Türkiye'de Basel I, II ve III kurallarına uyum süreci

Bu çalışma, Basel Kriterleri çerçevesinde Türk Bankacılık Sektörü’nde yapılan çalışmaları değerlendirerek sektörün Basel Kriterleri’ne uyum sürecinde hangi aşamada olduğunu incelemek amacıyla yapılmıştır. Çalışmada; Türkiye’de Basel I ve II Kriterleri’ne geçiş süreci: Basel I ve II’ye yönelik yapılan hazırlık çalışmaları , Basel Kriterleri’ne uyum kapsamında Türk Bankacılık Mevzuatı’nda yapılan yasal düzenlemeler ve BDDK tarafından gerçekleştirilen yerel sayısal etki çalışmaları incelenmiş, sektörün Basel II Kriterleri’ne uyum kabiliyeti değerlendirilmiştir. Ayrıca, çalışmada henüz nihaî şekli verilmeyen Basel III Kriterleri’nin Türk Bankacılık Sektörü’ne muhtemel etkileri ele alınmıştır. Türkiye bankacılık kesimi Haziran 2012 itibariyle Basel II kurallarını sorunsuz bir şekilde uygulamayı başarmıştır. Halihazırda dünya genelinde nihai şekli verilmeye çalışılan ve bazı yönlerden ciddi eleştirilere maruz kalan Basel III kurallarına uyum konusunda da Türkiye Bankacılık Kesiminin mevcut verilerin analizinden hareketle bir sıkıntısı olmayacağı anlaşılmaktadır. Diğer taraftan; Türkiye’nin uluslararası kurallara intibak konusunda finansal kesimde göstermiş olduğu söz konusu uyum kabiliyetinin, genel olarak sürdürülebilir büyüme, ekonomik kalkınma ve ülkenin yapısal dönüşümü açısından daha olumlu sonuçlar vermesi, Türkiye ekonomisinin diğer yapısal sorunları ve başlıca makro ekonomik istikrarsızlıklarının çözümüne bağlı olduğu değerlendirilmektedir.

Compliance process for basel I, II and III rules in Turkey

Considering the preparations undertaken so far by the Turkish Banking sector, this study aims to determine the level of preparedness of Turkish Banks for Basel Criteria. In this study the transition process in Turkey to Basel I and II criteria: the preparatory work for the Basel I and II, legal regulations in regard to Turkish banking and the local quantitative impact studies carried out by the BRSA, is examined and sector's ability to meet the Basel II criteria is evaluated. In addition, the study evaluates the possible effects of the Basel III criteria, which are not yet finalized, on the Turkish Banking Sector. As of June 2012, Turkish Banking sector has been able to apply the Basel II rules seamlessly. As it is seen from the analyses on the existing data from the Turkish Banking sector, the application of the Basel III rules, which are currently tried to be finalized and exposed to serious criticisms, will be without problem as well. On the other hand, it is considered that Turkish financial sector’s ability to adapt to the international rules would be more contributive to sustainable growth, economic development, and structural transformation of the country in general once other structural problems and main macroeconomic instability issues of the Turkish economy are resolved.

Kaynakça

[1]. LAPAVITZAS C. (2009), Finansallaşma ve Kapitalizmin Krizi, Yordam Kitap, İstanbul, s.39-42.

[2]. TİRYAKİ G. (2012), Finansal İstikrar ve Bankacılık Düzenlemeleri (1990-2010 Türkiye Tecrübesi Işığında), Türkiye Bankalar Birliği, Kasım, s.74-75.

[3]. TAŞCIOĞLU A. (1998), Cumhuriyet Dönemi Bankalar Kanunları ve İlgili Yasal Düzenlemeler, Türkiye Bankalar Birliği, İstanbul, s.4-9.

[4]. APAK S. (1993), “Türk Bankacılığında Sermaye Yeterliliği ve Cooke Rasyosu”, Uzman Gözüyle Bankacılık Dergisi, Sayı: 199, Mayıs, s.34.

