farklı anlamlar içermektedir. Adi ortaklıkların tüzel kişiliği olmamasına bağlı olarak vergi mükellefi olarak "ortakların her biri" kabul edilmiştir. Her ortağın hesabı ayrı defterde tutulur. Buna karşılık vergi tevkifatı ve geçici vergi bildirimine ilişkin ödevlerin yerine getirilmesinde adi ortaklık sorumlu tutulmuştur. Katma değer vergisinde ise "adi ortaklığın kendisi" doğrudan vergi mükellefi kabul edilmiştir. Adi ortaklıklarda katma değer vergisi beyannamesi ortaklık adına düzenlenir. Verginin ödenmesinden ortaklar müteselsilen sorumlu tutulmuştur. Vergi ortaklardan herhangi biri adına tarh edilir. Ortaklık hissesinin devri veya ortaklığın sona ermesinde vergileme gelir ve katma değer vergisinde değişiklik gösterir. Gelir vergisinde, ortaklardan birinin veya birkaçının ortaklıktan ayrılması hallerinde ortaklıktan ayrılan ortağın kazancı "diğer kazanç ve iratlar" hükmündedir. Katma değer vergisinde ise, ortaklık hissesinin devrinde herhangi bir vergi söz konusu değildir.

TAXATION ON THE TRANSFER OF SHARES OR THE TERMINATION OF THE ORDINARY PARTNERSHIP: AN EVALUATION OF TURKISH INCOME TAX AND VALUE ADDED TAX

The implementation of the ordinary partnership with tax liability, duties regarding tax obligations, type of taxation, the transfer of shares or the resign of the partnership are different issues according to Income Tax and Value Added Tax (VAT). The tax liability of the ordinary partnership might have a different meaning in the Income Tax and VAT as well. Determining the taxpayer of the ordinary partnership is "each of the partners" depending on the partnerships which do not have legal personality. A separete capital account shall be maintained for each partner. In contrast to these, partnership is responsible for the legal liabilities of withholding tax and the declaration of the temporary tax. The taxpayer of the ordinary partneship is "partnership" itself according to the Value Added Tax. The VAT statement is issued on behalf of the partnership in ordinary partnerships. Taxation on the transfer of shares or the termination of the ordinary partnership is different in Income Tax and VAT. In Income Tax, if any person, having resigned or having been removed from the partnership, shall be taxed as "other income and earnings". Transfer of shares is not taxable under the VAT.

Kaynakça

Başağaç, H. (1989). "Adi Ortaklıkların Sona Ermesi ve KDV", Vergi Sorunları Dergisi, 45(11)

Bahtiyar, M. (2014); Ortaklıklar Hukuku, Güncellenmiş 8. Bası, Beta Yayıncılık, İstanbul.

Bayraklı H. H. (2015), Genel Vergi Hukuku, Afyonkarahisar, 2015

Bengi Murat (2010), "Avukatlık Ortaklıklarının Hukuki Statüsü ve Ortaklık Paylarının El- den Çıkarılmasından Sağlanan Kazançlar", htp//www.muratbengi.com/2010/11/ avuktlik-ortaklıklarinin-hukuki.html.

Durmuş, Ö. (2014). "Adi Ortaklıklarda Devreden KDV Sorunu", Vergi Sorunları Dergisi 310 (7).

Gınalı Ayşe, (2011). Adi Ortaklıklarda Vergilendirme İşlemleri, Süryay Sürekli Yayınlar Ticaret ve Sanayi AŞ, İstanbul.

Kara, H. (2013). "Borçlar Kanununun Getirdiği Yeni Düzenlemeler", Türkiye Barolar Birliği Dergisi 107(7): 353-388.

Karaca, A. (2007). "Adi Ortaklık Nedir", Muhasebeci ve Mali Müşavirlere Özel İnternet Sitesi, Http://Www.Muhasebetr.Com/Ulusalbasın/Haber, 21.04.2014

Kayar, G. (2009). "Adi Ortaklığın Sona Ermesi Halinde Devreden Kdv'nin Durumu", Yakla- şım Dergisi, 204 (12): 56.

Kızılot, Ş. (2010). Açıklamalı ve İçtihatlı Katma Değer Vergisi Kanunu ve Uygulaması, Yaklaşım Yayıncılık, Ankara.

Kocaman, M. (2008). "VUK ve TTK Açısından Kar Dağıtımı ve Vergilendirilmesi", http:// www.sakaryavdb.gov.tr/document/kar_dagitimi.pdf, 05.11.2014.

Kumkale, R.(2010). "Hukuki ve Mali Yönleriyle Adi Ortaklık", Terazi Aylık Hukuk Dergisi, 52 (12).

Kürşat Z. (2012), "Yeni Borçlar Kanunumuzda Adi Ortaklık Hükümlerinin Değerlendirilme- si", İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Mecmuası (İÜHFM), C.LXX, S.1.

