Depresyon yaygınlığı ve risk etkenleri: Huzurevinde ve evde yaşayan yaşlılarda karşılaştırmalı bir çalışma

Amaç: Bu araştırmanın amacı huzurevinde ve kendi evlerinde yaşayan yaşlılarda depresyon yaygınlığının saptanması ve depresyon gelişmesine etki edebilecek risk faktörlerinin belirlenmesidir. Yöntem: Temmuz 2000'de uygulanan bu kesitsel araştırmada, Ankara'daki iki ayrı huzurevi (n=212) ile Gölbaşı İlçesi'ndeki 3 köyde yaşayan (n=152) 60 yaş ve üzeri kişiler incelenmiştir. Sosyodemografik bilgiler alınmış, Eğitimsizler için Standardize Mini Mental Test (SMMT-E) ve Yaşlılar için Depresyon Ölçeği (YDÖ) uygulanmıştır. Sonuçların istatistik olarak değerlendirilmesinde ki-kare testi ve logistik regresyon analizi kullanılmıştır. Bulgular: Depresyon yaygınlığı huzurevinde yaşayan yaşlılarda evde yaşayanlara göre anlamlı olarak daha yüksek bulunmuştur (sırasıyla %48.1 ve %24.3). Depresyon yaygınlığı evde ve huzurevinde yaşayanlarda, eğer 75 yaşın üzerindelerse, evli değillerse (çalışma zamanında bekar veya dul olmak) ve son bir ay içinde yaşamı etkileyen olumsuz bir olay yaşamışlarsa, bir fark göstermemektedir. 60-74 yaş grubundakilerde, erkeklerde, son bir ay içinde yaşamı etkileyen olumsuz bir olay yaşamayanlar arasında ise huzurevinde yaşayanlarda depresyon yaygınlığı daha yüksek bulunmuştur. Halen huzurevinde ve evde yaşayanlardaki depresyon risk faktörleri ayrı ayrı lojistik regresyon analizi ile incelenmiştir. Buna göre huzurevinde yaşamakta olan yaşlılardan, sosyal güvencesi olmayan, kronik fiziksel hastalığı olan ve son bir ay içerisinde yaşamı olumsuz etkileyen bir olay yaşamış olanlar; halen evde yaşayan yaşlılardan ise evli olmayan, kronik fiziksel hastalığı olan ve son bir ay içerisinde yaşamı olumsuz etkileyen bir olay yaşamış olanlarda depresyon riski daha yüksektir. Sonuç: Bu çalışmada huzurevinde yaşayanlar arasında, 60-74 yaş grubundakilerde, evlilerde ve son bir ay içinde yaşamı etkileyen olumsuz bir olay yaşamış olanlarda, evde yaşayanlara göre depresyon daha yaygın bulunmuştur. Kronik fiziksel hastalığı olmak ve son bir ay içinde yaşamı olumsuz etkileyebilecek olay yaşamış olmak depresyon için önemli risk faktörleridir. Huzurevlerinde bu risk faktörlerine sosyal güvencesi olmayanlar, evde yaşayanlarda evli olmayanlar (bekar veya dul) eklenmektedir. Huzurevinde ve evde yaşayan yaşlılarda depresyon ve risk faktörleri üzerine yapılacak araştırmalar bu alandaki bilgilerimizi artıracak ve depresyon için riskli grupların bilinmesi erken tanıda sağlık personeline yol gösterici olacaktır.

Kaynakça

Balzer G ve Williams GD (1980) Epidemiology of dysphoria and depression in an elderly population. Am J Psychiatry, 4:439-441.

Beekman AT, Kriegsman DM, Deeg DJ ve ark. (1995) The association of physical health and depressive symptoms in the older population: age and sex differences. Sos Psychiatry Epidemiol, 30(1): 32-38.