[5]. TUNAY K. B. (2005), Finansal Sistem Yapısı, İşleyişi, Yönetimi ve Ekonomisi, İstanbul, Birsen Yayınevi, s.238.

[6]. DEĞİRMENCİ N., (2003) “ Sermaye Yeterliliği Konusundaki Basel Standartları ve Seçilmiş Bazı Ülkelerdeki Uygulamaların Değerlendirilmesi", Yayınlanmış Uzmanlık Yeterlilik Tezi, T.C.M.B. http://www.tcmb.gov.tr/kutuphane/TURKCE/tezler/nihaldegirmenci.htms. s. 89.

[7]. APAK, a.g.m., s.34.

[8]. TUNAY, a.g.e., s.238.

[9]. BAKDUR A. (2003) “Bankacılık Sektörünü Düzenleyen Kurumların Yapıları: Ülke Uygulamaları ve Türkiye İçin Öneri”, Yayınlanmış Uzmanlık Tezi, Devlet Planlama Teşkilatı, Eylül, http://ekutup.dpt.gov.tr/uztez/ (23.05.2011) s.14.

[10]. APAK, a.g.m., s.34-37.

[11]. DEĞİRMENCİ, a.g.e., s.90-91.

[12]. TİRYAKİ, a.g.e., Sf. 76

[13]. Başbakanlık Hazine Müsteşarlığı, “3182 Bankalar Kanunu’na İlişkin Tebliğ, No:6”, 26 Ekim 1989, 20234 Sayılı Resmi Gazete.

[14]. DEĞİRMENCİ, a.g.e., s.92-93.

[15]. Başbakanlık Hazine Müsteşarlığı, “3182 Bankalar Kanunu’na İlişkin Tebliğ, No:12”, 9 Şubat 1995, 22197 Sayılı Resmi Gazete.

[16]. Başbakanlık Hazine Müsteşarlığı, “Bankaların Sermaye Yeterliliğinin Ölçülmesine ve Değerlendirilmesine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Tebliğ”, 30 Haziran 1998, 23388 Sayılı Resmi Gazete.

[17]. TUNAY, a.g.e., s.238.

[18]. TURGUT A. (2007) “Bankalar ve Kobiler İçin Dönüm Noktası: Basel II Standartları”, Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi Sosyal ve Ekonomik Araştırmalar Dergisi, Aralık, http://iibfdergi.kmu.edu.tr/userfiles/file/aralik 2007/PDF/2.pdf (23.05.2011), s.35.

[19]. TBB, “4389 Sayılı Bankalar Kanunu”, Yürürlükten Kaldırılan Banka Kanunları, Kanun No:4389, http://www.tbb.org.tr/Dosyalar/Yasal_Duzenlemeler/Yururlukten_Kaldirilan/4389.doc (24.05.2011), s.2.

[20]. ALPARSLAN M. (2001), “Son Dönemde Bankacılık Alanında Gerçekleştirilen Yasal ve Düzenleyici Değişiklikler (1999–2001)”, Türkiye Bankalar Birliği Bankacılar Dergisi, Aralık, Sayı: 39, http://www.tbb.org.tr/Dosyalar/Dergiler/Dokumanlar/439.pdf (24.05.2011), s.78.

[21]. TBB, (1999) “4389 Sayılı Bankalar Kanunu’nun Getirdiği Yeni Düzenlemeler, Açıklamalar ve Değerlendirmeler”, Araştırma ve Yayınlar, Eylül, http://www.tbb.org.tr/ Dosyalar/Konferans_Sunumlari/4389.pdf (24.05.2011), s.5.

[22]. TBB, “4389 Sayılı Bankalar Kanunu”, s.10.

[23]. BDDK, “Bankaların İç Denetim ve Risk Yönetim Sistemleri Hakkında Yönetmelik”, 08.02.2001 Tarih ve 24312 Sayılı Resmi Gazete.

[24]. TURGUT, a.g.m., s.35.