Maç, M. (2008). "Sona Eren Adi Ortaklıklara Ait Devrolan KDV Ortaklarca İndirilebilmeli- dir", Vergi Dünyası, 324 (8): 28-34.

Mutlu Ayhan, "Adi Ortaklığa Ait İştirak Hisselerinin Devrinde Vergilendirme", http:// www.boylamymm.com.tr/files/makalepdf/ad_ortaklıa_at_trak_hsselernn_devr- nde_verglendrme.pdf, Erişim: 21.12.2015

Narin Resul (2010). Adi Şirketin Sona Ermesi, Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Ensti- tüsü Özel Hukuk (Ticaret Hukuku) Anabilim Dalı Yayınlanmamış Yüksek Lisans tezi, Ankara.

Pehlivan Osman (2012), Vergi Hukuku -Genel İlkeler ve Türk Vergi Sistemi-, Murathan Yayınevi, Trabzon.

Perçin, N.(2002). "Adi Şirketler Hakkında Genel Hükümler / Adi Şirketlerin Borçlar Kanu- nu ve Vergi Kanunu Karşısındaki Durumu", Mali Çözüm Dergisi, 61(10-11-12):

Poroy R., Tekinalp Ü., Çamoğlu E. (2005). Ortaklar ve Kooperatif Hukuku, Güncelleştiril- miş 10. Baskı, Ankara.

Sarıkaya, A.(2009). "Adi Ortaklık ve İdareci Olmak", Yaklaşım Dergisi, 204 (12): 23

Sezgin, B. (2010). "Adi Ortaklık Hisse Devrinin KDV Kanunu Karşısındaki Durumu", Mali Çözüm Dergisi, 98: 195-203

Sönmez Erdal, Ersan Bülent,(2015). "Adi Ortaklıklarda Ortaklığı Sonlandıran Pay Devrin- de Vergileme ve Fatura Düzenleme Yükümlülüğü", Sirküler tarihi: 20.02.2015, Sir- küler No: 2015/7.

Ulusoy Erol, (2015). "Adi Ortaklığın Tasfiyesi ve Mahkemelerin Görevi, Uyuşmazlık Mah- kemesi Dergisi, Haziran Sayısı.

Öncel Mualla, Kumrulu Ahmet, Çağan Nami, (2005). Vergi Hukuku, Gözden Geçirilmiş Son Değişikleri İşlenmiş 13. Baskı, Ankara.

Yalçın, İ. (2013). "İş Ortaklıkları İle Adi Ortaklıklarda Vergi Uygulamaları ve Dava Açma Ehliyeti" Yaklaşım Dergisi, 243 (3): 24.

Yeniocak, U. (2011). 6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun Getirdiği Değişiklikler ve Yeni- likler Genel Hükümler, On İki Levha Yayıncılık, İstanbul.

Kanun, Tebliğ ve Danıştay Kararları:

213 Sayılı vergi Usul Kanunu, R.G. Tarih 10.01.1961, S.10703 - 10705

193 Sayılı Gelir Vergisi Kanunu, R.G. Tarih 06.01.1961, S.10700

3065 Sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu, R.G. Tarih 02.11.1984, S.1856

6098 Sayılı Borçlar Kanunu, R.G. Tarih 04.02.2011, S.19382

Katma Değer Vergisi Genel Tebliği, No.25, R.G. 24.02.1987, S.27836.

Gelir Vergisi Genel Tebliği, No.148, R.G.03.03.1986, S.19036.

Sanayi ve Ticaret Bakanlığı İç Ticaret Tebliği 2009/2, R.G. 01.04.2009, S.27187.

Katma Değer Vergisi Genel Uygulama Tebliği, R.G. Tarih 26 Nisan 2014, S.28983.

Maliye Bakanlığı'nın 24.11.1993 tarih ve 80/01-2213/73290 Sayılı Muktezası.

Danıştay 9. Dairesinin 24.02.1993 tarih ve E: 1992/2767, K: 1993/784 Sayılı Kararı.

Danıştay 3. Dairesinin 16.03.1995 tarih ve E: 1993/2991, K: 1995/848 sayılı kararı.

Danıştay 4. Dairesinin 11.11.1987 tarih ve E: 1985/6106, K: 1987/3239 sayılı kararı.

Danıştay 9. Dairesinin 12.04.1993 tarih ve E: 1992/5624, K: 1993/1542 sayılı kararı.

Danıştay 9. Dairesinin 16.03.1993 tarih ve E: 1993/3293, K: 1993/1256 sayılı kararı.

Danıştay 9. Dairesinin 12.04.1993 tarih ve E: 1992/5624, K: 1993/1542 sayılı kararı.

Kaynak Göster