Four Inclinations in Human Nature: Evaluated in Light of Al-Ghazzâlî’s Concept of the Heart

Bu makalede insan doğası ve davranışlarının altında yatan temel eğilimlerin analizi, İslam Medeniyetinin büyük düşünürlerinden biri olan Gazzali'nin kalp kavramı üzerinden ele alınmıştır. Gazzali'ye göre kalp, insan maneviyatının merkezi terimidir ve içerisinde her ne hâsıl olursa bunu dışarıya sızdırmaktadır. Bu sebeple kendini anlamaya ve tanımaya çalışan insan, önce kalbi hisleri ve yönelimlerindeki incelikleri dikkatlice gözlemlemelidir. Gazzali kalbin, cismani âlemden ve ruhani âlemden çeşitli güçler vasıtasıyla gelen etkiler nedeniyle sürekli olarak değişime uğradığını ifade etmiştir. Bu sebeple etimolojik kökeni "dönme, değişme" anlamına geldiği bilinen kalbin gözlemlenmesi ve anlaşılmasının oldukça güç bir iş olduğunu belirtmiştir. Gazzali'ye göre insan duyarlılığının merkezi kabul edilen kalp, birçok temel güdü ve eğilimi yapısında barındırmaktadır. Bu eğilimler Gazzali'de kalbin sıfatları olarak isimlendirilmiş; hayvaniyet/şehvet ve yırtıcılıktır/öfke , rabbaniyet , şeytaniyet olarak dört temel unsura ayrılmıştır. Gazzali, eserlerinde insan doğasını etkileyen ve davranışlarını yönlendiren bu güçlerin çeşitli tesirlerle değişime uğrayarak tefessühlere sebep olabileceğini bildirdiği gibi aklın yönetiminde kullanıldığında insanın gelişimine ve neslin korunmasına imkân sağlayacağını ifade etmiştir

İnsan Doğasının Dört Temel Eğilimi: Gazzali’nin Kalp Kavramı Üzerinden Değerlendirilmesi

This article examines human nature and behavior through the lens of Al-Ghazzâlî’s concept of the heart (AR: qalb). The root of the Arabic word for heart means “turn, change.” A great thinker of Islamic civilization, Ghazzâlî held the heart as the spiritual center of man and that whatever occurs inside it manifests itself in the outside world. Therefore, a human being attempting to know himself must first observe the emotions and minute details in the inclinations of their heart. Ghazzâlî’s “heart” experiences continual change consequent to myriad forces from the physical (AR: jismânî) and the spiritual (AR: rûḥânî) worlds. Therefore, it is highly difficult to observe and understand this changeable spiritual organ. Ghazzâlî’s heart is the center of sentience and is home to a range of base instincts and inclinations, which Ghazzâlî terms the attributes of the heart, dividing them into four fundamental categories: animalistic/lust,2 predation/anger,3 divine,4 and satanic5 attributes. Ghazzâlî states that since these powers affect and change human nature and direct behavior, they can lead to degeneration.6 Likewise, they can potentially provide an opportunity for human development and safeguard one’s progeny when they are used as directed by the faculty of reason (AR: ͑aql)

Kaynakça

Adler, A. (2010). Understanding human nature: The psychology of personality. London, UK: One world Publications.

Akay, H. (2004). İslami terimler sözlüğü [Dictionary of Islamic terms]. İstanbul, Turkey: İşaret Yayınları.

Akçay, M. (2005). Gazzali’de ruh tasavvuru [The imagination of spirit in Ghazali]. Dini Araştırmalar Dergisi, 7, 87–115.

American Psychiatric Association. (2013). Diagnostic and statistical manual of mental disorders (DSM-5). Arlington, Va: Author.

Ames, R. L. (2013). The technology of happiness: Philosophy, the body, and Ghazali’s Kimiya-yi Saʿada. Comparative Islamic Studies, 9, 121–139.

Ansari, Z. A. (1992), Qur’anic concepts of human psyche. Lahore, Pakistan: International Institute of Islamic Thought.

Attaran, M. (2015). Moral education, habituation, and divine assistance in view of Ghazali. Journal of Research on Christian Education, 24, 43–51.

Awang, R., Noor, S. S. M., Muhamad, N. H. N., Abdul-Rahim, R., Yusoff, K., Salamon, H., & Nasir, B.

M. (2014). Anger Management: A Psychotherapy Sufistic Approach. Research Journal of Biological Sciences, 9, 13–15.

Aydınlı, Y. (2000). Gazzali’nin düşünce dünyası [Gazali’s science and thought world]. İslami Araştırmalar Dergisi, 13, 265–281.

Azadpur, M. (2003). Unveiling the hidden: On the meditations of Descartes and Ghazzali. In A. T.

