Hane içi kaynak dağılımınınyoksul olma olasılığı ve yoksulluk açığı üzerindeki etkisi: Türkiye'de kentsel kesim için bir uygulama

Bu çalışmada öncelikle, Türkiye’de kentsel alanlar için 2003 yılı Hanehalkı Bütçe Anketi verileri ve parasal yaklaşım yöntemi ile açlık sınırı tespit edilmekte, yetişkin kişi başına gerekli kalori ihtiyacı ve bunu sağlaması gereken besin sepetinden yola çıkılarak hanelerin aylık yapması gereken gıda harcaması belirlenmektedir. Daha sonra açlık sınırında yaşayan hanelerin giyim ve barınma harcamaları kullanılarak yoksulluk sınırına ulaşılmaktadır. İkinci aşamada yatay kesit ekonometrik analizlerle yoksul olma olasılığını ve yoksulluk açığını etkileyebilecek faktörler analiz edilmektedir. Bu faktörler sosyal, demografik ve ekonomik değişken grupları altında sınıflandırılmakta fakat çalışmanın ayırt edici özelliği olarak, özellikle hane içinde var olan kaynakların ve kazanılan gelirin kadın ve erkek arasındaki dağılımının etkileri incelenmektedir. Çalışmada, kadının ekonomik ve sosyal statüsünün hanede elde ettiği kaynaklarla yükselme gösterdiği, kadının eğitim seviyesinin ve işteki statüsünün hanenin yoksul olma olasılığı ve yoksulluk açığı üzerinde önemli bir etkiye sahip olduğu saptanmıştır.

Impact of intrahousehold resource allocation on possibility of being poor and poverty gap: A case study in urban areas of Turkey

In this study, at the first stage food-poverty line is determined for urban areas in Turkey by utilizing the monetary approach and using year-2003 Household Budget Survey data. Then basing on per adult required calorie intake and the necessary food basket to provide this, household level minimum required monthly food expenditure is calculated. Poverty line is determined by using the clothing and accommodation expenditures of the households living under food-poverty line. At the second stage, by utilizing cross-section econometrics, the factors that may affect the possibility of being poor and poverty gap are analyzed. These factors are grouped under demographic, social and economic indicators however, as the unique contribution of this study, the specific impact of intrahousehold distribution of resources and income among man and woman is also analyzed. It is observed that women’s economic and social status which improves with the resources that accrue to women, women’s education level and her status in the job have a decreasing impact on the possibility of being poor and reduces the poverty gap.

Kaynakça

BAYSAL, Ayşe 1991 Genel Beslenme, Hatipoğlu Yayınevi, Ankara.

BECKER, Gary Stanley 1976 The Economic Approach to Human Behavior, Chicago: University of Chicago Press.

BEHRMAN, Jere Richard 1997 “Intra-household Distribution and the Family.” in Handbook of Population and Family Economics, ed. M. R. Rosenzweig and O. Stark. Amsterdam: North- Holland Publishing Company.

BROWNING, Martin and Pierre Andre CHIAPPORI 1998 “Efficient Intra-Household Allocations: A General Characterization and Empirical Tests”, Econometrica 66(6): 1241-1278.

BUĞRA, Ayşe ve Çağlar KEYDER 2007 “Sosyal Yardım Uygulamaları ve Topluma Yararlı Faaliyet Karşılığında Asgari Gelir Desteği Uygulaması” UNDP, Ankara. http://www.undp.org.tr/publicationsDocuments/ socialassistancereports.pdf

CHIAPPORI, Pierre Andre 1988 “Nash-Bargained Household Decisions: A Comment”. International Economic Review 29 (4): 791-796.

CHIAPPORI, Pierre Andre 1992 “Collective Labor Supply And Welfare.” Journal Of Political Economy, Vol. 100 (3): 437-467.

DİNÇOFLAZ, N.Janset 2009 “Kentteki Kadının Yoksulluğu ve Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Genel Müdürlüğü’nün Kadın Yoksulluğuyla Mücadele Politikaları”, Başbakanlık Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Genel Müdürlüğü Yayınları Sosyal Yardım Uzmanlık Tezi, Ankara.

DPT 2006 “2006 Yılı Programı”, ekutup.dpt.gov.tr/program/2006.pdf, (03.05.2012), s. 91.

DUMANLI, Recep 1996 “Türkiye’de Yoksulluk Sorunu ve Boyutları”, Yoksullukla Mücadele Stratejileri, Hak-İş Konfederasyonu Yayınları, Ankara, 2002.