Bekaroğlu M, Uluutku N, Tanrıöver S ve ark. (1991) Depression in an elderly population in Turkey. Acta Pschiatrica Scandinavica, 84:174-178.

Ben-Arie T, Swartz L, Bickman BJ (1987) Depression in the elderly living in the community: its presentation and features. Br J Psychiatry, 150: 169-174.

Berkman LF, Berkman CS, Kasl SV ve ark. (1986) Depressive symptoms in relation to physical health and functioning in the elderly. Am J Epidemio, 124: 372-388.

Blazer D, Hughes DC, George LK (1987) The epidemiology of depression in an elderly community population. Gerontologist, 27:281-287.

Blazer DG (1994) Epidemiology of depression: prevalance and incidance. Principles and practice of geriatric psychiatry. Copeland JRM, Abou-Saleh MT, Blazer DG (Ed) England, John Wiley Sons Ltd, s. 519-522.

Copeland JRM (1999) Depression of older age. Br J Psychiatry, 174:304-306.

Copeland JRM, Dewey ME, Wood N ve ark. (1987) Range of mental ilness among the elderly in the community: prevalence in Liverpool using the MS-AGECAT package. Br J Psychiatry, 150:815-823.

Ertan T, Eker E, Güngen C ve ark. (1999) The Standardized Mini Mental State Examination for illiterate Turkish elderly population. 2th International Symposium on Neurophysiological and Neuropsychological Assesment of Mental and Behavioral Disorders, August 28-30 1999, Bursa, Turkey.

Good WR, Vlachonikolis I, Griffits P ve ark. (1987) The structure of depressive symptoms in the elderly. Br J Psychiatry, 150:463-470.

Gurland BJ (1972) The comparative frequency of depression in various adult age groups. J Gerontol, 31:283-292.

Kennedy GJ, Kelman HR, Thomas C ve ark. (1989) Hierarchy of characteristics associated with depressive symptoms in an urban elderly sample. Am J Psychiatry, 146:220-228.

Kılıç C (1998) Erişkin nüfusta ruhsal hastalıkların yaygınlığı, ilişkili faktörler, yetiyitimi ve ruh sağlığı hizmetleri kullanımı sonuçları. Türkiye Ruh Sağlığı Profili raporu. T.C. Sağlık Bakanlığı, Ankara, s:77-93.

Kurtoğlu TD, Rezaki M (1999) Huzurevindeki yaşlılarda depresyon bilişsel bozukluk ve yetiyitimi. Türk Psikiyatri Dergisi, 10(3):173-179.

Madianos MG, Gournas G, Stefanis C (1992) Depressive symptoms and depression among elderly people in Athens. Acta Psychiatr Scand, 86:320-326.

Murrell SA, Himmelfarb S, Wright K (1983) Prevalance of depression and its correlates in older adults. Am J Epidemiol, 117:173-185.

Sağduyu A (1997) Yaşlılar İçin Depresyon Ölçeği: Hamilton Depresyon Ölçeği ile karşılaştırmalı güvenilirlik ve geçerlik çalışması. Türk Psikiyatri Dergisi, 8(1): 3-9.

Schwab JJ, Holzer CE, Warheit GJ (1973) Depressive symptomatology and age. Psychosomatics, 14:135-141.

Tezcan S (1992) Epidemiyolojik Tıbbi Araştırmaların Yöntem Bilimi, Hacettepe Halk Sağlığı Vakfı, Yayın No 92/1 s. 236-251.

Uçku R, Küey K (1991) Yaşlılarda depresyon epidemiyolojisi Yarı kentsel bir bölgede 65 yaş üzerindeki yaşlılarda kesitsel bir alan araştırması. Nöropsikiyatri Arşivi, 1:15-20.

Verhey FRJ, Honig A (1997) Depression in the elderly. Depression neurobiological, psychopathological and therapeutic advances. Honig A, Van Praag HM (Ed) England, John Wiley Sons, s. 59.

Kaynak Göster