OSMANLI KENTİ BAYEZİD’TA SALGIN HASTALIKLAR VE BAZI ASAYİŞ PROBLEMLERİ (XIX. YÜZYIL ve XX. YÜZYIL BAŞLARI)

Öz Trabzon- İran transit yolu üzerinde kurulan Beyazid ve civarında, XIX. ve XX. yüzyılda Rus işgalinin yanı sıra veba, kolera, kızamık, tifo, humma gibi salgınlar ve kıtlıklar yaşandı. Bu salgınlar Bayezid merkez, Zor, Eleşkird, Karakilise ve köylerine kadar yayıldı. Bu salgınlardan sadece bölgede yaşayan insanlar değil askeri birliklerde etkilendi. Osmanlı, salgınlar karşısında birtakım önlemler aldı. Buralara doktorlar görevlendirdi ve bölgeyi karantina altına alarak salgın hastalıkları engellemeye çalıştı. Karantinanın uygulanıp uygulanmadığı içinde müfettişler görevlendirdi. Buralarda ortaya çıkan hayvan hastalıklarına karşıda bir takım önlemler alarak, baytarlar görevlendirildi. Ayrıca civarda Kürt eşkıya saldırılarına dairde bir takım önlemler alındı. Bölgedeki salgınlar ve asayiş problemleri hakkında alınan önlemlerinde İstanbul’a bildirilmesini istedi. XIX. ve XIX. yüzyılda Beyazid ve civarında ortaya çıkan salgın hastalıklar, asayiş problemleri ve salgın hayvan hastalıkları ve bunlara karşı alınan önlemler hakkında bilgilere ulaşmak için Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivinde bulunan arşiv vesikalarından, bölge hakkında yayınlanan kitap, makale ve tezlerden istifade edildi.

Kaynakça

Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Dâhiliye Mektubî Kalemi DH.MKT.1858/117/1_1, 15 C.1308/14 Kânûn-i Sânî 1306/26 Ocak 1891,

DH.MKT.1808/49/1_1-2, B.1308/30 Kânûn-i Sânî 1306/11 Şubat 1891

DH.TMIK.M.8/ 67, 19 Muharrem 1314/19 Haziran 1312/30 Haziran 1896

DH.MKT.1858/117/1_1, 15 C.1308/14 Kânûn-i Sânî 1306/26 Ocak 1891

DH.MKT.1858/117/1_2, 11 Ağustos 1307/23 Ağustos 1891

DH.MKT.1808/49/1_1-2, B.1308/30 Kânûn-i Sânî 1306/11 Şubat 1891

DH.MKT.1986/ 43, 30 Temmuz 1308/11 Ağustos 189

, DH.MKT.2001/38, 21 S.1310/1 Eylül 1308/13 Eylül 1892

DH.MKT.2012/15, 6 Teşrin-i Evvel 1308/18 Ekim 1892

DH.MKT/2028/93, 17 Ca.1310/25 Teşrin-i Sânî 1308/7 Aralık 1892

DH.MKT.154/ 41, 7 Teşrin-i Evvel 1309/19 Ekim 1893

, DH.MKT.157/ 9, 12 Teşrin-i Evvel 1309/24 Ekim 1893

DH.MKT.202/35, 19 Kânûn-i Sânî 1309/31 Ocak 1894

DH.MKT.219/10/1_2, 15 Ramazan 1311/10 Mart 1310/22 Mart 1894

DH.MKT.209/58, 25 Şaban 1311/19 Şubat 1309/3 Mart 1894

DH.MKT.907/75, 2 Ramazan 1322/28 Teşrin-i Evvel 1320/10 Kasım 1904

Dâhiliye Nezareti Muhaberat-ı Umumiye Nezareti DH.MUİ.26/2_27, 27 Teşrin-i Evvel 1325/9 Kasım 1909

