Duyulardan Duyular Ötesine Uzanan Bir Yolculuk: Novalis Ve Hölderlin’de Fiziksel-Tinsel Evren İlişkisi

Bu çalışmanın amacı, Novalis’in “Geceye Övgüler” (Hymnen an die Nacht) adlı eserinde yer alan ilk ilahi şiir ile Hölderlin’in “Ekmek ve Şarap” (Brot und Wein) adlı toplam dokuz bölümden oluşan şiirinin ilk bölümünü bilişsel-fenomenolojik bir yaklaşım doğrultusunda ele almak ve sinestezinin bu şiirlerdeki işleniş biçimini açığa çıkarmaktır. Şairlerin duyumsama biçimindeki öz ve zihinlerindeki derinliği aşkınlığa taşıma eğilimleri, çalışmanın birden fazla görüşle ilişkisini kurmaktadır. Bu bağlamda, Maurice MerleauPonty’in beden teorisi; Cenevre Ekolü’nün belirli bir şairin bilinç içeriği ve durumlarının temel odaklarına yönelmesi; Reuven Tsur’un bilişsel yazın/biçembilime dair görüşleri ve edebi sinestezi fenomenine kazandırdığı farklı bakış açısı; son olarak, J. L. Austin tarafından ortaya konulan etkisöz edimi seçilen şiirlerin çözümlenmesinde esas teşkil eden görüşler olmuştur. İncelenen şiirlerde, şairlerin bilişselliği, bilinç akışlarındaki salınımların sıklığı, aşırılıklara ve düş(ünce)lere yönelme eğilimleri, değişen/dönüşen ruh halleri, biçimi altüst etme istekleri, duyularla zihnin etkinliğini kaynaştırmaları, insan-doğa, ruh-beden, fizikseltinsel gerçek gibi kutuplaşmaları ve yapay bölünmeleri reddetmeleri ile ilişkili pek çok bulguya ulaşılmıştır. Duyusal ve bilişsel bir fenomen olarak sinestezinin algı biçimine etki ettiği ve anlama/anlamlandırma süreçlerine katkı sağladığı gözlemlenmiştir. Ele alınan şiirlerde sinestezi, daha çok duyularüstü boyutuyla anlam kazanmıştır.

A JOURNEY FROM SENSES TO BEYOND: THE RELATIONSHIP BETWEEN PHYSICAL AND SPIRITUAL UNIVERSE IN THE POEMS OF NOVALIS AND HÖLDERLIN

The aim of this study is to analyze the first hymn of Novalis’ work called “Hymns to the Night” and the first part of Hölderlin’s poem “Wein and Bread” which is composed of nine parts in the light of cognitive-phenomenological approach and to reveal the process of synesthesia handled in these poems. The essence of the poets’ sensation and their tendency to carry the depth in their minds to transcendence establish the relation of the study with more than one theoretical perspective. With this respect, Maurice Merleau-Ponty’s theory of the body; The Geneva School’s focus on the content of consciousness and altered states of consciousness of a particular poet; Reuven Tsur’s views on cognitive poetics/stylistics and his distinctive perspective on the phenomenon of literary synesthesia; and finally, the perlocutionary act of J. L. Austin are the main notions used for the analysis of the selected poems. In the poems analysed, it has been reached so many findings related to cognitions of the poets, the frequency of the oscillations in their stream of consciousness, their tendencies to extremes, dreams and thoughts, their changing/transforming moods, their desire to subvert the form, their fusing senses with the effectiveness of mind, their rejection of dualities and artificial divisions such as human-nature, soul-body and physical-spiritual reality. As a sensory and cognitive phenomenon, it has been observed that synesthesia has an influence on the way of perception and contributes to the understanding/interpretation processes. In the poems discussed, synesthesia has gained meaning with its super-sensuous characteristic rather than its sensuous feature.

Kaynakça

Austin, John Langshaw (2017). Söylemek ve Yapmak. (R. L. Aysever Çev.), İstanbul: Metis Yayınları.

Cytowic, Richard E. (2002). Synesthesia: A Union of the Senses. Cambridge, Massachusetts, London, England: MIT Press. (Yazar tarafından çevrilmiştir.)

Dann, Kevin T. (1998). Bright Colors Falsely Seen: Synaesthesia and the Search for Transcendental Knowledge. New Haven: Yale University Press. (Yazar tarafından çevrilmiştir.)

Freeman, Margaret (2014). Cognitive Poetics, Burke, M. (Ed.), The Routledge Handbook of Stylistics içinde (313-328), Amsterdam/Philadelphia: John Benjamins Publishing Company. (Yazar tarafından çevrilmiştir.)

Hölderlin, Friedrich (2013). Seçme Şiirler. (A. T. Oflazoğlu Çev.), İstanbul: İz Yayıncılık.

İlker Etuş, Özlem (2006). Yazınsal Söylemde Fantastik Doku: Bilişsel-Biçemsel Bir Yaklaşım. Hasan Ali Yücel Eğitim Fakültesi Dergisi, Sayı 2, 67-79.

Lawall, Sarah N. (1968). Consciousness: Structures of Literature. Cambridge, Massachusetts: Harvard University Press. (Yazar tarafından çevrilmiştir.)

Lenoir, Beatrice (2004). Sanat Yapıtı. (A. Derman Çev.), İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.

Magliola, Robert R. (1977). Phenomenology and Literature: An Introduction. West Lafayette, Indiana: Purdue University Press. (Yazar tarafından çevrilmiştir.)

Merleau-Ponty, Maurice (1962). Phenomenology of Perception. New Jersey: The Humanities Press. (Yazar tarafından çevrilmiştir.)

Merleau-Ponty, Maurice (2017a). Algılanan Dünya: Sohbetler. (Ö. Aygün Çev.), İstanbul: Metis Yayınları.

Merleau-Ponty, Maurice (2017b). Dünyamız Tamamlanmamış Bir Eser…, (Ö. Aygün Çev.), Cogito, Sayı 88, 20-28.

Novalis. (2017). Geceye Övgüler. (A Cemal Çev.), İstanbul: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.

Primozic, Daniel Thomas (2013). Merleau-Ponty Üzerine. (Z. Z. Esenyel Çev.), Ankara: Sentez Yayıncılık.

Semino, Elena ve Jonathan Culpeper (Ed.) (2002). Cognitive Stylistics: Language and Cognition in Text Analysis. Amsterdam/Philadelphia: John Benjamins Publishing Company. (Yazar tarafından çevrilmiştir.)

Stockwell, Peter (2002). Cognitive Poetics. London and Newyork: Routledge. (Yazar tarafından çevrilmiştir.)

Tsur, Reuven (2000). Picture Poetry, Mannerism, and Sign Relationships. Poetics Today, 21 (4), 751-781. (Yazar tarafından çevrilmiştir.)

Tsur, Reuven (2007). Issues In Literary Synesthesia. Style, 47 (1), 30-52. (Yazar tarafından çevrilmiştir.)

Tsur, Reuven (2008). Toward A Theory Of Cognitive Poetics. Brighton – Portland: Sussex Academic Press. (Yazar tarafından çevrilmiştir.)

Van Campen, Cretien (2010). The Hidden Sense: Synesthesia in Art and Science. Massachusetts: MIT Press. (Yazar tarafından çevrilmiştir.)

Kaynak Göster