Güç, iktidar, sınıf ve statü üzerine bazı tartışmalar - mühendis ve öğretmen örneği

Bu yazıda esas olarak empirik verilere dayalı olarak inşaat mühendisi ve öğretmenlerin sınıf ve statü konumları ile iktidar arayışları betimlenmekte ve karşılaştırılmakta; kavramsal ve kuramsal olarak ise “güç” ile “iktidar” arasındaki ayrım dikkate alınarak sınıf, statü, ideoloji, yabancılaşma ve otoriteryenizm arasındaki bazı simetri ve asimetriler tartışılmaya çalışılmaktadır. Sosyolojik araştırmaların iktidar ilişkilerini yoğun olarak konu edindiği söylenebilirse de güç ile iktidar arasındaki ayrıma yeterince dikkat edilmemektdedir. Burada temel savlar olarak a) “her gücün iktidar olmadığı, ancak her iktidarın güç gerektirdiği”, b) potansiyel halindeki güçten çok “iktidar ve sınıfın karşılıklı birbirini ürettiği” (reproduktion) ve c) her iktidar ve sınıf ilişkisine yabancılaşmanın eşlik ettiği kabul edilmektedir. d) Sınıf olgusunun tanımlanmasında “geçim yollarının” en önemli tanımlayıcı öğeyi ve e) sınıflı toplumların sürdürümünde “sınıfların açıklığının” ve sınıf içi “statü farklılaşmalarının” temel mekanizmaları oluşturduğu ileri sürülmektedir.

In this paper, the relationship between class, status, ideology, alienation and authoritarianism are examined in terms of the empirical data and researches on the civil engineers and teachers. Sociological studies examine power relations intensely, hovewer it does not regard the differentiation between power and domination. Here, the basic arguments are a) each power are not domination, but all domination need power”, b) more than as a potential power, “domination and class reproduce themselves vice versa. and c) it is admitted that alienation accompany all kind of relations of domination and class, d) it is asserted that in definition of the phenomenon of class, “livelihoods” is one of the restrictive facts and e) “classes openness” and in-class “status differentiation” are important mechanisms in the reproduction of class societies.

Kaynakça

Adorno, Theodor W. 1998 Minima Moralia. İstanbul: Metis.

Adorno, T.W., Frenkel-Brunswik, E., Levinson, D.J. & Sanford, R.N. 1982 [1950] The Autoritarian Personality. New York: W.W. Norton.

Akşit, B. 1985 Köy, Kasaba ve Kentlerde Toplumsal Değişme. Ankara: Turhan Yay.

Arendt, H. 1997 Şiddet Üzerine. İstanbul: İletişim.

Aron, R. 1986 Sosyolojik Düşüncenin Evreleri. Ankara: TİB.

Artun, A. 1999 Fordizm ve Mühendisin Dönüşümü. Ankara: TMMOB.

Balibar, E., Wallerstein, I. (der.) 1995 Irk, Etni ve Sınıf. İstanbul: Ayrıntı.

Başkaya, F., Örnek, A. (der.) 2008 Ekonomik Kurumlar ve Kavramlar Sözlüğü. Eleştirel Bir Giriş. Ankara: Özgür Üniversite.

Benjamin . 2005 “Şiddetin Eleştirisi” İç. Benjamin (der. Besim F. Dellaloğlu), İstanbul: Say Yay. s. 101-124.

Bernstein, H. 1988 “Capitalism and Petty-Bourgeois Production: Class Relations and Divisions of Labour” The Journal of Peasant Studies, Cilt:15, No:2

Bilir, E. 2005 “TMMOB ve Mimar-Mühendislerin Değişen Profili”. www.sendika. org. (al. 3 Ekim 2005).

Boratav, K. 1995 İstanbul ve Anadolu’dan Sınıf Profilleri. İstanbul: Tarih Vakfı Yurt Yay.

Bottomore, Tom. 1987 Siyaset Sosyolojisi. Ankara: Teori.

Bourdieu, Pierre 2006 Pratik Nedenler. İstanbul: Hil.

Buğra, Ayşe (der.) 2010 Sınıftan Sınıfa Fabrika Dışında Çalışma Manzaraları. İstanbul: İletişim.

Canetti, Elias 1998 Kitle ve İktidar. İstanbul: Ayrıntı.

Clegg, S.R. 1989 Frameworks of Power, London:Sage.