Tymieniecka, (Ed.), The passions of the soul in the metamorphosis of becoming. Islamic philosophy and occidental phenomenology in dialogue. Dordrecht, Netherlands: Kluwer Academic Publishers. http://online.sfsu.edu/azad/Azadpur%20Ghazali.pdf

Bolay, S. H. (2013). Aristo ve Gazzali metafizikleri [Metaphysics of Aristotle and Ghazzali]. Ankara: Nobel Yayın Dağıtım.

Çağrıcı, M. (1996). Gazzali [Al-Ghazzali]. In Turkish religious foundation İslamic Encyclopaedia (Vol.13, pp. 489–505). Ankara, Turkey: Türkiye Diyanet Vakfı.

Çağrıcı, M. (2013). Gazzali’ye göre İslam ahlakı [Islamic morality according to Ghazzali]. İstanbul, Turkey: Ensar Yayıncılık.

Çamdibi, M. (2014). Şahsiyet terbiyesi ve Gazzali [Personality training and Ghazzali]. İstanbul, Turkey: Çamlıca Yayınları.

Cheraghi, A. (2012). Gazzali’ psikolojisi ve modern psikolojinin ortak noktaları [Similar aspects of Ghazali’s psychology and current psychology] Milletlerarası Tartışmalı İlmi Toplantı, 07-09 Ekim 2011 (Vol: 271, pp. 809–819). İstanbul, Turkey: Marmara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Vakfı Yayınları.

Corsini, R. J., & Wedding, D. (2011). Current Psychotherapies. Belmont, CA: Brooks/cole, Cengage Learning.

Derin, S. (2012). Manevi psikoloji ve Gazzali [Spiritual psychology and Ghazzali]. Milletlerarası Tartışmalı İlmi Toplantı, 07-09 Ekim 2011 (Vol: 271, pp. 788–798). İstanbul, Turkey: Marmara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Vakfı Yayınları.

Erdem, H. (2012). Gazzali’de akıl bilgisi ve değeri [Al-Ghazzali’s intellectual knowledge and its value]. Diyanet İlmi Dergisi, 47, 60–69.

Fahri, M. (2008). İslam felsefesi tarihi [History of Islamic philosophy] (K. Turhan, Trans.). İstanbul, Turkey: Şato Yayınevi.

Freud, S. (2014). On narcissism: An introduction. New York, NY: Read Books.

Garden, K. (2014). The first Islamic reviver: Abu Hamid al-Ghazali and his revival of the religious sciences. New York, NY: Oxford University Press.

Gazzâlî, (1994). İhya’u Ulumi’d-din (A. Aydın, Trans.). İstanbul, Turkey: Aydın Yayınları.

Gazzali, (2000). Kimyâ-yı Saadet (A. Arslan, Trans.). İstanbul, Turkey: Merve Yayınları.

Gazzali, (2004). Ravdatü’t Talibin ve Umdedü’s Salikin (D. Selvi, Trans.). İstanbul, Turkey: Semerkand Yayıncılık.

Gazzali, (2007). Minhacu’l Abidin (A. Kaya, Trans.). İstanbul, Turkey: Semerkand Yayıncılık.

Gergen, K. J., & Collage, S. (2001). Psychological science in a postmodern context. American Psycholocigal Assocation, 56, 803–813.

Gianotti, T. J. (2011). Beyond both law and theology: An introduction to al−Ghazālī’s “Science of the way of the afterlife” in reviving religious knowledge (Iḥya’i Ulūm al−Din). The Muslim World, 101, 597–613.

Griffel, F. (2009). Al-Ghazali’s philosophical theology. Oxford, UK: Oxford University Press.

Haque, A., & Keshavarzi, H. (2014). Integrating indigenous healing methods in therapy: Muslim beliefs and practices. International Journal of Culture and Mental Health, 7, 297–314.

Haque, A., & Mohamed, Y. (2009). Psychology of personality: Islamic perspectives. Kuala Lumpur, Malaysia: Cengage Learning Asia.

Haque, A. (2004). Psychology from Islamic perspective: Contributions of early Muslim scholars and challenges to contemporary Muslim psychologists. Journal of Religion and Health, 23, 366–368.

Hermansen, M. (2001). Dreams and dreaming in Islam. In Dreams (pp. 73–91). New York, NY: Palgrave Macmillan US.

Hozien, M. (2011). Ghazali and his early biographers. Islam & Science, 9, 95–123.

Hutton, P. H. (1988). Foucault, freud, and the technologies of the self. In L.H. Martin & M. H. Hutton (Eds.), In Technologies of the Self: A Seminar with Michel Foucault (pp. 121–144). Amherst, Massachusetts: University of Massachusetts https://monoskop.org/images/0/03/Technologies_of_ the_Self_A_Seminar_with_Michel_Foucault.pdf

İnam, A. (2000). Gazzali’nin kalp ordusu [Gazali’s heart arm]. İslami Araştırmalar Dergisi, 13, 511–518.

