Ezinepazar-Sungurlu Fayının Evrimi, Kinematiği ve Havza Oluşumu, KD Anadolu, Türkiye

Ezinepazar-Sungurlu Fayı (EzSF), Kuzey Anadolu Fay (KAF) hattından ayrılan önemli bir yan koludur. Bu fay, Niksar yakınlarında (37°D) anakoldan ayrılarak Anadolu Blok’unun içlerine doğru, yaklaşık 200 km boyunca (34°D), belirgin olarak izlenir. EzSF’nin en doğu kesimi olan Ezinepazar Fayı (EzF) çarpıcı bir aktif fay morfolojisine sahiptir ve bu kol 1939 Erzincan (Mw= 7.8) depreminde tamamen kırılmıştır. Bu segmentin üzerinde gelişmiş havzalarda depolanan genç çökellerin mikromemeli yaşlandırması, fayın oluşumunun Orta Pleyistosen’de (0.7–1 My) başladığını göstermektedir ve bu dönem içerisinde doğuda en çok 6.5±0.5 km morfolojik ötelenme birikmiştir. EzSF’nin orta segmentini oluşturan Deliçay Fayı (DF), belirgin bir ‘en-échelon’ geometrisi sunarak dar bir dağ önü ovasının gelişimini kontrol etmiştir. DF ve batı devamı olan Geldingen Fayı (GF) arasında gerçekleşen sağ yönlü sıçrama ve ölçülen 3.5±1 km morfolojik atım, genç bir çek-ayır havzanın oluşumunu denetler. EzSF en batı kesiminde, Mecitözü Fayı (MF) ve Sungurlu Fayı (SF) olarak iki kola ayrılmaktadır. Bu faylar, mikromemeli fosilleri ile Geç Miyosen–Erken Pliyosen aralığında yaşlandırılan karasal bir çökel paketinin depolanmasını kontrol etmişlerdir. EzSF üzerinde bulunan havzaların Neojen–Kuvaterner stratigrafi si iki farklı evrede fay kontrollü havza oluşumunu işaret etmektedir. İlk dönem, Geç Miyosen–Erken Pliyosen döneminde aktif olmuştur. İkinci dönem, Ezinepazar Fayı’nın Orta Pleyistosen’deki oluşumuyla başlayarak, doğudan batıya doğru ilerlemesi sonucu görece eski tektonik hatları sağ yanal KAF sistemi içerisinde yeniden harekete geçirmesi ile tanımlanmışır. Fay üzerinde ölçülen morfolojik ötelenmelerin fay boyunca azalarak sistemin en batı kesiminde tamamen sonlanması, fayın üstündeki kayma hızının oluşumdan günümüze sabit olmadığını göstermektedir. Bu yorum GPS verileri ile desteklenmekte ve bölgenin deprem tehlike analizi çalışmaları için önem arzetmektedir. 

Kinematics and Basin Formation Along the Ezinepazar-Sungurlu Fault Zone, NE Anatolia, Turkey

The Ezinepazar-Sungurlu Fault (EzSF) is a major offshoot of the dextral North Anatolian Fault (NAF) zone, which bifurcates from the main fault strand around the Niksar pull-apart basin (37°E) and strikes through the Central Anatolian Block for 200 km to the west (34°E). The easternmost segment of the EzSF, the Ezinepazar Fault (EzF), which ruptured during the 1939 Erzincan earthquake (Mw= 7.8), has a very remarkable expression as a single-strand fault. Micromammal dating of young sediments along this segment indicate that the EzF was initiated during the Middle Pleistocene (0.7-1 Ma) and propagated westward accumulating 6.5±0.5 km maximum morphological offset. The central segment of the EzSF, the Deliçay Fault (DF), is expressed as an en-échelon pattern and controlled the formation of a narrow fault-wedge basin (Aydınca Plain). The stepover between the DF and its western continuation, the Geldingen Fault (GF), forms a young pull-apart basin (Geldingen Basin) where the maximum morphological offset is measured at 3.5±1 km. In the westernmost part of the fault zone, the deformation zone widens and the EzSF bifurcates into the Mecitözü (MF) and the Sungurlu faults (SF). The MF controlled the deposition of continental clastics, dated as Late Miocene-Early Pliocene by using mammal chronology (MN13-14). The Neogene-Quaternary stratigraphy of the basins along the EzSF indicates two phases of faulting-related basin formation. The first period took part during the Late Miocene-Early Pliocene; the second phase started with the initiation of the EzF in the east during the Middle Pleistocene. The western propagation of the fault caused the reactivation of older tectonic lines as an element of the NAF system. The offset distribution measured along the EzSF shows that accumulated long-term slip is not uniform along the fault, as it decreases gradually where the fault becomes distant from the NAF main strand. This projection is applicable to present day slip rate distribution along the EzSF, which is shown also by GPS measurements and is therefore important for earthquake hazard estimates for the region.