DURRANT, Valerie L. and Zeba A. SATHAR 2000 “Greater Investments in Children Through Women’s Empowerment: A Key To Demographic Change in Pakistan?” Policy Research Division No. 137. Population Council, New York.

ERDUT, Tijen. 2001 “TİSK Gelişen Sanayi Merkezlerinde Kadın İşgücü Panelleri I-II”, Türkiye İşveren Sendikaları Konfederasyonu Yayınları, Yayın No: 205, Ankara.

GLICK, Peter 2002 “Women’s Employment and Its Relation to Children’s Health and Schooling in Developing Countries: Conceptual Links, Empirical Evidence, and Policies”, Cornell Food and Nutrition Policy Program Working Paper No. 131, September.

GÜNEŞ, Fatime 2011 “Farklı Emek Kategorileri Açısından Kadın Yoksulluğu”, Çalışma ve Toplum, Sayı: 29, 2011/2, 217-248.

HADDAD, Lawrence and John HODDINOTT 1994 “Women’s Income and Boy-Girl Anthropometric Status in the Cote d’Ivoire”, World Development, Vol. 22 (4): 543-553.

HADDAD, Lawrence, John HODDINOTT and Harold ALDERMAN, eds. 1997 “Intra-household Resource Allocation in Developing Countries: Methods, Models, and Policy”, Baltimore, Md., U.S.A.: Johns Hopkins University Press for the International Food Policy Research Institute.

HODDINOTT, John and Lawrence HADDAD 1995 “Does Female Income Share Influence Household Expenditures? Evidence from Cote D’Ivoire”, Oxford Bulletin of Economics and Statistics 57(1): 77-95.

LUNDBERG, Shelly and Robert A. POLLACK 1993 “Separate Spheres Bargaining and the Marriage Market”. Journal of Political Economy 101 (6): 988-1010.

LUNDBERG, Shelly, Robert A. POLLACK and Terence J. WALES 1997 “Do Husbands and Wives Pool Their Resources? Evidence from the United Kingdom Child Benefit”, Journal of Human Resources, Vol. 32 (3): 463-480.

MANSER, Marilyn and Murray BROWN 1980 “Marriage and Household Decision Making: A Bargaining Analysis”. International Economic Review 21 (1): 31-44.

McELROY, Marjorie B. and Mary J. HORNEY 1981 “Nash-bargained Household Decisions: Toward a Generalization of the Theory of Demand”, International Economic Review 22 (2): 333-349.

ÖZTÜRK, Mustafa ve Başak Işıl ÇETİN 2009 “Dünyada ve Türkiye’de Yoksulluk ve Kadınlar”; Journal Of Yasar University,3(11), Vol. IV, No: 16, 2661-2698.

ROUSHDY, Rania 2004 “Intra-Household Resource Allocation in Egypt: Does Women’s EmpowermentLead to Greater Investments in Children?” Economic Research Forum (Erf) Working Papers No. 200410, Cairo: Economic Research Forum.

SALLAN GÜL, Songül 2005 “Türkiye’de Yoksulluğun Kadınsılaşması”, Amme İdaresi Dergisi, 38 (1), 25- 45.

ŞENSES, Fikret 2003 “Küreselleşmenin Öteki Yüzü: Yoksulluk”, İletişim Yayınları, 3.Baskı, İstanbul.

THOMAS, Duncan 1993 “The Distribution of Income and Expenditure within the Household”, Annales de Economie et de Statistiques 29 (January-March): 109-136.

QUISUMBING, Alice and John MALUCCIO 2000 “Intra-household Allocation and Gender Relations: New Empirical Evidence from Four Developing Countries”, FCND Discussion Paper 84. IFPRI, Washington, D.C.

UÇAR, Ceren 2011 “Kadın Yoksulluğu ile Mücadelede Sosyal Politika Araçları ve Etkinlikleri”, T.C. Başbakanlık Kadının Statüsü Genel Müdürlüğü Uzmanlık Tezi, Afşaroğlu Matbaası, Ankara.

ULUTAŞ, Ü. Çağla 2009 “Yoksulluğun Kadınlaşması ve Görünmeyen Emek”, Çalışma ve Toplum, Sayı:21, 2009/2, 25-40.

UDRY, Christopher 1996 “Gender, Agricultural Production And The Theory of The Household.” Journal of Political Economy, Vol. 104 (5): 1010-1046.

Kaynak Göster