Devrialemde Türkiye Cumhuriyeti Durağı: Emden Kruvazörünün İstanbul’a Gelişi

Bu çalışma, Almanya’nın I. Dünya Savaşından sonra inşa ettiği ilk hafif kruvazör olan ve yaptığı dünya turu kapsamında, 1929 yılında İstanbul’a demirleyen Emden gemisi ile ilgilidir. 1929 yılı hem İstanbul hem dünya açısından önem arz eden bir yıldır. 1929’un kış mevsimi, İstanbul’un en sert kışlardan biri olarak tarihe geçmiştir. Aynı yıl dünya, çok büyük bir ekonomik krizi, Büyük Buhranı deneyimleyecektir. Böylesi bir atmosferde, genel çerçevede ekonomik, özelde ise coğrafi kriz ortamında, kruvazörün, 1928 yılında yaptığı planını ertelemeden Türkiye’ye gelişinin, Türk Alman ilişkilerinin geliştirilmesi, iyileştirilmesi ve sağlamlaştırılması için seçilen bir yol olduğu tahmin edilmektedir. 1929 yılında Emden’in Türkiye’ye gelişiyle ilgili daha önce yapılmış hiçbir akademik çalışmaya rastlanmamıştır. Bu çalışmayla literatürdeki bu boşluğun giderileceği düşünülmektedir. Diğer yandan, bu ziyaretle ilgili devlet arşivlerinde de herhangi bir belgeye ulaşılamamıştır. Bu sebeple, dönemin Türk basınına başvurulmuş, kruvazörün İstanbul’a geldiği Şubat 1929 sayıları tamamen taranmıştır. Böylece, Emden kruvazörünün Türkiye’ye gelişi ve İstanbul’da kaldığı süredeki faaliyetleri tespit edilmiştir. Neticede, geminin gelişinin, I. Dünya Savaşı sonunda rafa kaldırılan, fakat Türkiye Cumhuriyeti’nin ilanıyla birlikte canlanan Türk Alman ilişkilerini iyice pekiştirdiği ve iki ülke arasındaki güveni iyice sağlamlaştırdığı tespit edilmiş ve ziyaretin amacına ulaştığı görülmüştür.

Port of Call, Turkish Republic During World Tour: Emden Cruiser in İstanbul

This study is about the Emden cruiser which is the first light cruiser Germany built after World War I that anchored in İstanbul during its world tour. Year 1929 is important for both İstanbul and world. Winter of 1929 took its place in history as one of the harshest winters of all time. Same year, the world was trying to deal with a huge economic crysis known as Great Depression. The cruisers trip to Turkey without altering its original 1928 plan during a hard time like this is considered as an act of favor to improve, repair and solidify the Turkish-German relations. No academic researches were found about the Emden cruiser which came to Turkey in 1929. This study fills this gap in literature. On the other hand, no documents were found in national archives about this visit. To find information, the Turkish newspapers of February 1929 issues have been browsed completely. Thus, information about the ship’s visit to İstanbul and activities during its stay have been acquired. As a result, we can say that the ships trip to Turkey fixed and solidifed the Turkish-German relations which came to a pause after the World War I and served its purpose.

Kaynakça

Akşam, 17 Şubat 1929.

Cumhuriyet, 1 Şubat 1929-17 Şubat 1929.

İkdam, 2 Şubat 1929-17 Şubat 1929.

Milliyet, 2 Şubat 1929- 17 Şubat 1929.

Son Saat, 4 Şubat 1929-17 Şubat 1929.

Vakit, 17 Şubat 1929.

Aykun, İ. ve Yeşilyurt Y. (2015). I. Dünya Savaşında Efsane Kruvazör Emden Mürettebatının Yemen’e Varışları ve Osmanlı Devleti’ne Sığınmaları, Mediterraneas Journal of Humanities, 5 (2), 93-122. Doi: 10.13114/MJH.2015214562.

Bütüner, Z. (2015). Rudolf Nadolny’nin Türkiye Büyükelçiliği, International Journal of Social Sciences and Education Research, 2 (1), 262-273.

British Pathé (1929). This Emden-Got Home. https://www.britishpathe.com/video/this-emden-gothome/query/emden, [Erişim tarihi: 07.07.2020].

Eichengreen, B. (2015). Hall of Mirrors: The Great Depression, The Great Recession. New York: Oxford University Press.

Gürün, K. (1986). Savaşan Dünya ve Türkiye. Ankara: Bilgi Yayınevi.

Üzen, İ. (2010). Alman Kruvazörü Emden Mürettebatının Osmanlı Topraklarındaki Serüveni (1915), Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 20 (2), 361-381.

Kahraman, C. (2007). 1929 Kışı Bir Şehir Efsanesi, İstanbul: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.

Koçak, C. (2013). Almanların İlk Göz Ağrısı Emden Türkiye’ye Neden Geldi? https://www.star.com.tr/yazar/almanlarin-ilk-goz-agrisi-emden-turkiyeye-neden-geldi-yazi-791190/, [Erişim tarihi: 07.07.2020].

Temin, P. (2010). The Great Recession and The Great Depression, National Bureau of Economic Research, 1-17.

Kaynak Göster