Serbest Zaman Engelleri ile İlgilenim Arasındaki İlişki: Fitness Merkezi Katılımcıları Üzerine Bir Araştırma

Araştırmanın amacı, fitness merkezini kullanan bireylerin serbest zaman faaliyetlerine ilişkin engelleri ile ilgilenimleri arasındaki ilişkinin belirlenmesidir. Araştırmanın örneklemini, İstanbul ilinde bulunan özel fitness merkezine üye olan ve amaçlı örnekleme yöntemi ile belirlenen toplamda 216 kişi oluşturmuştur. Araştırmada veri toplama aracı olarak, Alexandris ve Carroll (1997) tarafından geliştirilen ve Gürbüz ve vd., (2020) tarafından Türkçe ‘ye uyarlanan “Boş Zaman Engelleri Ölçeği (BZEÖ)” ile Kyle ve vd., (2007) tarafından geliştirilen ve Gürbüz ve vd., (2018) tarafından Türkçe’ye uyarlanan “Serbest Zaman İlgilenim Ölçeği (SZİÖ)” kullanılmıştır. Analiz olarak ise, betimsel istatistikler, MANOVA ve Pearson korelasyon analizlerinden faydalanılmıştır. MANOVA analizi sonuçları; “Fitness Merkezi Kullanım Sıklıkları” göre boş zaman engelleri ölçeğinin “Birey Psikolojisi” ve “Tesis” alt boyutunda anlamlı farklılık olduğu belirlenmiştir. SZİÖ’ne ilişkin MANOVA analizi sonuçlarına göre; “Cinsiyete” göre SZİÖ’nin “Önem Verme” alt boyutunda anlamlı farklılık olduğu, bireylerin “Fitness Merkezi Kullanım Sıklıklarına” göre ise, SZİÖ’nin tüm alt boyutları üzerindeki ana etkisinin anlamlı olduğu belirlenmiştir. Son olarak ise, Yaş ile BZEÖ’nin alt boyutları arasında sadece “Tesis” ile düşük ve pozitif bir ilişki; Yaş ile SZİÖ’nin alt boyutları arasında ise “Çekicilik”, “Önem Verme”, “Özdeşleşme” ve “Kendini ifade” arasında ise düşük ve pozitif yönde bir ilişki olduğu ortaya çıkmıştır. “BZEÖ” ile “SZİÖ” arasındaki ilişki incelendiğinde ise; “BZEÖ” ile “SZİÖ” arasında ilişki olmadığı saptanmıştır. Sonuç olarak, bireylerin serbest zaman engelleri ile ilgilenimlerinin farklı değişkenlere göre farklılık gösterdiği, BZEÖ ile SZİÖ arasında ilişki olmadığı sonucuna varılmıştır.

The Relationship Between Leisure Constraints and Leisure Involvement: A Research About Fitness Center Members

The study aimed to determine the relationship between the leisure constraints and involvements of private fitness centre members. The sample of the study consisted of 216 people who were members of private fitness centre in Istanbul and selected by the purposeful sampling method. The Leisure Constraints Scale (LCS) developed by Alexandris and Carroll (1997) and adapted into Turkish by Gürbüz et al. (2020), and the "Leisure Involvement Scale (LIS)" developed by Kyle et al., (2007) and adapted into Turkish by Gürbüz et al. (2018) were used as data collection tools. Descriptive statistics, MANOVA and Pearson correlation analysis used to analyse data. According to MANOVA analysis, it was determined that there was a significant difference in the "Facility" and "Individual Psychology" subscales regarding "Frequency of Fitness Centre Usage". The results of MANOVA analysis on LIS showed that there was a significant difference in "centrality" subscales according to gender, and there was a significant difference in all subscales according to the Frequency of Fitness Centre Usage. Moreover, there was a low and positive relationship between Age and "Facility" subscales of LCS. A low and positive relationship was found between age and LIS subscales. When the relationship between "LCS" and "LIS" was examined, it was determined that there was no relationship between scales. As a result, it was concluded that individuals' leisure involvement and constraints differed according to different variables, and there was no relationship between LIS and LCS.

Kaynakça

Akyüz, F. (2016). Halkın boş zaman etkinliklerine katılımlarına engel olan faktörlerin belirlenmesi: (Erzurum ili örneği). Sosyal Bilimler Enstitüsü. Yüksek Lisans Tezi. Ağrı İbrahim Çeçen Üniversitesi: Ağrı.

