HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNU’NDA DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR 7251 SAYILI KANUN HAKKINDA DEĞERLENDİRME

7251 sayılı Kanun’la 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (HMK) birçok maddesinde ve aynı zamanda usûlle ilgili farklı kanunlarda değişiklik yapılmıştır. On yıl önce kabul edilen HMK’da bu değişiklikle birlikte yaklaşık yirmi değişiklik yapılmıştır. 7251 sayılı Kanun’la yapılan değişiklikle HMK’da 47 madde değiştirilmiş olsa da gerçekten önemli sayılacak ve yararlı değişiklik neredeyse yoktur. Değişikliklerin önemli kısmı, uygulamada zaten bilinen, yargı kararlarıyla istikrar kazanmış ya da ifadeye ilişkin değişikliklerdir. Yapılan değişikliklerin bazıları ise HMK’nın genel sistemi ile sorunlu, adil yargılanma hakkını zedeleyen, ileride sorun doğuracak niteliktedir. Özellikle aleniyet ilkesiyle, belirsiz alacak davasıyla, ön incelemeyle, iddia ve savunmanın genişletilmesi ve değiştirilmesiyle, tahkikat ve duruşmanın ses ve görüntü nakliyle yapılmasıyla, ıslahla, sözlü yargılamayla, istinafla ilgili hükümlerde, mevcut sistemi bozacak ve sorun doğuracak değişiklikler yapıldığı söylenebilir. Bunların içinde özellikle istinafta yapılan değişiklikle ilk derece-istinaf-temyiz sistemi bozulacak, istinaflar birer küçük temyize dönüşecek, istinaf asıl işlevini kaybedecektir. Ayrıca değişikliklerin hazırlanış sürecinde de katılımcı olmayan, konuyla ilgili görüş, eleştiri ve önerilerin yeterince değerlendirilmediği bir yöntem izlenmiştir. Reform adı altında çıkartılan değişikliklerin, reform yönü bulunmadığı gibi sakıncaları yararlarından daha çoktur. Bu çalışmada, 7251 sayılı Kanun’la sadece HMK’da yapılan değişiklikler, önce genel kapsamıyla sonra da maddeler çerçevesinde hem süreç hem de içerik olarak değerlendirilmektedir.

EVALUATION ON THE CODE ON THE AMENDMENTS OF THE CODE OF CIVIL PROCEDURE, NO.7251

In the Civil Procedure Code, many articles and also different laws related to the procedure have been amended by Law No. 7251. Approximately twenty changes will be made in the HMK, which was accepted ten years ago, with this amendment. Although 47 articles have been changed in the HMK with the amendment made by the Law No. 7251, there is almost no useful change that will be considered really important. The major part of the changes are those already known in practice, stabilized by judicial decisions or verbal changes. Some of the changes made are problematic with the general system of the HMK, damaging the right to a fair trial, and will cause problems in the future. Especially with the principle of publicity, uncertain debt action, preliminary examination, enlargement and modification of the claim and defense, making the investigation and hearing through voice and image transmission, correction, oral trial, and the provisions on appeal, it can be said that changes have been made that will disrupt the existing system and cause problems. Among them, the first degree-appeal system will be disrupted, circuit courts of appeal will turn into courts of cassation, and the appeal system will lose its original function. In addition, a non-participatory method, in which opinions, criticisms and suggestions on the issue were not adequately evaluated, was followed in the preparation process of the changes. The changes introduced under the name of reform do not have a reform direction and their drawbacks are more than their benefits. In this study, only the amendments made to the HMK by Law No. 7251 are evaluated both in terms of process and content, first in general scope and then within the framework of articles.

Kaynakça

Akkaya Tolga, Medenî Usûl Hukukunda İstinaf, Ankara 2009.

Cüceloğlu Doğan, Keşkesiz Bir Yaşam İçin İletişim Donanımları, 2. Basım, İstanbul 2002.

Konca Kurt Nesibe, Medenî Usûl Hukukunda Aleniyet İlkesi, Ankara 2009.

Nissen A., Die Online-Videokonferenz im Zivilprozess, 2004.

Özekes Muhammet, Pekcanıtez Usûl-Medenî Usûl Hukuku, C. III, 15. Bası, İstanbul 2017.

Pekcanıtez Hakan/Atalay Oğuz/S. Özkan Meral/Özekes Muhammet, İcra ve İflâs Hukuku Ders Kitabı, 6. Bası, İstanbul 2019.

Rechberger W./Simotta D., Grundriss des österreichischen Zivilprozessrechts, Wien 2010.

Yılmaz Ejder, İstinaf, 2. Baskı, Ankara 2005.

Makaleler

Deren-Yıldırım Nevhis, Teksif İlkesi Açısından İstinaf, İstinaf Mahkemeleri Uluslararası Toplantı (7-8- Mart 2003), Ankara 2003.

Ercan İbrahim, Mukayeseli Hukuktaki Düzenlemeler Çerçevesinde Küçük Alacakların Tahsili Konusunda Öneriler, Selçuk Üniversitesi HFD 2012/1 (C. 20).

Fuhlrott M./Oltmanns S., Vietuelle Arbeitsgerichte-Verhandlungen im Homeoffice, ArbRAktuell 2020, 222.

