TÜRKİYE EKONOMİSİNDE EKONOMİK BÜYÜME, İHRACAT VE EXIMBANK KREDİLERİ ARASINDAKİ NEDENSELLİK İLİŞKİSİ: ?

Bu çalışmada, Türkiye'nin güçlü ekonomiye geçiş programı sonrası (2002:Q1-2015:Q3) dönemindeki veriler kullanılarak ekonomik büyüme, ihracat ve Eximbank kredileri arasındaki nedensellik ilişkisi araştırılmıştır. Nedensellik süreci bağlamında öncelikle Genişletilmiş Dickey-Fuller (Augmented Dickey-Fuller - ADF) birim kök testi ile durağanlık, Johansen eş bütünleşme testi ile uzun dönemli ilişki ve sonrasında Granger testi ile de nedensellik ilişkisi araştırılmış ve etki tepki analizi yapılmıştır.Nedensellik analizi sonucuna göre, ihracat ve ekonomik büyüme arasında çift taraflı; ihracattan eximbank kredilerine tek taraflı nedensellik ilişkisi olduğu görülmüştür. Eşbütünleşme analizi sonucunda ise ihracat ve Eximbank kredileri arasında uzun dönemli ilişki tespit edilememiştir. Ayrıca etki-tepki analizi ile her bir değişkenin farklı şoklara 8 çeyrek dönem içinde nasıl tepki verdiği grafikler yardımıyla analiz edilmiştir

IN TURKEY ECONOMICS CAUSALITY RELATIONSHIP AMONG ECONOMIC GROWTH, EXPORT AND EXIMBANK LOANS: 2002- 2015

In this study, the causality relationship among economic growth, exports and Eximbank loans was examined by using the data that Turkey's post-transition program to strong economy in the period (2002:Q1-2015:Q3). In the context of causality process, firstly, stationarity is investigated by using Augmented Dickey-Fuller (ADF) unit root test, long-term relationship is investigated by using Johansen co-integration test and then causality relationship is examined by using Granger test and impulse response analysis is carried out. According to the results of causality analysis, a bidirectional causality between exports and economic growth and a unilateral causality from exports to Eximbank loans have been obversed. In the results of cointegration analysis, a long-term relationship between exports and Eximbank loans could not be detected. Also it was analyzed by impulse-response analysis with the help of graphs how each variables reacts to different shock in 8 quarters