DH.MUİ.26/2_27, 29 Ağustos 1325/11 Eylül 1909

DH.MUİ.45/1_21, 1 Z.1327/1 Kânûn-i Evvel 1325/14 Aralık 1909

DH.MUİ.81/ 49, 15 R.1328/13 Nisan 1326/26 Nisan 1910

Dahiliye Nezareti Tesri-i Muamelât ve Islahât Komisyonu Evrakı Muamelat

DH.TMIK.M.180/9, 1 Ağustos 1320/14 Ağustos 1904

DH.TMIK.M.8/ 67, 19 Muharrem 1314/19 Haziran 1312/30 Haziran 1896

Dahiliye Nezareti Şifre Kalemi

DH.ŞFR.217/ 81, 4 Teşrîn-i Sânî 1313/16 Kasım 1897

Bab-ı Ali Evrak Odası

BEO.410/30717, 19 Zilkade 1311/12 Mayıs 1310/24 Mayıs 1894

Sadaret Mühimme Kalemi Evrakı

A.MKT.MHM.567/26, 22 Nisan 1318/5 Mayıs 1902

Yıldız Perakende Sıhhiye Nezâreti Maruzâtı

Y.PRK.SH.7/20, 4 B.1322/1 Eylül 1320/14 Eylül 1904

Yıldız Perakende Evrak Askeri Maruzat

Y.PRK.ASK.50/ 88, 22 Muharrem 1306/17 Eylül 1304/ 22 Eylül 1888

Y.PRK.ASK.181/65, 28 M.1320/24 Nisan 1318/7 Mayıs 1902

Hariciye Nezareti Tahriratı Hariciye Kalemi

HR.TH.7/2, 6 Şubat 1305/18 Şubat 1890, Aktaş, E. (2015). “Erzurum Vilayetinde 1910 Kolera Salgını ve Etkileri”, Uluslararası Sosyal Bilimler Araştırma Dergisi, Cilt 8, Sayı: 39, ss.244-253.

Ardıç, M.(2019). “Bakü’de Kolera Salgını ve Osmanlı Devleti’nin Başvurduğu Bazı Sıhhi Uygulamalar (1893-1894)”, Selçuk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Dergisi, SUTAD 46, ss.303-316, s.310

Ayar, M.- Kılıç Y. (2017). “Osmanlı’da Vebanın Sona Erişine Dair Bir Değerlendirme”, Türk Dünyası İncelemeleri Dergisi, 17/2 Kış, ss. 163-181

Batğı, Ö.(2017). “Seyahatnamelerde Osmanlı insanının hastalıkları ve tedavi yöntemleri”, Osmanlı Mirası Araştırmaları Dergisi (OMAD), 4(8), ss.169-182.

Beratlı, N. (2017). Osmanlı’dan Günümüze Kıbrıs’ta Karantina Kurumu, Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi , Cilt: 10 Sayı: 52, Ekim, ss.335-341.

Bolat Bozaslan, N.(2017). “Birinci Dünya Şavaşı’nda 7. Kolordu’da (Yemen) Sıtma İle Mücadele”, Tarihsel Süreçte Anadolu’da Sıtma, Ed.Çağrı Büke, Şükran Köse vd., Gece Kitaplığı Ankara.,s.347-360

Bozan, O. (2015). “Diyarbakır Vilayetinde 1894-1895 Kolera Salgını ve Etkileri”, Türk Dünyası Araştırma Vakfı, Türk Dünyası Araştırma Dergisi (18), ss. 219-240.

Çabuk, M. .(2015). “Amerikan Board Arşivine Göre; 1878–1879 Zeytun’daki Ermeni İsyanı Ve Amerikalı Misyonerler”, Turkish Studies, International Periodical For The Languages, Literature and History of Turkish or Turkic Volume 10/5 Spring,s. 132 p. 131-140

Çabuk, M.(2018). “Amerikan Board Arşivi’ne Göre Misyonerlerin Adana, Antep ve Maraş’ta Müslüman Halka Yönelik Faaliyetleri”, Journal of History Studies, Volume 10 Issue 10.ss.47-56.

Çetin, Y.(2012). Tarihi Kalıntılar ve Kültürel Değerleri ile Ağrı. Ağrı İbrahim Çeçen Üniversitesi Yayınları, 2012, s.11.

Dağlar Macar, O.(2010). Balkan Savaşları'nda Salgın Hastalıklar ve Sağlık Hizmetleri. Ed. Şerif Eskin, Tarih Dizisi – 12, Libra Kitapçılık, İstanbul.