Klicka Thomas, İstinaf Mahkemeleri, Uluslararası Toplantı (7-8 Mart 2003), Ankara 2003.

Kramer Xandra E. [Çev. Ayşe Gülin Güralp], Avrupa’da Usul Hukukunun Yeknesaklaştırılmasına Yönelik Büyük Bir Adım: Avrupa Küçük Talepler Usulü, Halûk

Konuralp Anısına Armağan, C. 1, Ankara 2009.

Özekes Muhammet, Abonelik Sözleşmelerinden Kaynaklanan Para Alacaklarına İlişkin Yeni Takip Yolu (7155 sayılı Kanun’un Düzenlemesi), İzmir Barosu Dergisi 2018/3.

Özekes Muhammet, Zorunlu Arabuluculuğun Hak Arama Özgürlüğü ve Arabuluculuk İlkeleri Bakımından Değerlendirilmesi, Arabuluculuğun Geliştirilmesi Uluslararası Sempozyumu, Yargıtay’ın 150. Kuruluş Yıl Dönümü Etkinliği, Yargıtay ve AYBÜ Hukuk Fakültesi, Ankara/6-7 Aralık 2018, (Toplantı Kitabı, Ankara 2019).

Özekes Muhammet/Atalı Muratı, 7036 sayılı Yeni İş Mahkemeleri Kanunu Üzerine Eleştiri, Değerlendirme ve Öneriler, Yeni İş Mahkemeleri Kanunu Üzerine, İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi, İstanbul Üniversitesi İş Hukuku ve Sosyal Güvenlik Hukuku Araştırma ve Uygulama Merkezi, İstanbul/23 Aralık 2017 (Toplantı Kitabı: Edt. Ö.Ekmekçi vd., İstanbul 2018)

Özekes Muhammet, İstinaf İncelemesi Sonunda Verilecek Kararlar, Hukuk Muhakemeleri Kanunu Çerçevesinde İstinaf, XV. Medenî Usûl ve İcra İflâs Hukukçuları Toplantısı, Tebliğ ve Tartışmalar Bölümü, Ankara 2018 (Adalet Bakanlığı Yayını).

Öztek Selçuk, “Hukuk Muhakemeleri Kanunu Tasarısı Değerlendirmesi”, II. Oturum, 3. Bölüm, Tartışmalar, Medenî Usûl ve İcra-İflâs Hukukçuları Toplantısı V, Ankara 2007 (TBB Yayını).

Öztek Selçuk/Taşpınar Ayvaz Sema/Kale Serdar, Hukuk Muhakemeleri Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında 20 Mart 2020 Tarihli Kanun Teklifi’ne İlişkin Bazı Açıklamalar ve Kanun Teklifinin Değerlendirilmesi, TBBD 2020 Temmuz-Ağustos (149).

Pekcanıtez Hakan, Hukuk Muhakemeleri Kanununun Erozyon Süreci, TBBD 2017 (133).

Pekcanıtez Hakan, Reform Kurumları, XV. Dünya Usul Hukukçuları Kongresi, 25-28 Mayıs 2015, İstanbul 2016.

Pekcanıtez Hakan, Yargıtay Yönünden Hukuk Muhakemeleri Kanununun Değerlendirilmesi, TBBD 2019/144.

Pekcanıtez Hakan, Medenî Usûl Hukukunda Aleniyet İlkesi, Makaleler, C. I, İstanbul 2016.

Rebehn S., Mehr Online –Verfahren vor Arbeits-und Sozialgerichten, DRİZ 2020, 164.

Taşpolat Tuğsavul Melis, İstinaf İncelemesinin Sonunda Verilebilecek Kararlar, TBBD 2018 Ocak-Şubat (134).

Werner Hinz, ZPO Reform und Mietprozess, Neue Zeitschrift für Mietrecht, NZM 2001/13.

İnternet Kaynakları

Dişel Buse, İsviçre Hukukunda Kovid-19 Sebebiyle Yargıda Alınan Tedbirler Özellikle Medenî Yargıdaki Düzenlemeler ve Bu Düzenlemelerin Ülkemiz Açısından Değerlendirilmesi, Lexpera Blog (https://blog.lexpera.com.tr/isvicre-hukukundakovid-19-sebebiyle-yargida-alinan-tedbirler-ozellikle-medeni-yargidakiduzenlemeler-ve-bu-duzenlemelerin-ulkemiz-acisindan-degerlendirilmesi/) (22.05.2020)

Pekcanıtez Hakan/Atalay Oğuz/Özekes Muhammet, Hukuk Muhakemeleri Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifinin (2020) Değerlendirilmesi, https://blog.lexpera.com.tr/hmk-ile-bazi-kanunlarda-degisiklikyapilmasina-dair-kanun-teklifinin-2020-degerlendirilmesi/ (30.03.2020).

HMK’da 7251 sayılı Kanun’la Yapılan Değişikliklerin Değerlendirilmesi, İzmir Barosu, 06.08.2020 (https://www.izmirbarosu.org.tr/HaberDetay/2127/hmk-da-7251- sk-ile-yapilan-degisiklikler-canli-yayinda-degerlendirildi) (Erişim: 07.08.2020)

Kaynak Göster