Alexandris, K. & Carroll, B. (1997). An analysis of leisure constraints based on different recreational sport participation levels: results from a study in greece. Leisure Sciences, 19(1), 1-15. https://doi.org/10.1080/01490409709512236

Alexandris, K., Du, J., Funk, D. & Theodorakis, N.D. (2017). Leisure constraints and the psychological continuum model: a study among recreational mountain skiers. Leisure Studies, 36(5), 670-683. DOI: 10.1080/02614367.2016.1263871

Alexandris, K., Kouthouris, C., Funk, D. & Chatzigianni, E. (2008). Examining the relationships between leisure constraints, involvement and attitudinal loyalty among greek recreational skiers. European Sport Management Quarterly, 8(3), 247-264. https://doi.org/10.1080/16184740802224175

Alexandris, K., Kouthouris, C., Funk, D. & Tziouma, O. (2013). The use of negotiation strategies among recreational participants with different involvement levels: the case of recreational swimmers. Leisure Studies, 32(3), 299–317. https://doi.org/10.1080/02614367.2012.660189

Alexandris, K., Tsorbatzoudis, C. & Grouios, G. (2002). Perceived constraints on recreational sport participation: investigating their relationship with intrinsic motivation, extrinsic motivation and amotivation. Journal of Leisure Research, 34(3), 233-252. https://doi.org/10.1080/00222216.2002.11949970

Ayçicek, C.N. (2019). Beden eğitimi öğretmeni adaylarının serbest zaman aktivitelerine katılımını kolaylaştıran ve engelleyen faktörlerin belirlenmesi. Lisansüstü Eğitim Enstitüsü. Yüksek Lisans Tezi, Trabzon Üniversitesi: Trabzon.

Aydın, İ. (2016) Fitness katılımcılarının rekreasyonel etkinliklere yönelik ilgilenim ve mutluluk düzeylerinin belirlenmesi. Sağlık Bilimleri Enstitüsü. Yüksek Lisans Tezi, Gazi Üniversitesi: Ankara.

Aydın, İ. & Yaşartürk, F. (2016). Rekreasyonel etkinliklere yönelik fitnes katılımcılarının ilgilenim düzeyleri: Demografik özelliklere göre durumu. İnternational Journal of Science Culture and Sport, 4 (Special İssue 3), 704-711. [Erişim adresi: https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/285512]

Ayhan, C., Ekinci, N.E., Yalçın, İ. & Yiğit, Ş. (2018). Investigation of constraints that occur during participation in leisure activities by high school students: a sample of Turkey. Education Sciences, 8(2), 1-9.

Bright, A.D. (2000). The role of social marketing in leisure and recreation management. Journal of Leisure Research, 32(1), 12-17. https://doi.org/10.1080/00222216.2000.11949878

Çakır, V.O., Şahin, S., Serdar, E. & Parlakkılıç, Ş. (2016). Kamu çalışanlarının serbest zaman engelleri ile yaşam tatmini düzeylerinin incelenmesi. Journal of Tourism Theory and Research, 2(2), 135-141. https://doi.org/10.24288/jttr.279185

Chang, H.H. (2017). Gender differences in leisure involvement and flow experience in professional extreme sport activities, World Leisure Journal, 59(2), 124-139. https://doi.org/10.1080/16078055.2016.1166152

Chang, S. & Gibson, H.J. (2011). Physically active leisure and tourism connection: leisure involvement and choice of tourism activities among paddlers. Leisure Sciences, 33(2), 162-181. https://doi.org/10.1080/01490400.2011.550233

Chen, Z.Y. (2001). The study of elementary teachers' leisure participation, experience in leisure benefits, and work satisfaction in Taipei County. National Taiwan Normal University.

Cheng, T.M. & Tsaur, S.H. (2012). The relationship between serious leisure characteristics and recreation involvement: a case study of Taiwan’s surfing activities. Leisure Studies, 31(1), 53–68. https://doi.org/10.1080/02614367.2011.568066

Crawford, D.W. & Godbey, G. (1987). Reconceptualizing barriers to family leisure. Leisure Sciences, 9(2), 119-127. https://doi.org/10.1080/01490408709512151

Demirel, M. (2019). Leisure involvement and happiness levels of individuals having fitness center membership. Journal of Education and Learning, 8(6), 140-149. https://doi.org/10.5539/jel.v8n6p140

Demirel, M. & Harmandar, D. (2009). Üniversite öğlencilerinin rekreasyonel etkinliklere katılımlarında engel oluşturabilecek faktörlerin belirlenmesi. International Journal of Human Sciences, 6(1), 838-846.

Demirel, M., Demirel, D.H. & Serdar, E. (2017). Constraints and perceived freedom levels in the leisure of university students. Journal of Human Sciences, 14(1), 789- 795. https://doi.org/10.14687/jhs.v13i3.nnnn

Eccles, J.S. (2005). Studying the development of learning and task motivation. Learning and Instruction, 15(2), 161–171.

