POSTMODERN ZAMANLARDA ATALAR KÜLTÜ: SOSYAL MEDYADAKİ SOYAĞACI PAYLAŞIMLARI ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME

Modernite öncesindeki geleneksel toplumlarda hayatı inşa eden stratejiler geçmişin üzerine kurgulanmaktaydı. Bu yüzden atalar, soy, şecere ya da soyağacı gibi kavramlar bireyler için çok daha önemliydi. Ayrıca bu tarz kavramlar, ölümlü bireylere kendilerini aşkın bir gerçekliğin parçası olma imkanını sağladığı için, onları ölümsüzlüğü olan stratejilere entegre etmekteydi. Bireyleri toplumsal ortaklıklarda “iz bırakmak” üzere aktifleşmeye davet eden bu türden yapılar, hayata dair de anlamlı istikrar anlatıları sunmaktaydı. Fakat geç modern (postmodern) bireylerin içinde bulunduğu birliktelikler giderek “özerk stratejilerin” belirginleştiği hayatlar haline geldi. Böylesi hayatlar geleceğin belirsizliğinde kurgulandığı için, geleneksellik (geçmiş) ya da kalıcı anlatı biçimleri bu evredeki “gelenek ötesi bireyler” için anlamını yitirmektedirler. Bu çalışmanın amacı; bir atalarla karşılama biçimi olarak, sosyal medyadaki “soyağacı gündemi” üzerinden postmodern bireylerin hayatındaki geçmiş ve gelecekle ilişki kurma biçimlerini anlamlandırılabilir hale getirmektir. Bu sayede gündemin neden parodik içerikler kazandığına dair cevaplar üretebilmek de mümkün hale gelebilmektedir. Yakın zaman öncesinde Türkiye'de, “e-Devlet” üzerinden erişime açılan soyağacı hizmetine toplumun önemli bir kesimi yoğun ilgi göstermişti ve sosyal medya üzerinden büyük bir gündem üretilmişti. Çalışma, yaşanan gündemi “nitel” boyutlarda sürdürülen bir “vaka incelemesi” olarak irdelemeye çalışmış ve ortaya çıkan toplumsal davranış biçimini geç modern zamanlardaki “belirsizlikler ve ölüm korkusunun” dışavurumu olarak anlamlandırmaya çalışmıştır.

THE CULT OF ANCESTORS IN POSTMODERN TIMES: AN EVALUATION ON GENEALOGY SHARES ON SOCIAL MEDIA

In traditional societies of pre-modern era, the strategies constituting life used to be built on the past. Besides, since such concepts allow mortal individuals to become a part of a reality beyond them, they used to integrate mortal individuals into immortal strategies. Such entities which invite individuals to act up so as to ‘leave a mark’ in the societal commonalities also presented meaningful narratives about life. However, the associations of late modern (postmodern) individuals have gradually become lives in which ‘individualistic strategies’ are prominent. Since such a way of life is built on the uncertainties of the future, no form of traditionalism (the past) or permanent narrative styles is meaningful for the 'post traditional individuals' in that phase. The purpose of this study, as a way encounter with ancestors is to be able to make sense of the relationship between past and future in the life of postmodern individuals through the family tree agenda in social media. In this way, it is possible to produce answers to why the agenda has gained parodic content. Before recently in Turkey a significiant portion of the society has shown great interest to access services over the e-Governement opened pedigree and was produced a huge agenda through the social media. The study has tried to examine the agenda as a ‘case study’, and interpret the emergent public behaviour as an expression of the ‘uncertainties and fear of death’ in the late modern era.

Kaynakça

Aires, P. (2015). Batı'da Ölümün Tarihi/ İstanbul: Everest Yayınları.

Anderson, B. (2017). Hayali Cemaatler. İstanbul: Metis Yayınları.

Arendt, H. (2013). İnsanlık Durumu (Seçme Eserler 1). İstanbul: İletişim Yayınları.

Balandier, G. (2010). Siyasal Antropoloji. İstanbul: İş Bankası Kültür Yayınları.

Baudrillard, J. (2012). Neden Her Şey Hâlâ Yok Olup Gitmedi?. İstanbul: Boğaziçi Üniversitesi Yayınevi.

Baudrillard, J. (2015). Şeytana Satılan Ruh ya da Kötülüğün Egemenliği. Ankara: DoğuBatı Yayınları.

Bauman, Z. (1999). Çalışma Tüketicilik ve Yeni Yoksullar. İstanbul: Sarmal Yayınevi.

Bauman, Z. (2011). Postmodern Etik. Alev Türker (Çev:), 2. Baskı, İstanbul: Ayrıntı Yayınları.

Bauman, Z. (2012a). Siyaset Arayışı. İstanbul: Ayrıntı Yayınları.

Bauman, Z. (2012b). Ölümlülük, Ölümsüzlük ve Diğer Hayat Stratejileri. İstanbul: Ayrıntı Yayınları.

Bauman, Z. (2013). Yaşam Sanatı. İstanbul: Versus Kitap.

Bauman, Z. (2014). Parçalanmış Hayat: Postmodern Ahlak Denemeler. İstanbul: Ayrıntı Yayınları.

Bauman, Z. (2015). Bireyselleşmiş Toplum. İstanbul: Ayrıntı Yayınları.