Kaynak Göster

Bibtex @araştırma makalesi { tbtkearth143539, journal = {Turkish Journal of Earth Sciences}, issn = {1300-0985}, eissn = {1303-619X}, address = {}, publisher = {TÜBİTAK}, year = {2012}, volume = {21}, pages = {497 - 520}, doi = {10.3906/sag-1211-54}, title = {Kinematics and Basin Formation Along the Ezinepazar-Sungurlu Fault Zone, NE Anatolia, Turkey}, key = {cite}, author = {Erturaç, M. KORHAN and Tüysüz, \& OKAN} }
APA Erturaç, M , Tüysüz, & . (2012). Kinematics and Basin Formation Along the Ezinepazar-Sungurlu Fault Zone, NE Anatolia, Turkey . Turkish Journal of Earth Sciences , 21 (4) , 497-520 . DOI: 10.3906/sag-1211-54
MLA Erturaç, M , Tüysüz, & . "Kinematics and Basin Formation Along the Ezinepazar-Sungurlu Fault Zone, NE Anatolia, Turkey" . Turkish Journal of Earth Sciences 21 (2012 ): 497-520 <
Chicago Erturaç, M , Tüysüz, & . "Kinematics and Basin Formation Along the Ezinepazar-Sungurlu Fault Zone, NE Anatolia, Turkey". Turkish Journal of Earth Sciences 21 (2012 ): 497-520
RIS TY - JOUR T1 - Kinematics and Basin Formation Along the Ezinepazar-Sungurlu Fault Zone, NE Anatolia, Turkey AU - M. KORHAN Erturaç , & OKAN Tüysüz Y1 - 2012 PY - 2012 N1 - doi: 10.3906/sag-1211-54 DO - 10.3906/sag-1211-54 T2 - Turkish Journal of Earth Sciences JF - Journal JO - JOR SP - 497 EP - 520 VL - 21 IS - 4 SN - 1300-0985-1303-619X M3 - doi: 10.3906/sag-1211-54 UR - Y2 - 2021 ER -
EndNote %0 Turkish Journal of Earth Sciences Kinematics and Basin Formation Along the Ezinepazar-Sungurlu Fault Zone, NE Anatolia, Turkey %A M. KORHAN Erturaç , & OKAN Tüysüz %T Kinematics and Basin Formation Along the Ezinepazar-Sungurlu Fault Zone, NE Anatolia, Turkey %D 2012 %J Turkish Journal of Earth Sciences %P 1300-0985-1303-619X %V 21 %N 4 %R doi: 10.3906/sag-1211-54 %U 10.3906/sag-1211-54
ISNAD Erturaç, M. KORHAN , Tüysüz, & OKAN . "Kinematics and Basin Formation Along the Ezinepazar-Sungurlu Fault Zone, NE Anatolia, Turkey". Turkish Journal of Earth Sciences 21 / 4 (Nisan 2012): 497-520 .
AMA Erturaç M , Tüysüz & . Kinematics and Basin Formation Along the Ezinepazar-Sungurlu Fault Zone, NE Anatolia, Turkey. Turkish Journal of Earth Sciences. 2012; 21(4): 497-520.
Vancouver Erturaç M , Tüysüz & . Kinematics and Basin Formation Along the Ezinepazar-Sungurlu Fault Zone, NE Anatolia, Turkey. Turkish Journal of Earth Sciences. 2012; 21(4): 497-520.
IEEE M. Erturaç ve &. Tüysüz , "Kinematics and Basin Formation Along the Ezinepazar-Sungurlu Fault Zone, NE Anatolia, Turkey", Turkish Journal of Earth Sciences, c. 21, sayı. 4, ss. 497-520, Nis. 2012, doi:10.3906/sag-1211-54