Ekinci, N.E. & Yalçın, H. (2019). Leisure involvement level of 40 and over aged individuals. Journal of Educational Issues. 5(2), 170-181. https://doi.org/10.5296/jei.v5i2.15683

Eskiler, E., Yıldız, Y. & Ayhan, C. (2019). The effect of leisure benefits on leisure satisfaction: extreme sports. Turkish Journal of Sport and Exercise, 21(1):16-20. https://doi.org/10.15314/tsed.522984

Gürbüz, B. & Henderson, H.A. (2014). Leisure activity preferences and constraints: perspectives from Turkey, World Leisure Journal. 56(4), 300-316. https://doi.org/10.1080/16078055.2014.958195

Gürbüz, B., Çimen, Z. & Aydın, İ. (2018). Serbest zaman ilgilenim ölçeği: Türkçe formu geçerlik ve güvenirlik çalışması. Sportmetre Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 16(4), 256-265. DOI: 10.1501/Sporm_0000000408

Gürbüz, B., Öncü, E. & Emir, E. (2020). Boş zaman engelleri ölçeği: kısa formunun yapı geçerliğinin test edilmesi. Spor ve Performans Araştırmaları Dergisi, 11(2), 120-131. https://doi.org/10.17155/omuspd.602660

Gürbüz, B. & Karaküçük, S. (2007). Boş zaman engelleri ölçeği-28: Ölçek geliştirme, geçerlik ve güvenirlik çalışması. Gazi Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 12(1), 3-10

Havitz, M.E. & Dimanche, F. (1997). Leisure ınvolvement revisited: conceptual conundrums and measurement advances. Journal of Leisure Research, 29(3), 245- 278. https://doi.org/10.1080/00222216.1997.11949796

Havitz, M.E., Kacznski, A.T. & Mannell, R.C. (2013). Exploring relationships between physical activity, leisure involvement, self-efficacy and motivation via participant segmentation. Leisure Sciences, 35(1), 45-62. https://doi.org/10.1080/01490400.2013.739890

Ho, T.K. (2008). A study of leisure attitudes and benefits for senior high school students at Ping-Tung city and country in Taiwan. unpublished doctoral dissertation. United States Sports Academy, Daphne, AL.

Hung, H.J. (2012). A study on leisure benefits breaking through leisure activities. Journal of National Taiwan Normal University, 3(4), 77-92.

Iso-Ahola, S. E. (1997). A Psychological analysis of leisure and health. In J. Haworth (Ed.), Work, leisure and well-being. New York: Routledge.

Iwasaki, Y. & Havitz, M.E. (2004). Examining relationships between leisure involvement, psychological commitment and loyalty to a recreation agency. Journal of Leisure Research, 36(1), 45-72. https://doi.org/10.1080/00222216.2004.11950010

Jun, J. & Kyle, G.T. (2011). The effect of identity conflict/facilitation on the experience of constraints to leisure and constraint negotiation. Journal of Leisure Research, 43(2), 176- 204. https://doi.org/10.1080/00222216.2011.11950232

Karasar, N. (2014). Bilimsel Araştırma Yöntemi. 27 Basım. Nobel yayıncılık: Ankara.

Kesici, M. (2019). Relationship between leisure attitudes and participation obstacles in leisure activities of food and beverage managers. GSI Journals Serie A: Advancements in Tourism, Recreation and Sports Sciences (ATRSS), 2(1), 76-94. https://doi.org/10.5281/zenodo.3360335

Kim, J., Heo, J., Dvorak, R., Ryu, J. & Han, A. (2018). Benefits of leisure activities for health and life satisfaction among western migrants. Annals of Leisure Research, 21(1), 47-57. https://doi.org/10.1080/11745398.2017.1379421

Koçak, F. (2017). Leisure constrains and facilitators: perspectives from Turkey. European Journal of Physical Education and Sport Science, 3(10), 32-47. Doi: 10.5281/zenodo.852540

Kuo, C.T. (2013). A study of the correlation between leisure benefits and behavioral ıntentions –using bantou arts and cultural village as an example. International Review of Management and Business Research, 2(4), 1065-1074.

Kuykendall, L., Tay, L. & Ng, V. (2015). Leisure engagement and subjective well-being: a meta-analysis. Psychological Bulletin, 141(2), 364–403. https://doi.org/10.1037/a0038508

Kyle, G. & Chick, G. (2004). Enduring leisure involvement: the importance of personal relationships. Leisure Studies, 23(3), 243–266. https://doi.org/10.1080/0261436042000251996

Kyle, G., Absher, J. & Graefe, A. (2003). The moderating role of place attachment on the relationship between attitudes toward fees and spending preferences. Leisure Sciences. 25(1), 33–50. https://doi.org/10.1080/01490400306552

Kyle, G., Bricker, K., Graefe, A. & Wickham, T. (2004). An examination of recreationist’s relationships with activities and setting. Leisure Sciences, 26(2), 123–142. https://doi.org/10.1080/01490400490432019