Demirtürk S. ve Kaya, M.(2015) “Kurtuluş Yıllarından 1940’lara İzmir’de Hastalıklar Ve Yardımlaşmalar”, 21 Yüzyılda Eğitim ve Toplum Dergisi, Cilt:4, Sayı:11 Yaz, ss.141-160

Doğan, A.(2004), “Maraş’ta Misyonerlik Faaliyetleri (XIX. Yüzyılın İkinci Yarısı ve XX. Yüzyılın Başlarında)”, Selçuk Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, Konya 2004,s.273

Halaçoğlu, Y. (1988), “Ağrı” Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, Cilt 1, İstanbul, s.479.

Karasu, M. ve K, Karasu, D.(2019). “R.1308 (M.1892/1893) Tarihli Erzurum Vilayet Salnamesine Göre Bayezid Sancağı”, Asia Minor Studies Journal 7(1), ss. .115-129.

Karataş , Y .(2011) “Bayezid Sancağı’nın Demografik Yapısına Genel Bir Bakış”, Tarih Dergisi, Sayı 52, (2010/2), İstanbul 2011, ss.103-122.

Karataş, Y. Ve Kul, E. (2012), “XIX. Yüzyılın sonlarında Bayezid Sancağındaki Aşiretler ve İskân Politikası”, A.Ü. Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi (TAED), Sayı 48, Erzurum, ss. 343-364

Karataş, Y (2011). “XIX. Yüzyılın Sonlarında Bayezid Sancağının Demografik Yapısına Dair Tespitler”, Tarih Dergisi, Sayı 52 (2010/2), İstanbul, ss.103-122

Karayaman, M. (2008). “Kırım Harbinde Sağlık Hizmetleri (1853-1855”), Uşak Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 1/2, Uşak, ss. 59-75

Kavaklı Kundakçı S.(2019). Osmanlı Klasik Döneminde Taşköprü Kazası’nın Sosyal Ve Ekonomik Tarihi. Hiper yayın, İstanbul.

Kaya, F. ve Karataş,Y. (2014) “Bayezid (Ağrı) Vilayeti Sıhhî Ve İçtimaî Coğrafyası”, Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, Cilt: 7 Sayı: 30, s.158-180.

Kaya F. ve Karataş Y. ve Özgül İ.(2014) “Erzurum Vilayeti Bayezid – Diyadin- Karakilise Tutak ve Eleşkirt Kasabalarının 1913 Yılı Sıhhi ve İçtimai Coğrafyası”, Uluslararası Sosyal Araştırma Dergisi, Cilt:7, Sayı:29, s.563.

Kaya H.(2017) “19. Yüzyılın Birinci Yarısında Aşiretler ve Demografik Yapı; Bayezid Sancağı”, İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırma Dergisi, ss. 2594-2612

Kılıç, O.(2019) Salgın Hastalıkların Osmanlı Vergi Düzenine Etkisi, Üçüncü İktisat Tarihi Kongresi Bildirileri 1(İzmir, 25-27 Nisan 2019), Ed. Mustafa Öztürk - Ayşe Değerli, İzmir, ss.371-381

Kızılkaya, O. ve Yeşilyurt, Y. (2014), 1855 Kars Muhasarası Firarileri Hakkında Kurulan Divan-ı Harp Komisyonu, Kafkas Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, Sayı: 1, Kars, ss.186-210.

Koçak Z.(2019). Manastır’da Hukuk Ve Adalet Uygulamaları (1700-1730), Gece Kitaplığı Ankara.

Küçükuğurlu M. ve Zengin E. (2018). “1965 Erzurum (Tekman, Çat, Ilıca) Kızamık Salgını”, Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, TAED-61, Erzurum, ss.497-518.

Özer, S.(2016). “I. Dünya Savaşı’nda Osmanlı Devleti’nde Tifüs (Lekeli Humma) Salgını”, Belleten, Cilt : LXXX, Sa. 287, Atatürk Kültür, Dil Ve Tarih Yüksek Kurumu Türk Tarih Kurumu, Ankara, ss.219-260.

Özgül İ. ve Kırca E. (2018). “Bayezid Mutasarrıfı Mahmut Paşa’nın Merkezle İlişkileri Hakkında Bir Değerlendirme”, Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, Cilt:1 Sayı:40, ss.413-428.

