Bir Palimpsest İnceleme: Sarah Kane'nin Blasted Oyununu Yeniden Okumak ve Düşünmek

1845 yılında Thomas De Quincey, yayınlamış olduğu “The Palimpsest” adlı makalesinde palimpsest kavramını ve bu kavramın varlığını açıklamaya çalışır. Fakat palimpsest kavramını ilk kullanan De Quincey değildir. Palimpsest, 1845 yılından önce antik dönem el yazmalarını tanımlarken kullanılmıştır. Bu kavramın edebiyata yansımaları hakkında Gerard Genette Palimpsests (1997) ve Sarah Dillon Palimpsest Edebiyat, Eleştiri, Kuram (2017) adlı eserleriyle kuramsal çalışmalar yaparlar. Genette eserinde başmetinsellik, metinlerötesilik ve metinsel aşkınlık kavramlarını açıklamaya çalışırken, Dillon kuramsal çalışmasında De Quincey, Freud, Roland Barthes ve Derrida’nın düşüncelerini irdeleyerek, var olan metinlerin yeni metinler ile yeniden hayat bulup dirilebileceğini, zihinde oluşturulan kriptik katmanlar ile metinlerarasılık kavramı arasında tutarlı bir ilişki olabileceğini ortaya koyar. Defalarca okunan ve yararlanılan metin kaybedilmeden yeni metin kişisel, kültürel ve toplumsal anlamda yeni bir ruh ortaya çıkarır. Çağdaş İngiliz tiyatrosunda ikinci devrimsel dönüşümü başlatan Sarah Kane’in Blasted oyunu 1995 yılında sahnelenir. Çoğunluk tarafından sınırları çizilen noktalara dokunan ve bu sınırları altüst eden Kane, Blasted oyunuyla İngiliz tiyatrosu sahnesine bir bomba gibi düşer. Blasted, önceki metinlerin konularını, konumlarını ve karakterlerini irdeleyerek, önceki metinlerin etkileri görünür bir şekilde yeni bir metin, katman ve kimlik ortaya çıkarır. Zihinsel katman ve kripta anlamında Kane, King Lear, Waiting for Godot, Saved ve The Romans in Britain oyunlarından etkilenmiştir. Blasted metni ile etkilenmiş olduğu metinler arasındaki bağlılık, kavramsal ve içerik açısından palimpsest bir hakikat ortaya koyar. Eş bir şiddetin gözlemlenmesinin yanında yaşanılan ve tanık olunan olayları tek bir mekâna, eve, odaya ya da otel odasına sığdıramazsınız bu yüzden karakterlerin ve seyircilerin ummadığı anda bombalar patlayabilmektedir. Dönemler ve mekânlar değişebilmektedir fakat işlenen konular döngüsel bir şekilde devam etmektedir.

A Palimpsest Research: Re-Reading and Thinking Sarah Kane’s Blasted

In 1845, Thomas De Quincey tried to explain the concept of palimpsest and its existence in his article named "The Palimpsest". However, De Quincey is not the first to use the concept of palimpsest. Palimpsest was used to describe ancient manuscripts before 1845. Gerard Genette and Sarah Dillon conduct theoretical studies on the reflections of this concept in literature with their works Palimpsests (1997) and The Palimpsest: Literature, Criticism, Theory (2017). While Genette tries to explain the concepts of architextuality, paratextuality and transtextuality in her work, Dillon, examining the thoughts of De Quincey, Freud, Roland Barthes and Derrida in his theoretical work, argues that existing texts can be revived and resurrected with new texts; reveals that there may be a consistent relationship between the cryptic layers created in the mind and the concept of intertextuality. Without losing the text that has been repeatedly read and used, the new text reveals a new spirit in personal, cultural and social spheres. Sarah Kane's play Blasted, which initiated the second revolutionary transformation in contemporary British theatre, was staged in 1995. Kane, who touches the points marked by the majority and destroys these borders, falls like a bombshell on the English theatre stage with Blasted. By examining the topics, positions and characters of the previous texts, Blasted reveals a new text, layer and identity with apparent effects of the previous texts. In terms of mental layer and crypt, Kane has been influenced by the plays such as King Lear, Waiting for Godot, Saved and The Romans in Britain. The cohesion between Blasted and the texts it is influenced by reveals a palimpsest truth in terms of conceptual and content. In addition to the observation of an equal violence, the events experienced and witnessed cannot be contained in a single space, house, room or hotel room, so bombs can explode when the characters and the audience do not expect. Periods and places may be changed, but the topics covered continue in a cyclical way.

Kaynakça

Abraham, Nicholas ve Torok, Maria. (1980). “Introjection-Incorporation: Mourning or Meloncholia”. Serge Lebovici ve Daniel Widlöcher haz. Psychoanalysis in France içinde. New York: International Universities Press. 3-16.

Aktulum, Kubilay. (2000). Metinlerarası İlişkiler. Ankara: Öteki.

Armstrong, Jolene. (2015). Cruel Britannia: Sarah Kane’s Postmodern Traumatics. Bern: Peter Lang

Barthes, Roland. (1977). “From Work to Text”, Image, Music, Text içinde, Çev. Stephen Heath. London: Fontana Press.