[25]. RYBAK T.N. & AKTAN B. (2008) “Basel Sermaye Uzlaşısı Kapsamında Türk Bankacılık Sektöründeki Nihai Gelişmeler”, Yaşar Üniversitesi E-dergi, Nisan, Sayı:10, http://joy.yasar.edu.tr/makale/no10_vol3/14_rybak_aktan.pdf (20.04.2011), s.1418–1419.

[26]. BDDK, “10 Soruda Yeni Basel Sermaye Uzlaşısı (Basel II)”, s.1–2.

[27]. BEŞİNCİ M. (2005) “Basel Kriterleri, Basel II’nin Finans ve Bankacılık Sektörüne Etkileri ve Türk Bankacılık Sektörünün Basel II’ye Uyum Süreci”, Active Bankacılık ve Finans Dergisi, Kasım-Aralık, Sayı: 45, http://www.makalem.com/Search/ArticleDetails.asp?nARTICLE_id=3842 (21.04.2011), s.1.

[28]. Chris MATTEN, Managing Bank Capital: Capital Allocation And Performance Measurement, New York: John Wılley&Sons Ltd, 2000, s.2.

[29]. AKSEL K. (2001) “Basel Komitesi Tarafından Yayınlanan ‘ Yeni Sermaye Yeterliliği Çerçevesi’ İstişare Raporu Üzerine Gözlemler”, Active Bankacılık ve Finans Dergisi, Eylül-Ekim, Sayı: 20, http://www.makalem.com/Search/ ArticleDetails.asp?nARTICLE_id=457 (25.04.2011), s.1.

[30]. ARAS G. (2007) “Basel II Bankacılık Düzenlemeleri ve İç Denetim”, Deloitte & Touche, Haziran, http://www.denet imnet.net/UserFiles/Documents/Makaleler/%C4%B0%C3%A7%20Denetim/Basel%20II%20Bankac%C4%B1l%C4%B1k%20D%C3%BCzenlemeleri%20Ve%20%C4%B0%C3%A7%20Denetim.pdf (27.05.2011), s.2

[31]. TUNAY, a.g.e., s.238.

[32]. TBB, “5411 Sayılı Bankalar Kanunu”, Bankacılık Kanunu, Kanun No:5411, http://www.tbb.org.tr/Dosyalar/Yasal_ Duzenlemeler/Bankacilik_Kanunu/5411_Ilk_Hali.doc (28.05.2011), s.1.

[33]. Türkiye Bankalar Birliği Hukuk Çalışma Grubu, (2005) “5411 Sayılı Bankacılık Kanunu Paneli”, Türkiye Bankalar Birliği Bankacılar Dergisi, Aralık, Sayı: 55, http:// www.tbb.org.tr/Dosyalar/Dergiler/Dokumanlar/55.pdf (28.05.2011),s.53.

[34]. TBB, “5411 Sayılı Bankalar Kanunu’nun Hükümet Gerekçesi”, s. 10–11.

[35]. SOYMEN O. (2006), “Bankacılık Kanunu”, Lebib Yalkın Mevzuat Dergisi, Sayı:25, Ocak, s.1.

[36]. BDDK, “Bankaların Sermaye Yeterliliğinin Ölçülmesine ve Değerlendirilmesine İlişkin Yönetmelik”, 1 Kasım 2006, 26333 Sayılı Resmi Gazete.

[37]. Türkiye Bankalar Birliği Hukuk Çalışma Grubu, a.g.m., s.76.

[38]. Stephany GRIFFITH ve Jones Stephen SPRATT, “Will The Proposed New Basel Capital Accord Have A Net Negative Effect On Devoloping Countries?”, Institute Of Devolopment Studies, University Of Sussex, 2001, http://www.eclac.org/noticias/discursos/6/8716/SGriffithJonesnov29.pdf (19.03.2011), s.6.

