İktisadî Gelişme Farklılıklarının Devlet ve Birey Düzeyinde Analizi: İngiltere ve Osmanlı Devleti Örnekleri

Bu çalışma, Sanayi Devrimi olgusunu devlet ve birey düzeyinde Osmanlı Devleti ve İngiltere karşılaştırması yaparak ele almaktadır. Karşılaştırma çalışmanın İslam tasavvufunu da içermesi sebebiyle 11. yüzyıla dek uzanmaktadır. Üzerinde durduğumuz merkantilizm, iktisadî zihniyet, tasavvuf ve ekonomi, provizyonizm, sermaye birikimi gibi kavramlar iki ülkenin ekonomik olarak farklılaşmasını açıklamak için kullanılmıştır. Osmanlı Devleti’nde neden Sanayi Devrimi gibi bir ekonomik atılım gerçekleşmediği sorusunu esas itibariyle sermaye birikiminin belli başlı bazı sebeplerle oluşamaması ve sahip olunan tasavvufî iktisadî zihniyetin ve iktisat-dışı insan tipolojisinin Sanayi Devrimi için gerekli ticarî ve finansal yetkinliği besleyememesi bağlamında, değişkenlerimizi devlet ve birey düzeyinde temellendirerek cevaplamaya çalıştık. Diğer bir deyişle, birey ve devlet kalkınma için birbirini etkileyen ve dönüştürebilen iki değişken olarak ele alınacaktır.

The State and Individual Levels of Analysis on the Differences Between Economic Development Levels: The Cases of England and the Ottoman State

This study focuses on the Industrial Revolution phenomena through a comparison between England and the Ottoman State on both state and individual levels of analysis. The comparison dates back to 11th century due to the study’s inclusion of Islamic sufism. Mercantilism, economic mentality, sufism and economy, provisionism, and capital accumulation are among the notions used to explain the economic differentiation of two countries. We tried to answer the question of ‘why did not an Industrial Revolution alike leap take place in Ottoman Empire?’ via emphasizing the lack of enough capital accumulation and lack of enough mercantile and financial competence, on the basis of adopted sufism-led economic mentality and non-homo economicus human typology. In other words, individual and state will be dealt with as two variables, affecting and transforming each other.

Kaynakça

Bozarslan, H. (2015). Türkiye Tarihi - İmparatorluktan Günümüze. İletişim. İstanbul., ss.92

Mardin, Ş. (1997). Makaleler 2 - Siyasal ve Sosyal Bilimler. İletişim. İstanbul, ss.57

Dumrul, C. & Dumrul, Y. (2014). Osmanlı İmparatorluğu’nun Kapitalist Paternde Sanayileşememesinin Önündeki Engeller Üzerine Bir İnceleme. Yönetim ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi, ss.156

Kuran, T. (2004). Why the Middle East is Economically Underdeveloped: Historical Mechanism of Institutional Stagnation, Journal of Economic Perspectives, ss.74

Weber, M. (1997). Protestan Ahlakı ve Kapitalizmin Ruhu. Hil. İstanbul, ss.43

Bergen, L. (2014). Kent-İslâm ve Kapitalizm. Doğu Kitabevi. İstanbul, ss.137

Thompson, E.P. (1993). Customs in Common. Penguin Books. New York, 1993, ss.9

Comte, A. (2012). İslamiyet ve Pozitivizm. Dergah Yayınları. İstanbul, ss.27

Ülgener, S. F. (1981). İktisadi Çözülmenin Ahlak ve Zihniyet Dünyası. Der Yayınları. İstanbul, ss.51-99, 80-88

Gimpel, J. (2004). Ortaçağda Endüstri Devrimi. TÜBİTAK. Ankara, ss.29

Coşar, N. (1996). Aşar Vergisinin Kaldırılma Nedenleri. Toplumsal Tarih, ss.21, 23, 26

Tabakoğlu, A. Öşür. Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi. Diyanet Vakfı. İstanbul

Avcıoğlu, D. (2016) Türkiye’nin Düzeni - Dün, Bugün, Yarın. Kırmızı Kedi Yayınevi. İstanbul, ss.33, 36

Divitçioğlu, S. (2015). Asya Üretim Tarzı ve Osmanlı Toplumu. Alfa. İstanbul, ss.70, 105, 83

Overton, M. (1996). Re-Establishing the Agricultural Revolution. Agricultural History Review

Allen, R. C. (1999). Tracking the Agricultural Revolution in England. The Economic History Review, 52 (2)

Clark, G. (1993). Agricultural and the Industrial Revolution, 1750-1850. The British Agricultural Revolution: An Economic Perspective içinde, yazan J. Mokyr, Boulder

Rostow, W.W. The Stages of Economic Growth: A Non-Communist Manifesto. Cambridge University Press, ss.4-16

Küçükkalay, M. Endüstri Devrimi ve Ekonomik Sonuçlarının Analizi. Süleyman Demirel Üniversitesi İİBF Dergisi, ss.56

Buluş, A. (2015). Türk İktisat Politikalarının Tarihi Temelleri. Çizgi. Konya, ss.33, 30

Pamuk, Ş. (1995). 19. Yüzyılda Osmanlı Dış Ticareti. Devlet İstatistik Enstitüsü. Ankara, ss.18

Pamuk, Ş. & Özmucur, S. (2002). Real Wages and Standars of Living in the Ottoman Empire 1489-1914. The Journal of Economic History, 62 (2), ss.316

Merriman, J. (1996). A History of Modern Europe. W.W. Norton & Company. New York, ss. 697

Genç, M. (2000). Osmanlı İmparatorluğu’nda Devlet ve Ekonomi. Ötüken. İstanbul, ss. 46, 91-95, 48, 70

Şenel, A. (2011). Siyasal Düşünceler Tarihi. Bilim ve Sanat. Ankara, ss. 279, 276

Kindleberger, C. P. (1975). Commercial Expansion and the Industrial Revolution. MIT Working Paper Series, 154, s.13

Spruyt, H. (2007). War, Trade, and State Formation. The Oxford Handbook of Comparative Politics içinde, yazan Charles Boix ve Susan C. Stokes, 211-235. Oxford University Press. New York, s. 216

Galbraith, J. K. (1987). İktisat Tarihi. Dost Kitabevi. Ankara, ss. 42, 62

Baron de M. (2001). The Spirit of Laws. Batoche Books. Kitchener, s. 349

de Long, J. B. & Shleifer, A. (1993). Princes and Merchants: European City Growth before the Industrial Revolution. Journal of Law and Economics, 36, s. 672

Smith, A. (1776). An Inquiry into the Nature and Causes of the Wealth of Nations, s. 153

İnalcık, H. (1987). The Middle East and the Balkans under the Ottoman Empire. MIT Press. Indiana, ss. 137, 138

İnalcık, H. (1969). Capital in the Ottoman Empire. The Journal of Economic History, ss. 97,135

Rostow, W.W. Sanayi Devrimi Nasıl Başladı. İstanbul Üniversitesi İktisat Fakültesi Dergisi, ss. 258, 261

Przeworski, A. & Limongi, F. (1997). Modernization: Theories and Facts. World Politics, 49 (2), ss. 158

Deane, P. (1994). İlk Sanayi İnkılabı. Türk Tarih Kurumu. Ankara, ss. 1, 46-47, 32, 34

Kaynak Göster