TÜRKİYE’DE ÜCRET GELİRLERİNİN VERGİLENDİRİLMESİNİN VERGİ GELİRLERİYLE İLİŞKİSİNE YÖNELİK AMPİRİK BİR TEST

Çalışmada ücretlerin vergilendirilmesinde kullanılan mevcut vergi uygulaması sosyal devlet, mali güç ve ayırma ilkeleri dikkate alınarak üretim faktörleri arasındaki vergi yükünün yansıtılması, optimalite, tüm mükellefleri kapsayan uygulamalar, yeni kriterler getirilmesine dayalı öneriler geliştirilmiştir. Çalışmanın amacı ücret kazançları vergilendirilirken etkin ve adil bir vergilendirilme yapılması için dikkate alınması gereken esasları belirlemek ve vergilendirilen ücretlerin vergi gelirleri ile arasındaki ilişkiyi ortaya koymaktır. Bu bağlamda çalışmada 2006-2018 dönemine ait yıllık verilerle ücretlilerin kazançları üzerinden alınan vergiler ve diğer vergilerin vergi gelirleri ile arasındaki ilişkinin belirlenmesinde Spearman Sıra Korelasyonu modeli kullanılmıştır. Ücretlerin vergilendirilmesinde kullanılan sistemler göz önüne alınarak yapılan ampirik çalışmada korelasyon ve kısmi korelasyon sonuçlarına göre toplam vergi gelirleri ile gelir vergisi, ücretliler, kurumlar vergisi, katma değer vergisi, özel tüketim vergisi, özel iletişim vergisi, motorlu taşıtlar vergisi, damga vergisi, harçlar ve banka ve sigorta muameleleri vergisi ile arasında güçlü bir ilişki vardır. Katma değer vergisi ile banka ve sigorta muameleleri vergisinin etkisi nispeten düşük, özel iletişim vergisinin vergi gelirlerine etkisi ise düşük korelasyonludur. Kısmi korelasyon sonucuna göre de ücretlilerden alınan vergilerin toplam vergi gelirlerine etkisi orta düzeyde bir korelasyonla sonuçlanmıştır. Ücretlilerden alınan vergilerle gelir vergisi arasında da orta düzeyde bir korelasyon ortaya çıkmıştır. Oysaki Spearman Sıra Korelasyon sonucuna göre ise aralarındaki ilişkinin pozitif mükemmel düzeyde gerçekleştiği görülmüştür.

AN EMPIRICAL TEST ON THE LINK OF TAXATION OF WAGE INCOME WITH TAX REVENUES IN TURKEY

In this study, by taking the current tax application used in the taxation of wages, the social state, financial power and separation principles into account suggestions based on the reflection of the tax burden between the production factors, optimality, applications covering all taxpayers, and the introduction of new criteria have been developed. The aim of the study is to determine the principles to be taken into account in order to make an effective and fair taxation while taxing wage earnings and to reveal the relationship between taxed wages and tax revenues. In this context, in this study the Spearman Rank Correlation model was used to determine the relationship with tax revenues of other taxes and taxes obtained from wage earners through the annual data for the period 2006-2018. Considering systems used in the taxation of wages in this empirical study conducted, according to the correlation and partial correlation results, there is a strong relationship between total tax revenues and bank and the tax on insurance transactions income tax, wage earners’ tax, corporate tax, value added tax, special consumption tax, private communication tax, motor vehicle tax, stamp duty, dues and bank and insurance transactions tax. The effect of value added tax and banking and insurance transactions tax is relatively low while the effect of special communication tax on tax revenues has a low correlation. According to the partial correlation result, on the other hand, the effect of taxes taken from wage earners on total tax revenues resulted in a moderate correlation. There was also a moderate correlation between the taxes obtained from wage earners and income tax. However, according to the Spearman rank correlation result, it has been observed that the relationship between them was at a positive perfect level.

Kaynakça

Aamir, M., Quayyum, A., Nasir, A., Hussain, S., Khan K.I & Butt, S. (2001). Determinants of Tax Revenue: A Comparative Study of Direct taxes and Indirect taxes of Pakistan and India, International Journal of Business and Social Science, 19(2), 171-178.

Akdoğan, A. (2013). Kamu Maliyesi. Ankara: Gazi Kitabevi.

Bay, H. & İnneci, A. (2017). Vergi Adaleti Açısından Türkiye’de Ücret Gelirlerinin Vergilendirilmesi, International Journal of Public Finance, 2(2), 196-219.

Biyan, Ö. & Yılmaz, G. (2012). Ücretlerin Vergilendirilmesine İlişkin Karşılaştırmalı Bir Öneri: Beyanname Yükümlülüğü, Maliye Dergisi, 162, 184-218.

Bozdoğan, K., Buyrukoğlu, S., & Bozdoğan, D., (2012). Sosyal Vergileme İlkeleri Açısından Asgari Geçim İndiriminin Değerlendirilmesi, Vergi Dünyası, 375, 128-136.