Birkiye, Selen Korad. (2007). Çağdaş Tiyatroda Kültürlerarası Eğilim: Peter Brook, Eugenio Barba, Robert Wilson. Ankara: De Ki Basım Yayın Ltd. Şti.

Boll, Julia. (2013). The New War Plays: From Kane to Harris. Houndmills, Basingstoke: Palgrave Macmillan.

Bond, Edward. (2002). “Sarah Kane and Theatre”, Graham Saunders, Love Me or Kill Me: Sarah Kane and the Theatre of Extremes içinde, Manchester ve New York: Manchester University Press.

Brooke-Rose, Christine. (1992). “Palimpsest History in Umberto Eco, Richard Rorty, Jonathan Culler, and Christine Brooke-Rose.” içinde Interpretation and Over-Interpretation. Haz. Stefan Collini. Cambridge: Cambridge University Press. 125–38.

Buford, Bill. (1991). Among the Thugs. London: Arrow.

Buse, Peter. (2001). Drama and Theory Critical approaches to modern British drama. Manchester: Manchester University Press.

Dillon, Sarah. (2005). “Reinscribing De Quincey’s palimpsest: the significance of the plaimpsest” içinde Contemporary Literary and Cultural Studies. Textual Practice, 19(3): 243-263. Doi: 10.1080/09502360500196227.

Dillon, Sarah. (2017). Palimpsest: Edebiyat, Eleştiri, Kuram. Çev. Ferit Burak Aydar. Koç Üniversitesi Yayınları.

Derrida, Jacques. (1986). “Fors: The Anglish Words of Nicholas Abraham and Maria Torok”, çev. Barbara Johnson, Nicholas Abraham ve Maria Torok. The Wolf Man’s Magic Word: A Cryptonymy içinde çev. Nicholas Rand. Minneapolis: University of Minnesota Press. xi-xlviii,

Derrida, Jacques. (1999). “Living On”, Harold Bloom, Paul De Man, Jacques Derrida, Geoffrey Hartman, J. Hillis Miller, Deconstruction and Criticism içinde, Çev. James Hulbert. New York: Continuum: 75-156.

Fischlin, Daniel ve Fortier, Mark. (2000). Adaptations of Shakespeare: A Critical Anthology of Plays from the Seventeenth Century to the Present. London: Routhledge.

Fletcher, John ve Spurling, John. (1972). Beckett: A Study of his Plays. London: Methuen.

Foucault, Michel. (2004). “Nietzsche, Soybilim, Tarih”, Çev. Işık Ergüden, Seçme Yazılar:5 Felsefe Sahnesi, Yay. Haz. Ferda Keskin, İstanbul: Ayrıntı Yayınları. 230-254.

Genette, Gerard. (1997). Palimpsests: Literature in the Second Degree. Çev. Channa Newman ve Claude Doubinsky. Lincoln ve London: University of Nebraska Press.

Kristeva, Julia. (1996). “Intertextuality and Literary Interpretation”. Çev. Richard Macksey, Ross Mitchell Guberman (Haz.). Julia Kristeva Interviews içinde. New York: Columbia University Press. 188-203.

McDonagh, Josephine. (1987). “Writings on the Mind: Thomas de Quincey and the Importance of the Palimpsest in Nineteenth Century Thought”, Prose Studies, 10(2) (September): 207-224.

Mchale, Brian. (1987). Postmodernist Fictions. London and New York: Routhledge.

De Quincey, Thomas. (1998). “Suspiria de Profundis”, Confessions of an English Opium Eater içinde. Oxford: Oxford University Press.

Kane, Sarah. (1995). “Personal interview with author”, London.

Kane, Sarah. (1998). “Drama with Balls”. The Guardian, (erişim: 16 Ocak 2021).

Kane, Sarah. (1999). Letter to Aleks Sierz.

Kane, Sarah. (2001). Complete Plays. London: Methuen Drama.

Saunders, Graham. (2002). Love me or Kill me: Sarah Kane and the Theatre of Extremes. Manchester University Press, Manchester and New York,

Saunders, Graham. (2004). “Out Vile Jelly': Sarah Kane's 'Blasted' & Shakespeare's 'King Lear”. New Theatre Quarterly, 20 (1): 69-77,

Sellar, Tom. (1996). “Truth and Dare: Sarah Kane’s Blasted”, Theatre, New Haven CT., 27(1): 29-34,

Sierz, Aleks. (2001). In-Yer-Face-Theatre: British Drama Today. London: Faber and Faber,

Sierz, Aleks. (2008). “We All Need Stories: The Politics of In-Yer-Face-Theatre”, içinde, Cool Britannia? British Political Drama in the 1990s, (Haz.). Rebecca D’monte ve Graham Saunders, New York: Palgrave Macmillan: 23-37.

Stephenson, Heidi and Langridge, Natasha. (1997). Rage and Reason: Women Playwrights on Playwriting. London: Methuen.

Wallace, Clare. (2010). “Sarah Kane, Experiential Theatre and the Revenant Avant-Garde”. Haz. Laurens De Vos ve Graham Saunders, içinde Sarah Kane in Context. Manchester: Manchester UP: 88-99.

Kaynak Göster