Osmanlı döneminde Denizli Sancağında gayrimüslim doktor ve sağlık görevlileri

Amaç: Bu çalışmada, Osmanlı İmparatorluğu döneminde Denizli Sancağı´nda görev yapan gayrimüslim doktor ve sağlık görevlilerinin isimlerini, uyruklarını ve sağlık alanında yapmış oldukları çalışmaları ortaya koymayı amaçladık.Gereç ve yöntem: Şer'iye Sicil Defterleri, Osmanlı Arşiv Belgeleri ve İzmir mahallî basında çıkan haberler tarandıktan sonra transkripsiyonları yapılarak değerlendirilmeleri yapılmıştır.Bulgular: İncelediğimiz belgelerde hekimler, klasik dönemde hekimbaşıların nezaretinde ve onayı ile mesleklerini icra etmişlerdir. Hekimbaşılık kurumunun yerini daha sonra Meclis-i Tıbbiye-i Mülkiye ve Sıhhiye-i Umûmiye Riyâseti almıştır. Gayrimüslim hekimler ister Osmanlı vatandaşı olsun ister yabancı bir ülke vatandaşı olsun, mesleklerini yürürlükteki mevzuata uygun olmak şartıyla rahat bir şekilde icra edebilmişlerdir.Sonuç: Osmanlı asırları boyunca Müslümanlarla birlikte aynı yerleşim yerini kullanan gayrimüslim hekimler, din ve ırk farkı gözetmeksizin hekimlik mesleğinin gereğini yerine getirerek Müslüman komşularının tedavilerini yapmışlardır.

Non-Muslim doctors and health officials in the Province of Denizli, in the Ottoman era

Purpose: The aim of this study, was to evaluate the names, ethnicity and works of non-muslim doctors and health crew working in the province of Denizli, in the Ottoman Era.Materials and methods: Religious Registry Books, Ottoman archive records and the news appearing in İzmir press were translated and evaluated. Results: In the documents we examined, during the classical period, doctors carried out their tasks with the approval of their professions under the supervision of their supervising physicians. After the Tanzimat (Reform), the Meclis-i Tıbbiye-i Mülkiye (Council of Medicine) and Sıhhiye-i Umûmiye Riyaseti replaced the Supervising Physicians' function. Whether their patients were citizens of the Ottoman Empire or foreigners from other lands, non Muslim doctors, carried out their professions freely in accordance with the applicable legislation.Conclusion: During the Ottoman Era, non-Muslim doctors who lived in the same cities with Muslims, carried out their professions and cured theirs Muslim neighbours without caring about ethnicity and religion.

Kaynakça

Sarı N. Educating the Ottoman Physician (Osmanlılarda hekimin eğitimi). Tıp Tarihi Araştırmaları1988;40-64.

Ercan Y. Osmanlı yönetiminde gayrimüslimler kuruluştan tanzimat´a kadar sosyal, ekonomik ve hukuki durumları. Ankara: Turhan Kitabevi, 2001;225.

Kâhya E. 18. yüzyılda Osmanlı imparatorluğunda iatrokimya cereyanının etkileri: 3. Türk Tıp Tarihi Kongresi, Kongreye Sunulan Bildiriler, 20-23 Eylül 1993, Türk Tarih Kurumu, Ankara, 1999;70-76.

Yıldız B. Denizli sancağında gayrimüslimler (1876- 1923). Isparta: SDÜ Sosyal Bilimler Enstitüsü İslam Tarihi ve Sanatları Anabilim Dalı Yayınlanmamış Doktora Tezi, 2013;22.

Aksoy Y. Tarihte Osmanlı bilim ve teknolojisi. İstanbul: Karma Kitaplar, 2008;78.

Binbaşı Elhac Rıza T. Tıp Fakültesi tarihçesi (mir'ât-ı mekteb-i tıbbiye). eklerle hazırlayan: Aykut K. İstanbul: Özler Yayınlar, 1991;1-2:259.

Dölen E. 1870´li yıllarda mekteb-i tıbbiye laboratuvarında yapılan analiz ve incelemeler: 2. Türk Tıp Tarihi Kongresi, Kongreye sunulan bildiriler, 20-21 Eylül 1990, Türk Tarih Kurumu, Ankara, 1999;72-81.

Kazancıgil A. Osmanlılarda bilim ve teknoloji. İstanbul: Etkileşim Yayınları, 2007;269.

Altıntaş A. Karl Ambros Bernard´ın Mekteb-i Tıbbiye-i Şahane´nin kurucusu olduğu meselesi ve görevi hakkında: III. Türk Tıp Tarihi Kongresi, Kongreye sunulan bildiriler, 20-23 Eylül 1993, Türk Tarih Kurumu, Ankara, 1999;91-99.

Dramur R. Mekteb-i tıbbiye-i şahanede öğretim üzerine bazı belgeler: 2. Türk Tıp Tarihi Kongresi, Kongreye sunulan bildiriler, Türk Tarih Kurumu, 20-21 Eylül 1990, Ankara, 1999;137-147.