Feldstein, M. (1978). The Welfare Cost of Capital İncome Taxation, Journal of Political Economy, 86(2), 29-51.

Feldstein, M. (2006). The Effects of Taxes on Efficiency and Growth, Tax Notes.

Feldstein, M. (2008). Effects of Taxes on Economic Behaviour, National Tax Journal, LXI(1), 131-139.

Gelir İdaresi Başkanlığı (2021). Gelir Vergisi Kanunu Vergi Tevkifatı. (http://www.gib.gov.tr/gibmevzuat).

Gelir İdaresi Başkanlığı (2018). Ücret Geliri Elde Edenler İçin Vergi Rehberi.https://www.gib.gov.tr/sites/default/files/fileadmin/beyannamerehb eri/2018_ucretgeliri.pdf2019.

Gemmell, N. (1988). Tax Systems, Tax Revenue and ,Growth in LDCs: A Review of Empirical Evidence, Intereconomics. Verlag Weltarchiv, 23(2), 84-90.

Glenday, G. (2008). South African Tax Performance:Some Perspectives and International Comparisons, National Treasury Of South Africa Tax Symposium , 1-24.

Gök, M. & Yalçın, A.Z. (2015). Türkiye’de Asgari Ücretliler Üzerindeki Vergi Yükünün Diğer Yükümlü Gruplarınki İle Karşılaştırılması, Yönetim ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi, 13(1), 219-255.

Güler, H. (2017). Ücretlilerden Kesilen Gelir Vergisinin Türk Vergi Sistemi Üzerindeki Etkisi, Aksaray Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 9(49, 161-168.

Kalaycı, Ş. (2017). SPSS Uygulamalı Çok Değişkenli İstatistik Teknikleri (8.Baskı), Ankara: Dinamik Akademi.

Kaplan, R. (2012). En Az Geçim İndirimine İlişkin Bazı Yabancı Ülke Uygulamaları ve Türkiye Açısından Değerlendirmeler, Maliye Dergisi, 163, 367-388.

Kolçak, M. Ve Arpa, T. (2017). Vergi Gelirleri ve Ekonomik Büyüme İlişkisi* Türkiye Örneği (1976-2016), TURAN-SAM Uluslararası Bilimsel Hakemli Dergisi; ISSN: 1308-8041, e-ISSN: 1309-4033, 9(33), 279-289.

Kutbay, H. (2018). Kayıt Dışı İstihdamın Vergi Gelirleri Üzerindeki Etkisi. Social Scienses Research Journal. 2 (79), 172-189.

Nemli, A. (1990), Kamu Maliyesine Giriş (3. Baskı), Filiz Kitabevi.

Özmen, İ (2016). Vergi Gelirlerinin Belirleyicileri Üzerine Karşılaştırmalı Bir Analiz: BRIC-T1, Selçuk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Sosyal Ekonomik Araştırmalar Dergisi, 32, 233-252.

Pehlivan, O. (2003). Kamu Maliyesi, Trabzon: Derya Kitabevi.

Sağdıç, N.E. (2019). Vergi Gelirlerini Belirleyen Faktörlerin Bölgesel Analizi: Türkiye Örneği, Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 60, 155-178.

Sarılı, M.A. (2002). Türkiye’de Kayıtdışı Ekonominin Boyutları, Nedenleri, Etkileri ve Alınması Gereken Tedbirler, Bankacılar Dergisi, 11, 32-50.

Saraçoğlu, F. (2001). Gelir Vergisi Sisteminde Ayırma İlkesi Uygulaması ve Değerlendirilmesi, İ.Ü. İktisat Fakültesi Maliye Araştırma Merkezi Konferansları, 40, 60-68.

Swiston, Andrew, Muhleisen Martin & Mathai Koshy (2007). U.S. Revenue Surprise: Are Happy Days Here to Stay?, IMF Working Paper, WP/07/143.

Şen, Ö., & Demirli, Y. (2018). Ücretlerin Kaynakta Vergilendirilmesi: Farklı Vergi Sistemi Uygulayan OECD Ülkelerine İlişkin Bir İnceleme, Süleyman Demirel Üniversitesi Vizyoner Dergisi, 9(22), 138-160.

Şenyüz, D. (2014). Hukuk Devleti Perspektifinden Adil Vergileme ve Vergi Afları, Tesam Akademi Dergisi, 1(2), 81-96.

Türkay, İ. (2017). Tüm Yönleriyle Asgari Geçim İndirimi Uygulaması, İş ve Hayat Dergisi, 5, 135-173.

Ulusoy, A. (1995). Ücretlerin Vergilendirilmesinin Vergi Adaleti Açısından Analizi, Erciyes Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 12, 89-101.

Anayasa Mahkemesi Kararı Esas: 1992/29 Karar: 1993/23 Karar Günü: 24.6.1993.

Kaynak Göster