HALİT ZİYA UŞAKLIGİL’İN FERHUNDE KALFA HİKÂYESİNDE BEDEN YAPISI İLE KİŞİLİK ÖZELLİKLERİ MÜNASEBETİ

İçerisinde birçok muammayı barındıran insan yüzyıllarca farklı bilimlerin çeşitli yöntemleriyle daha anlaşılır kılınmaya çalışılmıştır. Psikoloji ve edebiyat bilimleri de insanın kendisini keşfi için çıkılan yolculukların en caziplerindendir, denilebilir. Bu iki bilimin ortak paydası uyum/uyumsuzluk problemleri her iki bilimin de dikkatini çekmiştir. Psikoloji biliminde kişilik çözümlemeleri yapılırken muhatabın dünyaya varoluşunu sergilediği vitrini olan bedeni, davranışların sebeplerini bulmada gözden uzak tutulmamaktadır. Edebiyatta ise yazarın zihin dünyasında oluşturduğu kahramanlara farklı özellikler yüklerken bedensel ayrıntıları kullandığı görülmektedir Milattan önceki yüzyıllarda Çinlilerle başlayan beden yapısından hareketle karakter tahlili daha sonra Eski Yunan'da da görülmüştür. Aristo hayvanlarla insanların yapısal benzerliklerinden yola çıkarak psikolojik tahlillere girişmiştir. Hipokrat ise insan vücudundaki sıvıların oranına göre psikolojik bir sınıflandırmaya gitmiş daha sonra biotipoloji olarak adlandırılacak bir alanın şekillenmesini sağlamıştır. Batı'da bu gelişmeler olurken Doğu'da da ilm-i kıyâfet (physionomy) gibi ilimlerle beden yapısından yola çıkılarak kişilik analizine başvurulduğu bilinmektedir. Bu çalışmada Halit Ziya Uşaklıgil'in Ferhunde Kalfa adlı hikâyesinin ana kahramanı olan Ferhunde'nin beden yapısı ile psikolojisi arasındaki irtibata değinilmektedir. Kretschmer, Sheldon ve Corman'ın "Beden Yapısı Yüz Yapısı ve Karakter" adlı eserinden yola çıkılarak hem kişiliğin dış yapıyla ilişkisi hem de Uşaklıgil'in muhayyilesinden yansıyan Ferhunde'nin Kretschmer, Sheldon ve Corman'ın kuramıyla gösterdiği paralellikler sorgulanmaktadır. Bütün bu verilerin tasnifi ve tahlili, edebi eserlerde kişilerin beden yapısı ile kişilik özellikleri arasında paralellikler yahut zıtlıkların varlığı sonucunu doğrular niteliktedir.

THE RELATIONSHIP BETWEEN PERSONALTY TRAITS AND THE BODY SHAPE IN HALİT ZİYA UŞAKLIGİL’S STORY, FERHUNDE KALFA

Human is an enigma. A variety of methods have been tried to be make clear to this enigma. The science of psycology and literature to be help people to explore themselves. Both in science harmony or disharmony between body structure and character are important. In psychology behind body structure is important in analyzing the causes of behaviour. In literature, the body structure, which was formed in the mind of the auther may be used in analyzing the personality of the hero. In B.C., body shape analysis started in China and then practiced in Ancient Greek. The cornerstones of this filed, which would later on titled as biotypology are Aristotles’ analysis of similarities between animals’ and humans’ bodies and Hipocrat’s psychological classifications based on humans’ body chemicals. While this kind of changes happened in the West, in the East there was physionomy, which was again about analysing the personality through body shapesin. This study aims to explore the reflections of the character’s body shape and personality. In this study, based on the work of Kretschmer, Sheldon ve Corman “Body Shape, Face Shape and Character”, comments on the relationship between Ferhunde’s physical and psychologoical traits

Kaynakça

ADLER, Alfred (2010), İnsanı Tanıma Sanatı, İstanbul: Say Yayınları.