[39]. Stephany GRIFFITH ve Jones Stephen SPRATT, “Will The Proposed New Basel Capital Accord Have A Net Negative Effect On Devoloping Countries?”, Institute Of Devolopment Studies, University Of Sussex, 2001, http://www.eclac.org/noticias/discursos/6/8716/SGriffithJonesnov29.pdf (19.03.2011), s.6.

[40]. BDDK, (2005) “Basel II’ye Geçiş Yol Haritasına İlişkin BDDK Başkanı Sayın Tevfik Bilgin’in Konuşma Metni”, Konuşma ve Sunumlar, 30 Mayıs, http:// www.bddk.org.tr/WebSitesi/turkce/Basel/1323baskan_sunum.pdf (26.01.2011), s.2.

[41]. BDDK, (2007) “Basel II İkinci Sayısal Etki Çalışması (QIS-TR2) Değerlendirme Raporu”, Basel II’ye Uyum Çalışmaları, Temmuz, http://www.bddk.org.tr/WebSitesi/ turkce/Basel/3554QIS-TR2_%20Raporu.pdf (11.05.2011) s.1.

[42]. BDDK, (2005) “Basel II’ye Geçişe İlişkin Yol Haritası (Taslak)”, Basel II’ye Uyum Çalışmaları, Mayıs, http://www.bddk.org.tr/WebSitesi/turkce/Basel/125830052005_sunum.pdf (15.04.2011), s.2.

[43]. BDDK, (2008) “CRD/ Basel II Ülke Uygulamaları Çalışma Tebliği”, 2008 Çalışma Tebliğleri, Ocak, http://www.bddk.org.tr/WebSitesi/turkce/Raporlar/Calisma_Raporlari/4225CRD_Basel%20II%20Ulke%20Uygulamalari.pdf [15.04.2011), s.2.

[44]. AYKUT C. (2008), “Basel II Standartları”, Türkiye Cumhuriyeti Dışişleri Bakanlığı Yayınları: Uluslararası Ekonomik Sorunlar Dergisi, Ağustos, Sayı: 30, http://www.mfa.gov.tr/data/Kutuphane/yayinlar/EkonomikSorunlarDergisi/sayi30/basel.pdf (06.01.2011), s.8.

[45]. BDDK, a.g.r.., Haziran 2006, s.2–3.

[46]. BDDK, “Basel II Uygulamasının Ertelenmesine İlişkin Basın Açıklaması”, s.1–2.

[47]. BDDK, (2011) “Basel II Kapsamında Hazırlanan Düzenleme Taslaklarının Uygulanmasına İlişkin Geçiş Süreci”, Basın Açıklamaları, 8 Mart, http://www.bddk.org.tr/WebSitesi/turkce/Duyurular/Basin_Aciklamalari/9244basin_duyurusu_baselii.pdf, (10.03.2011)

[48]. BDDK, “Basel II Sayısal Etki Çalışması (QIS-TR) Değerlendirme Raporu”, s.11.

[49]. BDDK, “Basel II İkinci Sayısal Etki Çalışması (QIS-TR2) Değerlendirme Raporu”, s.6.

[50]. BDDK, “Basel II İkinci Sayısal Etki Çalışması (QIS-TR2) Değerlendirme Raporu”, s.42.

[51]. BDDK, “Basel II Üçüncü Sayısal Etki Çalışması (QIS-TR3) Değerlendirme Raporu”, s.64.

[52]. BDDK, (2012) “Bankacılık Sektörü Basel II İlerleme Raporu”, Basel II’ye Uyum Çalışmaları, Ekim, http://www.bddk.org.tr/WebSitesi/turkce/Basel/11342ilerlemeraporu_06_12 pdf (08.11.2012), s.1.

[53]. BDDK, (2012) “Türk Bankacılık Sektörü Genel Görünümü-Haziran 2012”, Sektör Değerlendirme Raporları, Ağustos, Sayı:2012/3, http://www. bddk.org.tr/WebSitesi/turkce/Raporlar/Diger_Raporlar/tbs_genel_gorunumu_haziran_2012.pdf (03.09.2012),s.41.