Damon, W. 1990 Die soziale Welt des Kindes. Frankfurt am Main: Suhrkamp.

Darwin, C. 2006 [1859] “The Origin of Species”, http://www.literature.org/authors/darwin- charles/the-origin-of-species). Ditrich E.J; Radtke, F.D. (Ed.) 1990 Ethnizität - Wissenschaft und Minderheiten. Opladen:WDV.

Ecevit, M. 1997 “İç Göçün Unutulan Kaynakları: Tarımsal Farklılaşma ve Dönüşüm Dinamikleri”, iç. II. Ulusal Sosyoloji Kongresi, Toplum ve Göç. Ankara: Sosyoloji Derneği, s. 493-501.

Engels, F. 1999 Tarihte Zorun Rolü. Ankara: Sol Yay.

Engels, F. 1977 Der Ursprung der Familie, des Privateigentums und des Staats. Pekin: Verlag für Frenmdsprachige Literatur.

Erbaş, H., Coşkun, M.K., Yüzüak, D. (der.) 2007 Fark/Kimlik Sınıf. Ankara: EOS

Foucault, Michel 1992 Ders özetleri. 1970-1982. Istanbul: Yapı Kredi Yayınları.

Foucault, Michel 1992 Hapishanenin Doğuşu. Ankara: İmge.

Foucault, Michel 2001 Toplumu Savunmak Gerek. İstanbul: YKY.

French, J.R.P., & Raven, B. 1959 ‘The bases of social power,’ İç: Studies in Social Power. (der. D. Cartwright). Ann Arbor, MI: University of Michigan Press.

Freud, S. 2000 [1933] Fragen der Gesellschaft. Ursprünge der Religion. Frankfurt am Main: Fischer. s.275-286.

German, Lindsey 2006 Cinsiyet, Sınıf ve Sosyalizm. (Çev. Yıldız Önen). İstanbul: Babil

Giddens, Antony 2000 Siyaset, Sosyoloji ve Toplumsal Teori. İstanbul: Metis.

Gramsci, Antonio 2011. Hapishane Defterleri. (Çev. Adnan Cemgil). İstanbul: Belge.

Gramsci, Antonio 1966. Hapishane Mektupları. İstanbul: Gerçek.

Grint, K. 1998 Çalışma Sosyolojisi. Bursa, Şanlıurfa: Alfa.

Grotovent, H. G. 1995 “Kişilik Gelişimi”. İç. Ergenliği Anlamak. (der. J. Adams) Ankara: İmge. s.153-184.

Gümüş, Adnan. 2004 İlköğretim Türkiye Taraması. Eğitim Sen Yayınlanmamış Araştırma Raporu.

Gümüş, Adnan. 2006 Ortaöğretim Türkiye Taraması. Eğitim Sen Yayınlanmamış Araştırma Raporu.

Gümüş, A., Ecevit, M. 2009 Eğitim Emekçileri Çalışma Profilleri ve Örgütlenme Sorunları. Eğitim Sen Yayınlanmamış Araştırma Raporu.

Gümüs, A., Gömleksiz, M. 1999 Din, Milliyetçilik ve Otoriteryenizm. Ankara: Egitim Sen.

Gümüş, A., Olgun, A. 2008 İnşaat Mühendisleri – Fiziki Mekânlar Zihni Mesafeler. Adana: Adana İMO.

Gümüş, A., Tümkaya, S., Dönmezer, T. 2004 Sıkıştırılmış Okullar. Ankara: Eğitim Sen.

Hanel, Robin. 2004 Siyasal İktisadın ABC’si. (Çev. Yavuz Alogan). İstanbul: Ayrıntı.

Harvey, D. 1997 Postmodernliğin Durumu. İstanbul: Metis.

Heckmann, Friedrich l992 Ethnische Minderheiten, Volk und Nation -Soziologie inter- ethnischer Beziehungen. Stuttgart: Ferdinand Enke Verlag

Hegel, G.W.F. 1986 Seçilmiş Parçalar. İstanbul: Remzi.

Heitmeyer, W. 1994. “Das Desintegrations-Theorem”. Ein Erklärungsansatz zu fremdenfeindlich motivierter, rechtsextremistischer Gewalt und zur Lähmung gesellschaftlicher Institutionen”. Iç Das Gewalt-Dilemma. (der. W. Heitmeyer). Frankfurt am Main: Suhrkamp. s.29-72.