AĞCA, İmran (2008), Halit Ziya Uşaklıgil’in Romanlarında Yapı Tema, Ankara: Gazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Yeni Türk Edebiyatı Anabilim Dalı Doktora Tezi.

ALPTEKİN, Turan (2001), Ahmet Hamdi Tanpınar, Bir Kültür, Bir İnsan, İstanbul: İletişim Yayıncılık.

ERCİLASUN, Bilge (2004), “Servet-i Fünûn Edebiyatı”, Büyük Türk Klasikleri, Cilt: 9, İstanbul: Ötüken Neşriyat.

ERZURUMLU İBRAHİM HAKKI (2003), Marifetname, İstanbul: Eren Ofset.

FREUD, Sigmund, Josef BREUER (2001), Histeri Üzerine Çalışmalar (Çev. Emre KAPKIN), İstanbul: Payel Yayınevi.

GÜÇBİLMEZ, Beliz (2009), “Türk Tiyatrosunun Huzursuz Rahmi Yahut Namık Kemal Melodramında Histeri”, Tiyatro Araştırmaları Dergisi, Ankara: 2009, S.28, s.41-60.

HUYUGÜZEL, Ömer Faruk (2010), Halit Ziya Uşaklıgil, Ankara: Akçağ Yayınları.

İBN-İ SÎNÂ (1995), El-Kânûn Fi’t-Tıbb Birinci Kitap (Çev: Prof. Dr. Esin KÂHYA), Ankara: Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu Atatürk Kültür Merkezi Yayınları.

İBN-İ TUFEYL (2006), Hayy Bin Yakzan, İstanbul: Etkileşim Yayınları.

KAPLAN, Mehmet (2003), Hikâye Tahlilleri, İstanbul: Dergâh Yayınları.

KRETSCHMER, Ernest, W.H. SHELDON, Louis CORMAN (1978), Beden Yapısı Yüz Yapısı ve Karakter, (Çev. Mümtaz TURHAN), İstanbul: Altınköprü Yayınları Psikolojik Seri: 2.

OKTAY, Ahmet (2008), Toplumcu Gerçekçiliğin Kaynakları Sosyal Realizm Üstüne Eleştirel Bir Çalışma, İstanbul: İthaki Yayınları.

ÖZTÜRK, Nurettin (2001), Türk Edebiyatında İnsan, Ankara: Atatürk Kültür Merkezi Başkanlığı Yayınları.

PARLATIR, İsmail (1987), Tanzimat Edebiyatında Kölelik, Ankara: Türk Tarih Kurumu Basımevi.

PLATON (2001), Timaios, (Çev. Erol Güney, Lütfi Ay), İstanbul: Sosyal Yayınları.

PLATON (2013), Devlet, (Çev. Sabahattin EYÜBOĞLU- M. Ali CİMCOZ), İstanbul: Hasan Âli Yücel Klasikler Dizisi Kültür Yayınları, 24. Basım.

ROUSSEAU, Jean-Jacques (2011), Toplum Sözleşmesi (Çev. Vedat Günyol), İstanbul: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, Hasan Âli Yücel Klasikler Dizisi.

ŞEMSETTİN SAMİ (2010), Kamus-ı Türkî, Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları

TANPINAR, Ahmet Hamdi (2003), 19’uncu Asır Türk Edebiyatı Tarihi, İstanbul: Çağlayan Kitabevi.

TURA, Saffet Murat(2007), Histerik Bilinç, İstanbul: Metis Yayınları.

UŞAKLIGİL, Halit Ziya (1312), Bir Yazın Tarihi, İstanbul: Âlem Matbaası.

UŞAKLIGİL, Halit Ziya (2010), Hikâye (Yayına Hazırlayan: Fazıl GÖKÇEK), İstanbul: Özgür Yayınları

Kaynak Göster