Bauman, Z. (2016). Cemaatler: Güvenli Olmayan Bir Dünyada Güvenlik Arayışı. İstanbul: Say Yayınları.

Bauman, Z. (2017). Akışkan Modernite. İstanbul: Can Sanat Yayınları.

Beck, U. (2011). Risk Toplumu: Başka Bir Modernliğe Doğru. İstanbul: İthaki Yayınları.

Bourdieu, P. (1998). Acts of Resistance. Cambridge: Cambridge Polity Press.

Coulanges, F. De. (2011). Antik Site. Ankara: Epos Yayınları.

Creswell, J. W. (2016b). Araştırma Deseni: Nitel, Nicel ve Karma Yöntem Yaklaşımları. Ankara: Eğiten Kitap.

Deleuze, G., Guattari, F. (2017). Anti Odipus: Kapitalizm ve Şizofreni 1. Balıkesir: Bilim ve Sosyalizm Yayınları.

Feuerbach, L. (2015). Tanrıların Doğuşu. İstanbul: Say Yayınları.

Frazer, J. G. (2017). The Belief in Immortality and the Workship of the Dead. Vol. 1, New Jersey: Pinnecle Press.

Giddens, A. (2004). Modernliğin Sonuçları. İstanbul: Ayrıntı Yayınları.

Giddens, A. (2010). Modernite ve Bireysel Kimlik: Geç Modern Çağda Benlik ve Toplum. İstanbul: Say Yayınları.

Heidegger, M. (2011). Varlık ve Zaman. Çev. Kaan H. Ökten. (2. Baskı). İstanbul: Agora Kitabevi.

Hauzinga, J. (1997). Ortaçağın Günbatımı. Ankara: İmge Kitabevi Yayınları.

Husserl, E. (2010). Fenomenoloji Üzerine Beş Ders. Ankara, Bigesu Yayınları.

Hobsbawn, E. (2001). Tarih Üzerine. Ankara: Bilim ve Sanat Yayınları

Kellehear, A. (2012). Ölümün Toplumsal Tarihi. Ankara: Phoenix Yayınları.

Kerrigan, M. (2018). Ölümün Tarihi. Ankara: Paris Yayınları.

Kierkegaard, S. (2004). Ölümcül Hastalık Umutsuzluk. Ankara: Doğu Batı Yayınları.

Levinas, E. (2014). Ölüm ve Zaman. İstanbul: Ayrıntı Yayınları.

Lyotard, J. F. (2014). Postmodern Durum. Ankara: Bilgesu Yayıncılık.

Maxvell, J. A. (2005). Qalitative Research Design: An Interactive Approach. Sage Publication, London.

Merriam, S. B. (2013). Nitel Araştırma: Desen ve Uygulama. Ankara: Nobel Yayıncılık. Miller, M. (Yönetmen). (2014).

The King of Columbus Circle [Televizyon Dizisi]. Forever içinde. Bölüm: 15. ABC.

Sennett, R. (2011b). Yeni kapitalizm kültürü, İstanbul: Ayrıntı Yayınları.

Sennett, R. (2012). Karakter Aşınması: Yeni Kapitalizmde Işin Kişilik Üzerindeki Etkileri. İstanbul: Ayrıntı Yayınları.

Spellman, W. M. (2017). Ölümün Kısa Bir Tarihi. İstanbul: Can Sanat Yayınları.

Taşkaya, M. (2013). Reklamda Nostaljik Unsurlar: Kimlik Vaadi ve Anlamın Yitimi, Ethos, 6(1), 1-37.

Yin, R. (2017). Durum Çalışması Araştırması Uygulamaları. Nobel Yayın Dağıtım, Ankara.

Resim 1: Atatürk'ün soyağacına dair örnek bir paylaşım.

Resim 2: Soyağacı yükselmelerinden geriye kalan göstergeler sorumluluklar ve ödevler üretmek yerine çok geçmeden diğer her şey gibi hazza endeksli tüketim nesnelerine dönüştüler. İz bırakmayan hayatın anlara endeksli akışını itiraf edercesine.

Kolaj 1: Soyağacı gündeminde öne çıkan parodiye dair birkaç örnek

Kolaj 2: Kimlik kişisel bir mesele haline gelince komünal değeri olan göstergeler (soyağaçları) gündelik hayatlar için anlamsız hale gelmektedir.

Kolaj 3: Soyağacı parodisi kısa epizotlara bölünen hayatların dışa vurumu niteliğindeydi

Kolaj 4: Atatürk'ün soyağacının medyadaki görünürlüğüne dair bir kaç örnek.

Kolaj 5: Postmodernitede cümbüşü bozan kaygılar bastırılarak cümbüşe eklemlenirler. Soyağacı paylaşımları da buna katkı yapan cinstendi.

Kolaj 6: Soyağacı postmodern bireylerin kalıcı bağlanma stratejilerini işletemediğini açık eden cinstendi.

Kolaj 7: Soyağaçlarından beklenen özelleşen kaygılara cevap vermesiydi.

Kolay 8: Ölümün bir gerçeklik hissi taşımadığı yerde soy kurgusu da bir gerçeklik krizine dönüşmüştü.

Kaynak Göster