Kyle, G., Absher, J., Norman, W., Hammit, W. & Jodice, L. (2007). A modified involvement scale. Leisure Studies. 26(4), 399-427. https://doi.org/10.1080/02614360600896668

Kyle, G., Absher, J.D., Hammitt, W.E. & Cavin, J. (2006). An examination of the motivation-Involvement relationship. Leisure Sciences. 28(5), 467-485. https://doi.org/10.1080/01490400600851320

Lapa, T.Y. & Köse, E. (2018). Serbest zaman engelleri ile engellerle baş etme stratejileri arasındaki ilişkinin incelenmesi: keşifsel bir çalışma. CBÜ Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 13(2), 356-375. https://doi.org/10.33459/cbubesbd.440506

Mannell, R. & Loucks-Atkinson, A. (2005). Why don’t people do what’s ‘‘good’’ for them? Crossfertilization among the psychologies of non-participation in leisure, health and exercise behaviours. In E. Jackson (Ed.), Constraints to leisure (pp. 221-232). Pennsylvania: Venture Publishing.

Mannell, R. & Iwasaki, Y. (2005). Advancing quantitative research on social cognitive theories of the constraint-negotiation process. In E. Jackson (Ed.), Constraints to leisure. Pennsylvania: Venture Publishing: 261-278.

Mannell, R.C. & Stynes D.J. (1991). A retrospective: the benefits of leisure. In B.L. Driver, P.J. Brown & G.L. Peterson (Eds.), Benefits of leisure. Stage College, PA: Venture Publishing.

Matsumoto, H., Sato, S., Asada, A. & Chiashi, K. (2018). Exploring the relationship among leisure engagement, affective and cognitive leisure involvement, and subjective happiness: a mediating role of leisure satisfaction. World Leisure Journal, 60(2), 111-126. https://doi.org/10.1080/16078055.2018.1444669

McIntyre, N. & Pigram, J.J. (1992). Recreation specialization reexamined: The case vehicle-based campers. Leisure Sciences, 14(1), 3–15. https://doi.org/10.1080/01490409209513153

Sarol, H. (2017). Bireylerin fiziksel aktiviteye katılımını engelleyen ve kolaylaştıran faktörlerin belirlenmesi. International Journal of Human Science, 14(4), 4354-4364. Doi:10.14687/jhs.v14i4.5121

Sato, M., Yoshida, M., Wakayoshi, K. & Shonk, D.J. (2017). Event satisfaction, leisure involvement and life satisfaction at a walking event: the mediating role of life domain satisfaction. Leisure Studies, 36(5), 605-617. https://doi.org/10.1080/02614367.2016.1240221

Serdar, E. & Ay, S. M. (2016). Üniversite öğrencilerinin serbest zaman etkinliklerine katılım biçimlerine göre tatmin olma ve algılanan özgürlük düzeylerinin incelenmesi. Sosyal Bilimler Dergisi, 3(9), 365–374. https://doi.org/10.16990/SOBIDER.3332

Seviç, M. (2019). Serbest zaman engelleri ve ilgilenimleri arasındaki ilişkinin incelenmesi: Sakarya üniversitesi örneği. Lisansüstü Eğitim Enstitüsü. Yüksek Lisans Tezi, Sakarya Uygulamalı Bilimler Üniversitesi: Sakarya.

Soyer, F., Yıldız, N.O., Harmandar Demirel, D., Serdar, E., Demirel, M., Ayhan, C. & Demirhan, Ö. (2017). Üniversite öğrencilerinin rekreatif etkinliklere katılımlarına engel teşkil eden faktörler ile katılımcıların yaşam doyumları arasındaki ilişkinin incelenmesi. Journal of Human Sciences, 14(2), 2035-2046. doi:10.14687/jhs.v14i2.4647

Tolukan, E. (2010). Özel yenetekle ilgili bölümlerde okuyan üniversite öğrencilerinin rekreasyonel aktivitelere katılımlarına engel olabilecek unsurların belirlenmesi. Sosyal Bilimler Enstitüsü. Yüksek Lisans Tezi, Niğde Üniversitesi: Niğde.

Wankel, L. M. & Berger, B. G. (1991). The personal and social benefits of sport and physical activity. in Driver, P.J. Brown & G.L. Peterson (Eds.), Benefits of leisure stage college. PA: Venture Publishing.

Yan, W. (2013). Correlations of consumers, leisure motivation and leisure value with benefits – a case study on Taiwan international orchid show. İnternational Journal of Academic Research in Business and Social Sciences, 3(3), 267-276.

Kaynak Göster

Spor Bilimleri Araştırmaları Dergisi
  • ISSN: 2548-0723
  • Yayın Aralığı: Yılda 2 Sayı
  • Başlangıç: 2016

26998