Özgül İ.(2019). “Osmanlı Devleti’nin Muhalefet Politikasına Dair Tespitler (Bayezid Sancağı Örneği)”, Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, Mart, 23(1),ss.365-380

Özlü , Z.(2014). “19. yüzyıl sonlarında Osmanlı Devletinde hazırlanan iki risale, vebâ-yı bakarî ve zâtülcenb” Askeri Tarih Araştırmaları Dergisi, 12(23), ss. 99-114.

Özlü,Z. (2017). “Osmanlı Devleti’nde Difteri Hastalığı Ve Koruyucu Sağlık Hizmetlerine Dair Bulgular (19. Yüzyıl Sonları Ve 20. Yüzyıl Başlarında)”, Belleten, Cilt: LXXXI, Sayı:291,ss. 419-482

Özlü, Z. ve Demir, E.(2018). “Osmanlının son Yıllarında Köpek Dışındaki Bazı Hayvanlarda Kuduz Hastalığının Teşhisine Dair Bulgular”, Tarihsel Süreçte Anadolu’da Kuduz, Ed. Çağrı Büke, Şükran Köse vd., Gece Kitaplığı, Ankara, ss.277-292,

Özlü, Z. ve Demir, E.(2018). “Osmanlıda İlk Kuduz Tedavi Müessesesi Da’ül-Kelb’in Fiziki Özellikleri”, Tarihsel Süreçte Anadolu’da Kuduz, Ed. Çağrı Büke, Şükran Köse vd., Gece Kitaplığı, Ankara, ss.163-180.

Özlü, Z. ve Tiryaki, K.(2018). “Osmanlı Dönemi Cildiye Uzmanlarından Doktor Muallim Ali Rıza Bey’in Cüzzam Hastalığı Hakkındaki Görüşleri”, Tarihsel Süreçte Anadolu’da Cüzzam, Ed. Fevzi Çakmak Şükran Köse vd., Ankara 2018, ss.165-180

Panzac, D. (2011). Osmanlı İmparatorluğu’nda Veba (1700-1850). çev. Serap Yılmaz, Tarih Vakfı Yayınları, İstanbul.

Şimşek K.(2020). "Osmanlı Devri Denizli’de Salgın Hastalıklar" Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, sayı 38, Denizli, ss. 163-176.

Şimşek K.(2020). “Osmanlı Devri Denizli’de Sığır Vebası: Vebâ-yı Bakarî”, Belgi Dergisi, Cilt.2, Sayı.19, Pamukkale Üniversitesi Atatürk İlkeleri ve İnkılâp Tarihi Araştırma ve Uygulama Merkezi Yayını, Kış /I, ss. 2068-2080.

Tekir, S.(2019). “Sıhhiye Ve Muavenet-İ İçtimaiye Vekâleti’nin Kuruluşu Ve Erken Cumhuriyet Dönemindeki Faaliyetleri (1920-1930)”, Belgi Dergisi, Sayı 18 (Yaz/II), Pamukkale Üniversitesi Atatürk İlkeleri ve İnkılâp Tarihi Araştırma ve Uygulama Merkezi Dergisi ss. 1301-1326.

Tuncel M. (1994) “Doğu Bayezid” Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, Cilt 9, İstanbul 1994, s.492-494.

Whıte S. (2013). Osmanlı’da İsyan İklimi Erken Modern Dönemde Celâli İsyanları. Çev. N. Elhüseyni, İstanbul: Melisa matbaacılık.

Yazıcı S. (2019). “Meclis-i Mebusan Bütçe Görüşmelerinde Salgın Hastalıklarla İlgili Tartışmalar ve Öneriler (1914-1918)”, Osmanlı Medeniyeti Araştırma Dergisi, OSMED 5(8) ss.70-92.

Yılmaz Ö. (2017), “1847-1848 Kolera Salgını ve Osmanlı Coğrafyasındaki Etkileri”, Avrasya İncelemeleri Dergisi, VI (1), ss.23-55.

