OBSTETRİK ACİLLERDE ADLİ VAKALAR

Darp, cinsel saldırılar, ateşli silah ve patlayıcı yaralanmaları, her türlü kazalar gibi insan sorumluluğu nedeniyle ortaya çıkan tüm olgular adli olgu niteliği taşımaktadır. Tıbbi bir müdahalenin de kusur yönünden incelenebilmesi için öncelikle hukuka uygun olup olmadığı araştırılmalıdır. Adli Tıp Kurumu’na tıbbi uygulama hatası olup olmadığı yönünde görüş sorulan dosyaların %30’u kadın hastalıkları ve doğum alanıyla ilgili olup gebelik takibi ve doğumla ilgili şikayetler büyük çoğunluğunu oluşturmaktadır. Bu derleme de konunun önemini vurgulamak için yazılmıştır. Obstetri ve jinekoloji alanında gebelik terminasyonu, doğum şekli, ensest ilişki sonrası doğum, yüksek riskli gebelik ve postpartum hemoraji, plasenta anomalileri, rahim tahliyesi ve sterilizasyon, travma, anne ölümü vb. çok çeşitli adli olgular bulunmaktadır. Bu adli olguların bildirilmesinden hekim, ebe ve hemşireler sorumludur. Adli olgularda muayeneden önce mutlaka iyi bir anamnez alınmalıdır. Sağlık kuruluşlarına gelen adlî olgular için iki temel ve üç ek form geliştirilmiştir. Az karşılaşılan ve muayenesi ile rapor tanzimi ileri uzmanlık bilgisi gerektiren adlî olgular için ise ayrı rapor formları geliştirilmemiştir. Bu durumlarda uzmanca uygun görülen biçimde rapor tanzimi yoluna gidilmelidir. Adli olguların muayenesi uzmanlık ve tecrübe gerektirir. Özellikle ebe ve hemşireler, eğitim ve çalışma hayatında mesleki olgulara daha iyi uyum sağladıkları için adli olguların değerlendirilme süreci ve tıbbi kaydı gibi konularda yeterli bilgiye sahip olmayabilir ve dolayısıyla bu konulara gerekli özeni gösteremeyebilir. Adli olguların büyük bir çoğunluğunun obstetri ve jinekoloji alanında olduğu gerçeği de göz önünde tutulunca sağlık profesyonellerinin adli vakalara ilişkin bilgi ve becerilerini ilgili seminerlere / kongrelere katılarak geliştirmesi ve güncellemesi önerilir.

FORENSIC CASES IN OBSTETRIC EMERGENCIES

All events that are caused by the hand of human beings such as accidents, physical and sexual assaults, and firearm and explosive injuries are qualified as forensic cases. In order to examine a medical intervention in terms of neglect and/or malpractice, it is primarily required to investigate whether or not it is legal. About 30% of the files that were submitted to the Institution of Forensic Medicine concerning malpractice are related to the field of gynecology and obstetrics. Most of these files are the complaints about pregnancy follow-ups and deliveries. The field of gynecology and obstetrics is associated with various forensic cases like pregnancy termination, mode of delivery, delivery after incest relationship, high-risk pregnancy and postpartum hemorrhage, placenta anomalies, uterine evacuation and sterilization, traumas and maternal mortality etc. Physicians, midwives, and nurses are responsible for reporting these forensic cases. In forensic cases, it is certainly required to take a good medical history before examination. Two basic and three additional forms have been developed for forensic cases that are admitted to the healthcare organizations. On the other hand, no separate report forms have been developed for forensic cases that are rarely encountered and that require advanced specialized knowledge. The examination of forensic cases requires specialty and experience. As midwives and nurses usually become adapted to occupational cases during education and work life, they may fail to show the required care for forensic cases due to the lack of knowledge. Considering the fact that a great majority of forensic cases occur in the field of gynecology and obstetrics; it is recommended for health professional to develop and update their knowledge and skills concerning forensic cases by attending relevant seminars/congresses.

Kaynakça

33. Gökdoğan MR. Cinsel saldırı konusunda çalışan adli hemşireye (SANE) duyulan gereksinim. Adli Tıp Bülteni 2008;13(2):69-77.

32. Adli muayene rapor formlarının doldurulması ile ilgili açıklamalar. http://sakaryahsm.gov.tr/files/images/adli%20 n%C3%B6bet/y%C3%B6nerge%20talimat%20vs/Form_ Doldurulmasi.pdf Erişim 10.02.2016

31. Ceza muhakemesinde beden muayenesi; genetik incelemeler ve fizik kimliğin tespiti hakkında yönetmelik. http:// www.resmi-gazete.org/sayi/12681/ceza-muhakemesinde-beden-muayenesi-genetik-incelemeler-ve-fizikkimligin-tespiti-hakkinda yonetmelik.html. Erişim 11.03.2016.

30. Uysal C, Kir Z, Goruk NY, Korkmaz M, Goren S. Evaluation of forensic cases referred to obstetrics and gynaecology hospital and detected deficiencies. J For Med 2013;27(2):107-12.

29. Özden D., Yıldırım N. Adli vakaya hemşirelerin yaklaşımı. Hacettepe Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Hemşirelik Dergisi 2009:16(3):73-81.

28. McGillivray B. The role of Victorian emergency nurses in the collection and preservation of forensic evidence: a review of the literature. Accident and Emergency Nursing 2005;13:95-100.