Janssens, J. (2011). Al-Ghazali between Philosophy (Falsafa) and Sufism (Tasawwuf): His complex attitude in the marvels of the heart (Aca’ib al-kalb) of the Iḥya’ Ulūm al−Din. The Muslim World, 101, 614–632.

Jung, C. G. (2001). Modern man in search of a soul. Hove, East Sussex: Psychology Press.

Karaırmak, Ö. (2004). Tinsel anlayışın psikolojik danışmadaki rolü [Spiritual dimension on psychological counseling]. Türk Psikolojik Danışma ve Rehberlik Dergisi, 3, 45–53.

Korlaelçi, M. (2012). Gazzali’de insan anlayışı [Human nature in Ghazzali]. Milletlerarası Tartışmalı İlmi Toplantı, 07-09 Ekim 2011 (Vol: 271, pp. 760–786). İstanbul, Turkey: Marmara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Vakfı Yayınları.

Kukkonen, T. (2012). Receptive to reality: Al-Ghazali on the structure of the soul. The Muslim World, 102, 541–561.

Langgulung, H. (1991). İntegrated personality and ıntegrated education: A psycho-socio-spiritual approach. Muslim Education Quarterly, 8, 37–46.

Langgulung, H. (2002). A Psycho-pedagogical approach to Islamization of knowledge. Kuala Lumpur, Malaysia: International Islamic University.

Mattoon, M. A. (2005). Jung and the human psyche: An understandable introduction. Oxford, MA: Taylor & Francis.

Merter, M. (2014). Nefs psikolojisi [Nafs psychology]. İstanbul, Turkey: Kaknüs Yayınları.

Nakamura, K. (2001). Ghazali and Prayer. Kuala Lumpur: Islamic Book Trust. Retrieved January 26, 2017 from http://www.ghazali.org/2015/10/nakamura-2/

Orman, S. (2000). Gazzali’nin hayatı ve eserleri [Works and life of Ghazzali]. İslami Araştırmalar Dergisi, 13(3-4), 237–248.

Othman, N. (2014). A comparative study between Western and Islamic perspectives on human development and life-friendly environment. Dalam Journal of Research in Islamic Studies, 1, 6–28.

Othman, N. (2016). A preface to the Islamic personality psychology. International Journal of Psychological Studies, 8, 20–27.

Özdoğan, Ö. (2011). Gazzali ve ben ötesi yaklaşım [Ghazzali and transpersonal approach]. Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 52, 5–19.

Öztürk, O. (2004). Ruh sağlığı ve bozuklukları [Mental disorder]. Ankara, Turkey: Nobel Tıp Kitapevi.

Parsons, W. B. (2013). Psikoloji: Din psikolojisi [Psychology: Psychology of religion] (M. Ulu, Trans.). Din Bilimleri Akademik Araştırma Dergisi, 13, 235–255.

Rüşd, İ. (2004). Metafizik şerhi [Metaphysical interpretation] (M. Macit, Trans.). İstanbul, Turkey: Litera Yayınları.

Schroeder, H. W. (1992, April). The spiritual aspect of nature: A perspective from depth psychology. In Proceedings of the 1991 Northeastern Recreation Research Symposium (pp. 25–30). G. Vander Stoep.

Schultz, D. P., & Schultz, S. E. (2007). Modern Psikoloji Tarihi [A history of modern psychology] (Y. Aslay, Trans). İstanbul: Kaknüs Yayınları.

Shah, R. R. (2015). Saint Thomas Aquinas and Imam al-Ghazali on the attainment of happiness. The International Journal of Religion and Spirituality in Society, 6, 15–29.

Sherif, M. A. (1975). Ghazali’s theory of virtue, studies in Islamic philosophy and science. New York, NY: The Society for the Study of Islamic Philosophy and Science.

Skinner, R. (2010). An Islamic approach to psychology and mental health. Mental Health, Religion & Culture, 13, 547–551.

Uludağ, S. (2000). Bir düşünür olarak Gazzali [Al-Ghazzali as a thinker]. İslami Araştırmalar Dergisi, 13, 249–254.

Uludağ, S. (2002). Tasavvuf terimleri sözlüğü [Dictionary of Sufi terms]. İstanbul, Turkey: Kabalcı Yayınları.

Umaruddin, M. (2003). The ethical philosophy of al-Ghazzali. Kuala Lumpur, Malaysia: A. S. Noordeen.

Watt, W. M. (1963). Muslim intellectual: A study of al-Ghazali. Edinburg, UK: Edinburg University Press.

Watt, W. M. (2000). The Faith and Practice of Al-Ghazali. London: England: Oneworld Publication. Retrieved January 22, 2017 from http://www.amazon.com/Practice-Al-Ghazali-Oneworld-ClassicsReligious/dp/1851680624

Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2011). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri [Qualitative research methods in the social sciences]. Ankara, Turkey: Seçkin Yayıncılık.

Kaynak Göster