Bozkurt G. Alman-İngiliz belgelerinin ve siyasî gelişmelerin ışığı altında gayrimüslim osmanlı vatandaşlarının hukukî durumu (1839-1914). Ankara: TTK Basımevi, 1989;158.

Başbakanlık Osmanlı Arşivi (BOA), C..SH.. 17/823. 1264 Ra 9/14 Şubat 1848.

Başbakanlık Osmanlı Arşivi (BOA), A.}MKT. 134/4. 1264 B 11/13 Haziran 1848.

Başbakanlık Osmanlı Arşivi (BOA), İ..DH.. 180/9832. 1264 L 20/19 Eylül 1848.

Başbakanlık Osmanlı Arşivi (BOA), MVL 1049/8. 1284 L 22/16 Şubat 1868.

Âhenk Gazetesi, Aded: 3808, 11 Kânûn-ı Sânî 1324/24 Ocak 1908;3.

Başbakanlık Osmanlı Arşivi (BOA), DH.MUİ. 18-1/62. 1327 N 20/5 Ekim 1909.

Akgündüz A. Şer'iye sicilleri mahiyeti toplu kataloğu ve seçme hükümler. İstanbul: Türk Dünyası Araştırmaları Vakfı Yayınları, 1988;1:11-17.

Öztürk O. Osmanlı hukuk tarihinde mecelle. İstanbul: İslâmî İlimler Araştırma Vakfı Neşriyatı-1, 1973;125.

Zebidî Zeynü´d-dîn Ahmed b. Ahmed b. Abdi´l-Latîf. Sahîh-i buhârî muhtasarı tecrîd-i sarîh tercemesi ve şerhi. çev. Ahmed N. Ankara: Türk Tarih Kurumu Basımevi, 1984;1:76.

Buharî Ebû Abdullah Muhammed b. İ. Sahîhu´l-buhârî. İstanbul: Çağrı Yayınları, 1981;1-3:24.

Bayat A H. Şer'iye sicilleri ve tıp tarihimiz 1 rıza senetleri. 2. Türk Tıp Tarihi Kongresi, Kongreye sunulan bildiriler, 20-21 Eylül 1990, Türk Tarih Kurumu, Ankara, 1999;39-51.

Denizli Şer'iye Sicil Defteri (DŞSD), 681:138/206. 19 Za 1295/14 Kasım 1878.

Daşçıoğlu K. Osmanlı belgeleri ışığında Denizli sancağı hapishaneleri: uluslararası denizli ve çevresi tarih ve kültür sempozyumu bildiriler I (ed: Ayfer Özçelik vd.). Isparta: Fakülte Kitabevi, 2007;1:439-445.

Denizli Şer'iye Sicil Defteri (DŞSD), 681:247/468. 7 C 1299/26 Nisan 1882.

Denizli Şer'iye Sicil Defteri (DŞSD), 681:247/469. 13 C 1299/2 Mayıs 1882.

Başbakanlık Osmanlı Arşivi (BOA), A.}MKT.MHM. 343/85. 1282 Ca 25/16 Ekim 1865.

Başbakanlık Osmanlı Arşivi (BOA), A.}MKT.MHM. 345/66. 1282 C 23/13 Kasım 1865.

Başbakanlık Osmanlı Arşivi (BOA), MVL 509/105. 1283 C 12/22 Ekim 1866.

Başbakanlık Osmanlı Arşivi (BOA), İ..DH.. 607/42287. 1286 Za 11/12 Şubat 1870.

Denizli Şer'iye Sicil Defteri (DŞSD), 681:35/54. 21 C 1293/14 Temmuz 1876.

Aydın Vilâyet Salnâmesi, 1. Def'a, İzmir: m.a.y., 1296 H (1878/79);106.

Aydın Vilâyet Salnâmesi, 7. Def'a, Tertip eden, Mektupçu Hasan Hilmi, İzmir: Aydın Vilâyet Matbaası, 1302 H (1884/85);183-188.

Aydın Vilâyet Salnâmesi, 14. Def'a, İzmir: Vilâyet Matbaası, 1311 H (1893/94);364.

Aydın Vilâyet Salnâmesi, 15. Def'a, İzmir: Vilâyet Matbaası, 1312 H (1894/95);362.

Aydın Vilâyet Salnâmesi, 17. Def'a, İzmir: Vilâyet Matbaası, 1314 H (1896/97);321-337.

Aydın Vilâyet Salnâmesi, 18. Def'a, İzmir: Vilâyet Matbaası, 1315 H (1897/98);348-357.

Denizli Şer'iye Sicil Defteri (DŞSD), 685:48/205. 16 Z 1316/27 Nisan 1899.

Aydın Vilâyet Salnâmesi, 20. Def'a, İzmir: Vilâyet Matbaası, 1317 H (1899/90);290-303.

Başbakanlık Osmanlı Arşivi (BOA), DH.MKT. 2582/114. 1319 L 23/2 Şubat 1902.