Yılmaz Ö. (2017). “Veba, Kolera ve Salgınlar: Trabzon’da Halk Sağlığı ve Sağlık Kurumları (1804-1895)”, Mavi Atlas, 5(1), ss.172-200

Kaynak Göster

Bibtex @araştırma makalesi { pausbed687829, journal = {Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi}, issn = {1308-2922}, eissn = {2147-6985}, address = {Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Kınıklı Yerleşkesi 20070 Kınıklı – DENİZLİ / TÜRKİYE}, publisher = {Pamukkale Üniversitesi}, year = {2020}, volume = {}, pages = {1 - 19}, doi = {10.30794/pausbed.687829}, title = {OSMANLI KENTİ BAYEZİD’TA SALGIN HASTALIKLAR VE BAZI ASAYİŞ PROBLEMLERİ (XIX. YÜZYIL ve XX. YÜZYIL BAŞLARI)}, key = {cite}, author = {Çalışkan, Adem} }
APA Çalışkan, A . (2020). OSMANLI KENTİ BAYEZİD’TA SALGIN HASTALIKLAR VE BAZI ASAYİŞ PROBLEMLERİ (XIX. YÜZYIL ve XX. YÜZYIL BAŞLARI) . Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi , (39) , 1-19 . DOI: 10.30794/pausbed.687829
MLA Çalışkan, A . "OSMANLI KENTİ BAYEZİD’TA SALGIN HASTALIKLAR VE BAZI ASAYİŞ PROBLEMLERİ (XIX. YÜZYIL ve XX. YÜZYIL BAŞLARI)" . Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi (2020 ): 1-19 <https://dergipark.org.tr/tr/pub/pausbed/issue/53749/687829>
Chicago Çalışkan, A . "OSMANLI KENTİ BAYEZİD’TA SALGIN HASTALIKLAR VE BAZI ASAYİŞ PROBLEMLERİ (XIX. YÜZYIL ve XX. YÜZYIL BAŞLARI)". Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi (2020 ): 1-19
RIS TY - JOUR T1 - OSMANLI KENTİ BAYEZİD’TA SALGIN HASTALIKLAR VE BAZI ASAYİŞ PROBLEMLERİ (XIX. YÜZYIL ve XX. YÜZYIL BAŞLARI) AU - Adem Çalışkan Y1 - 2020 PY - 2020 N1 - doi: 10.30794/pausbed.687829 DO - 10.30794/pausbed.687829 T2 - Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi JF - Journal JO - JOR SP - 1 EP - 19 VL - IS - 39 SN - 1308-2922-2147-6985 M3 - doi: 10.30794/pausbed.687829 UR - https://doi.org/10.30794/pausbed.687829 Y2 - 2020 ER -
EndNote %0 Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi OSMANLI KENTİ BAYEZİD’TA SALGIN HASTALIKLAR VE BAZI ASAYİŞ PROBLEMLERİ (XIX. YÜZYIL ve XX. YÜZYIL BAŞLARI) %A Adem Çalışkan %T OSMANLI KENTİ BAYEZİD’TA SALGIN HASTALIKLAR VE BAZI ASAYİŞ PROBLEMLERİ (XIX. YÜZYIL ve XX. YÜZYIL BAŞLARI) %D 2020 %J Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi %P 1308-2922-2147-6985 %V %N 39 %R doi: 10.30794/pausbed.687829 %U 10.30794/pausbed.687829
ISNAD Çalışkan, Adem . "OSMANLI KENTİ BAYEZİD’TA SALGIN HASTALIKLAR VE BAZI ASAYİŞ PROBLEMLERİ (XIX. YÜZYIL ve XX. YÜZYIL BAŞLARI)". Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi / 39 (Nisan 2020): 1-19 . https://doi.org/10.30794/pausbed.687829
AMA Çalışkan A . OSMANLI KENTİ BAYEZİD’TA SALGIN HASTALIKLAR VE BAZI ASAYİŞ PROBLEMLERİ (XIX. YÜZYIL ve XX. YÜZYIL BAŞLARI). PAUSBED. 2020; (39): 1-19.
Vancouver Çalışkan A . OSMANLI KENTİ BAYEZİD’TA SALGIN HASTALIKLAR VE BAZI ASAYİŞ PROBLEMLERİ (XIX. YÜZYIL ve XX. YÜZYIL BAŞLARI). Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2020; (39): 1-19.
IEEE A. Çalışkan , "OSMANLI KENTİ BAYEZİD’TA SALGIN HASTALIKLAR VE BAZI ASAYİŞ PROBLEMLERİ (XIX. YÜZYIL ve XX. YÜZYIL BAŞLARI)", Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, sayı. 39, ss. 1-19, Nis. 2020, doi:10.30794/pausbed.687829