27. Saral S. TSK hastaneleri acil servis hemşirelerinin adli olgulara ilişkin yaklaşımları. Bilim Uzmanlığı Tezi. İstanbul: Marmara Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, 2008.

26. Bahar MT. Acil servislerde çalışan hemşireler tarafından adli vakaların tanılanması. Bilim Uzmanlığı Tezi. İstanbul: Marmara Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, 2008.

25. Yeni Türk Ceza Kanunu ve ilgili mevzuat, Ankara: Adalet Yayınevi; 2004:130.

24. Özkaya N. Hemşirelik mesleğinde tıbbi uygulamalardan doğan sorumluluklar http://www.saglikcalisanisagligi.org/ sunumlar/avnesrin.pdf Erişim 15.03.2017

23. Stevens S. Cracking the case: your role in forensic nursing. Nursing 2004;34(11):54-6.

22. Lynch VA. Forensic nursing. St. Louis: Elsevier Mosby; 2006.

21. Koç S. Yasal düzenlemeler çerçevesinde hekim sorumluluğu. Türkderm 2007;41:33-8.

20. Anne Ölümü. http://www.tjod.org/ Erişim 11.03.2016.

19. Yurtsever O. Anne ve cenini öldüren teste 6 yıl istendi http://www.sabah.com.tr/yasam/2012/03/27/anne-ve-cenini-olduren-teste-6-yil-istendi Erişim 09.03.2016.

18. Hukuk Veri Tabanı. https://www.hukukturk.com/ Erişim 01.03.2016.

17. Korkut M, Çelik S, Çağdır AS, Soysal Z. Plasenta ve adli tıp sorunları. Adli Tıp Dergisi 2004;18(2):45-60.

16. Siz olsaydınız ne yapardınız? Sürekli Tıp Eğitimi Dergisi, 2000;9(1):28. http://www.ttb.org.tr/STED/sted0100/st010014. html Erişim 10.02.2016.

15. Bayrak S. Kadın-doğum pratiğinde medikolegal sorunlar. http://file.utd.org.tr/5utcd/29EkimPersembe/Salonc/11.1512 .45ıvftetartısmalıkonular-2/12.15-12.35sametbayrak/Antalya-Ekım2015.pdf Erişim 10.02.2016.

14. Özdemir B, Celbiş O, İris M, Üzün İ. Doğumla sonuçlanan baba-kız ensesti: olgu sunumu. İnönü Üniversitesi Tıp Fakültesi Dergisi 2012;19(1):30-2.

13. Kantacı MN, Kandemir E, Bilgi S. Doğum eylemindeki erkek kız kardeşi ensest olgusuna adli yönden yaklaşım. Journal of Turkish Society of Obstetrics and Gynecology 2012;9(4):231- 4.

12. Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi. http://www.uyap.gov.tr/ Erişim 01.03.2016.

11. Ekizoğlu O, İnce O, Kantarcı N, Fincancı Şk. Cinsel saldırılarda gebelik sorunu: bir olgu sunumu. www.itf.istanbul.edu.tr/ adlitip/Poster/gebelik_term.ppt Erişim 11.02.2016.

10. Cağdır A, Taşçı Aİ. Sezaryen, kürtaj ve normal doğumla ilgili adli tıp’taki dava konuları. Sağlık Düşüncesi ve Tıp Kültürü Dergisi 2012;24:54-7.

9. Birgen N. Kadın doğum hekimliğinde medikolegal uygulamalar. Kadın Doğum Hekimliğinde Medikolegal Uygulamalarhttp://www.tjodistanbul.org/index. php?option=com_k2&view=item&id=335:kad in-dogum-hekimliginde-medikolegal-uygulamalar&Itemid=830 Erişim 09.02.2016.

8. 12827 Sayılı nüfus planlaması hakkında kanun. http://www. hukuki.net/kanun/2827.15.text.asp Erişim 10.02.2016.

7. Özgenç İ. Türk Ceza Kanunu Gazi Şerhi. Ankara: Ankara Açık Ceza İnfaz Kurumu Matbaası, 2006: 304-19, 776-83, 1047.

6. Koç S, Can M (Ed). 2. Tıp Hukuku Günleri Adli Obstetrik ve Jinekoloji. In: Tunalı IG. Kadın doğum uzmanlarının gebelik, doğum ve doğum sonrası karşılaştığı sorunlar. 1inci Baskı, İstanbul: 2012: 67.

5. Birgen N. Gebelik komplikasyonlarına adli tıp açısından bakış. Türkiye Klinikleri Jinekoloji Obstetrik Özel Dergisi 2010;3(1):92-8

4. İçel K, Ünver Y. Tıp ve Ceza Hukuku. 1inci Baskı, Ankara: Seçkin Yayıncılık, 2004:27.

3. Çilingiroğlu C. Tıbbi Müdahaleye Rıza. 1inci Baskı, İstanbul: Filiz Kitapevi, 1993:16, 52,72.

2. Sever M, Ulaş ES, Koşargelir M. Bir üçüncü basamak hastane acil servisine başvuran adli nitelikli çocuk hastaların değerlendirilmesi. Ulus Travma Acil Cerrahi Dergisi 2010;16(3):260-7.

1. Yorulmaz C, Çetin G (Ed). Yeni yasalar çerçevesinde hekimlerin hukuki ve cezai sorumluluğu, tıbbi malpraktis ve adli raporların düzenlenmesi. In: Fincancı SK. Adli olguya yaklaşım. İstanbul: Sempozyum Dizisi Yayın No:48, 2-3 Şubat 2006: 92-103.

Kaynak Göster