Başbakanlık Osmanlı Arşivi (BOA), DH.MKT. 613/23. 1320 Ş 15/17 Kasım 1902.

Aydın Vilâyet Salnâmesi, Def'a, İzmir: Vilâyet Matbaası, 1319 H (1901/02);261-273.

Aydın Vilâyet Salnâmesi, Def'a, İzmir: Vilâyet Matbaası, 1320 H (1902/03);252-277.

Aydın Vilâyet Salnâmesi, Def'a, İzmir: Vilâyet Matbaası, 1321 H (1903/04);240-264.

Aydın Vilâyet Salnâmesi, Def'a, İzmir: Vilâyet Matbaası, 1323 H (1905/06);241-253.

Başbakanlık Osmanlı Arşivi (BOA), DH.MKT. 1239/40. 1326 S 9/13 Mart 1908.

Aydın Vilâyet Salnâmesi, Def'a, İzmir: Vilâyet Matbaası, 1326 H (1908/09);546.

Âhenk Gazetesi, Aded: 3741, 19 Teşrîn-i Evvel 1324/31 Ekim 1908;3.

Başbakanlık Osmanlı Arşivi (BOA), DH. MKT. 2696/25. 1326 Z 5/29 Kasım 1908.

Başbakanlık Osmanlı Arşivi (BOA), ŞD. 1432/2. 1327 Ca 27/16 Haziran 1909.

İzmirlioğlu M S (1933). Saraylar mh. 497 sk. İzmirlioğlu işhanı. Denizli. 19.05.2011 tarihinde yapılan görüşme.

Şahan O (1938). Şahanlar lokantası delikli çınar. Denizli. 20.05.2011 tarihinde yapılan görüşme.

Şemsioğlu H (Haz.). 20. yüzyıl başlarında Denizli. Denizli: HM Matbaacılık, 2004;2-19.

Dağlar O. Denizli ve çevresinde kolera salgını ve salgınla mücadele: uluslararası Denizli ve çevresi tarih ve kültür sempozyumu, Bildiriler, 6-8 Eylül 2006, Isparta: Fakülte Kitabevi, 2007;1:368-374.

Kaynak Göster

  • ISSN: 1309-9833
  • Yayın Aralığı: Yılda 4 Sayı
  • Başlangıç: 2008

1.1b 236

Sayıdaki Diğer Makaleler

Yenidoğan pnömotorakslı olguların değerlendirilmesi

Nergül ÇÖRDÜK, Turgut ÜREY, Kazım KÜÇÜKTAŞÇI, ÖZMERT MUHAMMET ALİ ÖZDEMİR, Özkan HEREK, Akile Sarıoğlu BÜKE, Uğur KOLTUKSUZ, HACER ERGİN

Tekrarlayan gebelik kayıpları sonrası oluşan gebeliklerin seyri

Funda DEMİREL, SEDA ATEŞ, OSMAN ŞEVKET, LEVENT YAŞAR, kadir SAVAN

Üçüncü basamak sağlık kuruluşunda hasta memnuniyeti

Didem TEZCAN, Mehmet Hakan YÜCEL, Umut Burak ÜNAL, Tamer EDİRNE

Jejunal perforations in a peritoneal dialysis patient with peritonitis: A case report

Havva CİLAN, Murat Hayri SİPAHİOĞLU, İsmail KOÇYİĞİT, Nilüfer OĞUZHAN, Öztürk ATEŞ, Bülent TOKGÖZ, Oktay OYMAK, Cengiz UTAŞ

Total occlusion of the left main coronary artery presenting with atypical symptoms

ŞEREF ALPSOY, AYDIN AKYÜZ, Dursun Çayan AKKOYUN, Hasan DEĞİRMENCİ

Leiomyoma of the vagina: Report of two cases

Bülent YILMAZ, Orçun ÖZDEMİR, OSMAN ŞEVKET, Zehra SEKERCİ, Nur BÜYÜKPINARBAŞILI, Sefa KELEKÇİ

Primer infertilite hikayesi olan bir hastada spontan heterotopik gebelik: bir olgu sunumu

Ömer DEMİRTAŞ, Gülşah DEMİRTAŞ, Emre GÜLTEKİN, Ali Öner ERDOĞDU, Bülent YEŞİLYURT

Osmanlı döneminde Denizli Sancağında gayrimüslim doktor ve sağlık görevlileri

Bilal YILDIZ

Use of manual strangulation technique to reduce blood loss at elective cesarean section

Hasan Fehmi YAZICIOĞLU, Semra CAPAR, OSMAN ŞEVKET, SEDA KESKİN, SEDA ATEŞ

Fetüs kesitsel anatomisinde MR ve orcein-picroindigocarmine boyama yönteminin karşılaştırılması

Tuncay PEKER, İSMAİL NADİR GÜLEKON, Nil TOKGÖZ, Suna ÖMEROĞLU, Afitap ANIL, Hasan Basri TURGUT