[54]. BDDK, “Türk Bankacılık Sektörü Genel Görünümü-Haziran (2012)”, s.42-43.

[55]. BDDK, “Sorularla Basel III”, s.12.

[56]. BDDK, (2012) “Bankacılık Sektörü Basel II İlerleme Raporu”, Ekim, s.8.

[57]. BDDK, (2012) “Bankacılık Sektörü Basel II İlerleme Raporu”, Ekim, s.17.

[58]. BDDK, (2012) “Bankacılık Sektörü Basel II İlerleme Raporu”, Ekim, s.14.

[59]. BDDK, (2012) “Bankacılık Sektörü Basel II İlerleme Raporu”, Ekim, s.4.

[60]. YAYLA M., KAYA Y. T. (2005), “Basel II, Ekonomik Yansımaları ve Geçiş Süreci”, Ankara: BDDK Araştırma Dairesi Çalışma Raporları, No: 2005/3, http://www.bddk.org.tr/WebSitesi/turkce/Basel/1272calismaraporu_2005_3.pdf (09.01.2011), s.11.

[61]. BDDK, (2012) “Bankacılık Sektörü Basel II İlerleme Raporu”, Ekim, s.21.

[62]. BDDK, (2012) “Bankacılık Sektörü Basel II İlerleme Raporu”, Ekim, s.21-22.

[63]. TBB Operasyonel Risk Çalışma Grubu, (2006) “Basel II Üçüncü Yapısal Blok – Piyasa Disiplini Raporlama Kapsamı”, Türkiye Bankalar Birliği Bankacılar Dergisi, Eylül, Sayı: 58, http://www.tbb.org.tr/Dosyalar/ Dergiler/Dokumanlar/58.pdf (17.03.2011), s.113.

[64]. BDDK, (2011) “Bankacılık Sektörü Basel II İlerleme Raporu”, Mart, s.21–22.

[65]. TİRYAKİ G. (2010), “Bankacılık Sektöründe -Basel Sermaye Uzlaşıları- Sermaye Yeterliliği Standart Rasyosu Gerçekten Yeterli Midir? Kaldıraç Oranı’na ve Daha Güçlü Bir Bankacılık Düzenleme Çerçevesine İlişkin Değerlendirmeler”, Vergi Dünyası Dergisi, 347. Sayı, Temmuz, s.118-122.

[66]. BDDK (2010), “Sorularla Basel III”, Ankara: BDDK Risk Yönetimi Daire Raporu, Aralık 2010, http:// www.bddk.org.tr/WebSitesi/turkce/Basel/8742sorularla_basel_iii_29_11_2010_.pdf (02.01.2011), s.4.

[67]. TCMB (2010), “Finansal İstikrar Raporu”, Finansal İstikrar, Aralık 2010, Sayı:11, http:// www.tcmb.gov.tr/yeni/evds/yayin/finist/Fir_TamMetin11.pdf (21.01.2011), s.58.

[68]. WIGNALL A. B. & ATKINSON P. (2010) “Thinking Beyond Basel III: Necessary Solutions for Capital and Liquidity”, OECD Journal: Financial Market Trends, http://www.oecd.org/dataoecd/42/58/45314422.pdf (06.06.2011)

[69]. BDDK, “Sorularla Basel III”, s.15.

[70]. BDDK, “Sorularla Basel III”, s.15–16.

[71]. BROWN E. (2010) “Trapped in the Spiral of Basel III. Tightening the Noose on Credit Spells Disaster Punishing Your Local Bank for Wall Street’s Misdeeds”, Global Research, Eylül, http://www.globalresearch.ca/index. php?context=va&aid=21091 (06.06.2011)

[72]. BDDK, (2012) “Türk Bankacılık Sektörü Genel Görünümü-Haziran”, s.43.

[73]. BDDK, “Sorularla Basel III”, s.12–13.

Kaynak Göster