Hill, Paul B.; Schnell, Rainer l990 Was ist Identität? İç: Generation und Identität. Theoretische und empirische Beiträge zur Migrationssoziologie. (der. Esser/Friedrichs). Opladen: Westdeutscher Verlag. s. 25-42.

Hobbes, T. 1992 [1651] Leviathan. İstanbul: YPK Yayınları.

Horkheimer, M. & Adorno, T. W. 1995 [1947] Aydınlanmanın Diyalektigi – Felsefi Fragmanlar I-II. İstanbul: Kabalcı.

Horkheimer, M. & Adorno, T.W. 1956 Soziologische Exkurse. Frankfurt: Instutute für Sozialforschung .

Horkheimer, M. 1998 Akıl Tutulması. İstanbul: Metis.

Hout, M., Brooks, C. Manza, J. 2007 “Post-Endüstriyel Toplumlarda Sınıfların Kalıcılığı”. İç: Fark/Kimlik Sınıf. (der. H. Erbaş). Ankara: EOS, s. 73-86.

İbn-i Haldun 1991 Mukaddime. İstanbul: MEB.

Kağıtçıbaşı, Ç. 1973 Gençlerin Tutumları. Kültürlerarası Bir Karsılastırma. Ankara: ODTÜ.

Kandiyoti, Deniz 2007 Cariyeler, Bacılar, Yurttaşlar. Kimlikler ve Toplumsal Dönüşümler. İstanbul: Metis.

Karadayı, F. 1998 İlişkili Özerklik: Kavramı, Ölçülmesi, Gelişimi, Toplumsal Önemi, Gençlere ve Kültüre Özgü Değerlendirmeler. Adana: Çukurova Üniversitesi Basımevi.

Kasapoğlu, A. M. 1999 Sağlık Sosyolojisi –Türkiye’den Araştırmalar. (Yay. Haz. M. Ecevit) Ankara: Sosyoloji Derneği.

Keyder, Ç. 1983 Toplumsal Tarih Çalışmaları. Ankara: Dost Yay.

Köse, Ahmet Haşim, Öncü, Ahmet 2000 Kapitalizm, İnsanlık ve Mühendislik. Ankara: TMMOB.

Larrain, Jorge 1995 İdeoloji ve Kültürel Kimlik. (Çev. Neşe Nur Domaniç). İstanbul: Sarmal

Le Bon, G. 1999 Kitleler Psikolojisi. İstanbul: Timaş.

Lederer, G., Schmidt, P. (der.) 1994 Autoritarismus und Gesellschaft. Opladen: Westdeutscher Verlag.

Lenin, V.İ. 1996 İşçi Sınıfı ve Köylülük. (Çev. Muzaffer Erdost). Ankara: Sol Yay.

Lukes, Steven M. 1974 Power: a Radical View. Macmillan.

Marx, K. 1975 [1865] Lohn, Preis und Profit. Peking: Verlag für fremdsprachige Literatür.

Marx, K. 1977 “Fransa’da İç Savaş”. İç: Marx&Engels Ausgewaelte Schriften I s. 452-453.

Marx, K.; Engels. F. 1977 Devlet ve Hukuk Üzerine. İstanbul: May.

Marks, K.; Engels, F. 1979 Komünist Partisi Manifestosu. İstanbul: Aydınlık Yayınları.

Marx, K. 1993 Kapital (1. Cilt). Ankara: Sol Yay.

Mead, G.H. l973 Geist, Identitaet und Gesellschaft. Frankfurt/M.

Merton, Robert K. 1968 Social Theory and Social Structure. New York: Free Press, 1968.

Mitscherlich, A. 2000 Barış Düşüncesi ve Saldırganlık. İstanbul: Cem.

Montada, L. 1995 “Moralische Entwicklung und moralische Sozialisation” iç. Entwicklunspsychologie (der. R. Oerter & L. Montada).. s.862-894.

Montesquieu 2011 Kanunların Ruhu Üzerine. (Çev. Fehmi Baldaş). İstanbul:HiperLink.

Mueller, H-P. l992 Sozialstruktur und Lebensstile. Der neuere theoretische Diskurs über soziale Ungleichheit. Frankfurt/M.