Kaynakça

1] Tunç, H. (2005). Uluslararası Ticaret Para ve Finans.İstanbul: Alfa Yayınevi.[2] Başkaya, F. (2004). Devletçilikten 24 Ocak Kararlarına, Türkiye Ekonomisi'nde İki Buna-lım Dönemi. Ankara: Maki Basın Yayın. [3] Awokuse, T.O. (2005). Export-Led Growth and the Japanese Eco nomy: Evidence from VAR and Directed Acyclic Graphs. Applied Eco nomics Letters, 12(14), 593.[4] Türkiye İhracat Kredi Bankası A.Ş., Kurumsal, (https://www.eximbank.gov.tr/TR,5/hak-kimizda.html). [06 Şubat 2016].[5] Stephens, M. (1999). The Changing Role of Export Credit Agencies, International Mone-tary Fund Publications, 79.[6] Ceylan, A. (2001). İşletmelerde Finansal Yönetim. Bursa: Ekin Kitabevi. [7] Dodaro, S. (1993). Exports and Growth: A Reconsideration of Casuality. Journal of Deve-loping Areas, 27(2), 227-244.[8] Bahmani, M. & Domac, I. (1995). Export and Economic Growth in Turkey: Evidence From Cointegration Analysis. Middle East Technical Univesity Studies in Development, 22(1), 67-77.[9] Tuncer, İ. (2002). Türkiye'de İhracat İthalat ve Büyüme: Toda Yamamoto Yöntemiyle Gran-ger Nedensellik Analizleri (1980- 2000). Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi,9(9),89-104.[10] Şimşek, M. (2003). İhracata Dayalı Büyüme Hipotezinin Türkiye Ekonomisi Verileri ile Analizi 1960-2002. Dokuz Eylül Üniversitesi İ.İ.B.F. Dergisi, 18(2), 43-63.[11] Ay, A., Erdoğan, S., Mucuk, M. (2004). Türkiye'de İhracata Dayalı Büyüme Üzerine Bir Nedensellik Sınaması (1980-2003). Selçuk Üniversitesi, Karaman İ.İ.B.F. Dergisi, (1),107.[12] Karagöl, E., Serel, A. (2005). Türkiye'de İhracat ve GSMH Arasındaki İlişkinin Kointeg-rasyon Yöntemiyle İncelenmesi. İstanbul Üniversitesi Sosyal Siyaset Konferansları Dergisi, 1030-1038.[13] Erdoğan, S. (2006). Türkiye'nin İhracat Yapısındaki Değişme ve Büyüme İlişkisi: Koenteg-rasyon ve Nedensellik Testi Uygulaması. Selçuk Üniversitesi Karaman İ.İ.B.F. Dergisi, 10(9), 30-38.[14] Halıcıoğlu, F. (2007). A Multivariate Causality Analysis of Export and Growth for Turkey. Munıch Personal Repec Archive, No:3565, 1-6.[15] Taştan, H. (2010). Türkiye'de İhracat, İthalat ve Ekonomik Büyüme Arasındaki Nedensel-lik İlişkilerinin Spektral Analizi. Ekonomi Bilimleri Dergisi, 2(1), 87-96.[16] Tıraşoğlu, M. (2012). Türkiye Ekonomisi'nde İhracata Dayalı Büyüme Hipotezinin Yapısal Kırılmalı Birim Kök ve Eşbütünleşme Testleri ile İncelenmesi. İstanbul Üniversitesi İktisat Fakültesi Mecmuası,62(2),373-392.[17] Özcan, B., Özçelebi, O. (2013). İhracata Dayalı Büyüme Hipotezi Türkiye İçin Geçerli Mi?. Celal Bayar Üniversitesi Yönetim ve Ekonomi Dergisi, 20(1), 1-12.[18] Saraç, T.B. (2013). İhracat ve İthalatın Ekonomik Büyüme Üzerindeki Etkisi: Türkiye Ör-neği. Ege Akademik Bakış, 13(2), 181-191.[19] Korkmaz, S. (2014). Türkiye Ekonomisinde İhracat ve Ekonomik Büyüme Arasındaki Ne-densellik İlişkisi. Business and Economics Research Journal, 5(4), 119-128.[20] Michaely, M. (1977). Export and Growth: An Emprical Investigation. Journal of Develop-ment Economics, 4(1), 49-53.[21] Balassa, B. (1978). Exports and Economic Growth: Further Evidence. Journal of Develop-ment Economics, 5(2), 181-189. 22] Kwan, A.C.C., Kwok, B. (1995). Exogenity and the Export-led Growth Hypothesis: The Case of China. Southern Economic Journal, 61(8), 1158-1166.[23] Parida, P. & Sahoo, P. (2007). Export Led Growth ın South Asia: A Panel Cointegration Analysis. International Economic Journal, 21(2), 155-175.[24] Kunst, R.M. & Marin, D. (1989). On Exports and Productivity: a Causal Analysis. Review of Economics and Statistics, 71(4), 699-703.[25] Shan, J. & Sun, F. (1998). Export-Led Growth Hypothesis for Australia: An Empirical Re-Investigation. Applied Economics Letters, 5(7), 423-428.[26] Panas, E. & Vamvoukas, G. (2002). Further evidence on the Export-Led Growth Hypothe-sis. Applied Economics Letters, 9(11), 731-735.[27] Bahmani, M. & Alse, J. (1993). Export Growth and Economic Growth: An Application of Cointegration and Error-Correction Modelling. The Journal of Developing Areas, 27(4), 535-542.[28] Ramos, F.R.R. (2001). Exports, Imports, and Economic Growth in Portugal: Evidence from Causality and Cointegration Analysis. Economic Modelling, 18(4), 613-623.[29] Schumpeter, J.A. (1949). The Theory of Economic Development, Third Printing, USA: Har-vard University Press, [30] Khan, A., Qayyum, A., Sheikh, S. (2005). Financial Development and Economic Growth: The Case of Pakistan. The Pakistan Development Review, No:2145, 819-837.[31] King, R.G. & Ross, L. (1993). Finance and Growth: Schumpeter Might Be Right. Quarterly Journal of Economics, 108(3), 717-737.[32] Pentecost, E.J. & Kar, M. (2000). Financial Development and Economic Growth in Turkey: Further Evidence on the Casuality Issue. Loughbororough University Department of Econo-mics, No:00/27, 3-13.[33] Al-Yousif, Y. Khalifa. (2002). Financial Development and Economic Growth: Another look at the Evidence from Developing Countries. Review of Financial Economics, 11(2), 131-150.[34] Beck, T. & Ross, L. (2004). Stock Markets, Banks, and Growth: Panel Evidence. Journal of Banking & Finance, 28, 423-442.[35] Ceylan, S., Durkaya, M. (2010). Türkiye'de Kredi Kullanımı Ekonomik Büyüme İlişkisi. Atatürk Üniversitesi İ.İ.B.F. Dergisi, 24(2), 21-33.[36] Gujarati, D.M. (1999). Temel Ekonometri, (Çev: Ümit Şenesen ve Gülay Günlük Şenesen), İstanbul: Literatür Yayıncılık.[37] Ertek, T. (1996). Ekonometriye Giriş, İstanbul: Beta Yayınevi. 38] Enders, W. (1995). Applied Econometrics Time Series. New York: John Wiley & Sons. [39] Dickey, D.A.& Fuller, W.A. (1979). Distribution of the Estimators for Autoregressive Time Series With a Unit Root. Journal of the American Statistical Association, 74(366), 427-431. [40] Seddighi, H., Lawler, K.A., Katos, A.V. (2000). Econometrics: A Pratical Approach. London: Routlenge Taylor and Francis Group. [41] Cochrane, J.H. (1997). Time Series for Macroecnomics and Finance. Chicago: Spring Press.[42] Tarı, R. (2015). Ekonometri. Kocaeli: Umuttepe Yayınları.[43] Johansen, S. (1988), Statistical Analysis of Cointegrating Vectors. Journal of Economic Dy-namics and Control,12(2-3), 231-254. [44] Granger, C.W.J. (1986). Developments in the Study of Co-Integrated Economic Variables. Oxford Bulletin of Economics and Statistics, 213-228

Kaynak Göster