Öngen, Tülin 1996 Prometheus’un Sönmeyen Ateşi Günümüzde İşçi Sınıfı. İstanbul: Alan Yay.

Öngen, Tülin 2002 “Marx ve Sınıf”, Praksis, S. 8, Ankara, s. 9-28.

Oerter, R. & Montada, L. (der.) 1995 Entwicklunspsychologie. Weinheim: Beltz.

Oesterreich, D. 2000 Autoritäre Persönlichkeit und Sozialisation im Elternhaus. Theoretische Überlegungen und empirische Ergebnisse. İç. Autoritarismus. Kontroversen und Ansätze der aktuellen Autoritarismusforschung. (der. S. Rippl, C. Seipel & A. Kindervater). Opladen: Leske + Budrich. s.69-91.

Poulantzas, N. 1980 Faşizm ve Diktatörlük. İstanbul: Birikim.

Rattansi, Ali; Westwood, Sallie 1997 Irkçılık, Modernite ve Kimlik. İstanbul:Sarmal.

Redfield, R. 1967 “The Folk Society” iç. The Study of Society, An Itegrated Authology (der. I. R. Peter). New York: A Random House Book.

Rex, John l986 The Role of Class Analysis in the Study of Race Relations- a Weberian Perspective. İç: Theories of Race and Ethnic Relations. (der. Rex & Mason). New York u.a.:Cambridge. s. 64-83.

Riches, David (Ed.). 1989 Antropolojik Açıdan Şiddet. İstanbul: Ayrıntı.

Rippl, S., Seipel, C., Kindervater, A. (der.) 2000 Autoritarismus. Kontroversen und Ansätze der aktuellen Autoritarismusforschung Opladen: Leske + Budrich. 215-237.

Rudra, A.1988 “Pre-Capitalist Modes of Production in Non.European Societies”, The Journal of Peasant Study, Cilt:15, No:4.

Russell, Bertrand 1994 İktidar. İstanbul: Cem.

Smith, Adam 2011 Milletlerin Zenginliği. (Çev. Haldun Derin). İstanbul:İş Bankası.

Sorel, Georges 2008 Şiddet Üzerine Düşünceler. (Çev. Anahid Hazaryan). İstanbul: Epos.

Stillo, M. 2004 “Antonio Gramsci”. www.theory.org.uk Resources Antonio Gramsci. htm (al. 01.12.2004)

Strinati, D. 1995 An Introduction to Theories of Popular Culture, Routledge, London.

Şimşek, Ali. 2005 Yeni Orta Sınıf. İstanbul: Epokhe.

Thomson, George. 1991 İnsanın Özü. (Çev. Celâl Üster). İstanbul: Payel.

Tillmann, K.-J. 1997 Sozialisationstheorien. Hamburg: Rowolts.

Timur, Taner. 1994 Osmanlı Toplumsal Düzeni. İstanbul: İmge.

Toffler, Alvin. 1990 Powershift: Knowledge, Wealth and Violence at the Edge of the 21st Century. Bantam Books.

Tonak, Ahmet. 2009 “Servet ve Gelir Dağılımı”. Birgün, 7 Şubat 2009, http://www.birgun. net

Toynbee, A. 1989 Militarizmin Kökenleri. İstanbul: A.

Veblen, T. 1921 The Engineers and the Price System. New York:B.W.Huebsch.

Veblen, Torstein2005 Aylak Sınıfın Teorisi. (Çev. Zeynep Gültekin – Cumhur Atay). İstanbul:Babil.

Wallerstein, I.1992 Tarihsel Kapitalizm. İstanbul: Metis.

Wallerstein, I.1995 “Sınıf Çatışması.” İç. Irk Ulus Sınıf. (der. Balibar&Wallerstein). İstanbul:Ayrıntı. s. 145-156.

Weber, M.1987 Sosyoloji Yazıları. İstanbul: Hürriyet Vakfı.

Wesolowski, Wlodzimierz 1990 “Transition from Authoritarianism to Democracy”. Social Research. Cilt:57, No:2, s.435-462.

Williams, Raymond. 1993 Kültür. Ankara: İmge.

Wright, E.1985 Classes. London: Verso.

Worsley, P.2007 “Sınıf”. İç: Fark/Kimlik Sınıf. (der. H. Erbaş, M.K. Coşkun, D.Yüzüak). Ankara: EOS

Kaynak Göster