Cerrahi ve dahili branş hekimlerinde tükenmişlik düzeyini etkileyen deği?şkenler ve tükenmişliğin işe başlılık ve örgütsel başlılık ile ilişkisi

Amaç: Tükenmi?li?in özellikle "insanlarla çaly?an" mesleklerde ortaya çykty?y vurgulamakta, hekimlik tükenmi?likaçysyndan en fazla risk olu?turan meslekler arasynda sayylmaktadyr. Çaly?mamyzda cerrahi ve dahili bran? hekimlerinde tükenmi?lik düzeyini etkileyen de?i?kenlerikar?yla?tyrmaly olarak incelemek ve tükenmi?li?in i?eba?lylyk ve örgütsel ba?lylyk ile ili?kisini ara?tyrmakamaçlanmy?tyr. Gereç ve Yöntem: Kesitsel ara?tyrmaolarak planlanan çaly?maya özel bir üniversite hastanesinde çaly?an 82 hekim dahil edilmi?tir. Katylymcylarasosyodemografik ve mesleki veri formu, MaslachTükenmi?lik Ölçe?i, Örgütsel Ba?lylyk Ölçe?i ve Y?e Ba?lylykÖlçe?i doldurtulmu?tur. Bulgular: Formlary tam doldurmamy? olan 3 ki?i çaly?ma dy?ynda byrakylarak 79 ki?ininverileri de?erlendirilmeye alynmy?tyr. Katylymcylardan 40'y(%50.6) dahili, 39'u (%49.4) cerrahi bran?larda çaly?makta olup bran?lar arasynda sosyodemografik özellikler veölçek puanlary açysyndan fark saptanmady. Cinsiyet veçocuk sahibi olma ölçek puanlaryny etkileyen sosyodemografik özellikler, gelir düzeyi, statü meslekte çaly?masüresi ölçek puanlaryny etkileyen mesleki özellikler arasyndaydy. Korelasyon analizlerinde her üç ölçek arasyndapozitif ve negatif yönde ili?kiler saptandy. Sonuç:Bulgularymyz dahili ve cerrahi bran? hekimleri arasyndatükenmi?lik açysyndan anlamly fark bulunmady?yny, cinsiyet, çocuk sahibi olma, gelir düzeyi ve meslekte çaly?masüresinin tükenmi?lik düzeyini etkiledi?ini göstermektedir. Örgütsel ba?lylyk ve i?e ba?lylyk da tükenmi?lik düzeyini etkileyen de?i?kenler arasyndadyr ve dolayysyyla bu ikiönemli alanda iyile?meye yönelik yapylacak çaly?malarhekimlerin tükenmi?lik düzeyini azaltmada katky sa?layacaktyr

Variables affecting burnout levels among medical doctors working in inter- nal and surgical branches and the relationship of burnout with work engagement and organizational commitment

Objective: Burnout has been especially reported in individuals who do "people-work" and medicine is considered among professions that carry a higher risk ofburnout. The aims of this study are to investigate variables affecting burnout levels among medical doctorsworking in internal and surgical branches, and examinethe relationship of burnout with work engagement andorganizational commitment. Method: Eighty-two medical doctors, working in a private university hospital,were included in the study which was designed as crosssectional. Sociodemographic and professional dataforms, Maslach Burnout Inventory, OrganizationalCommitment Scale and Work Engagement Scale werecompleted. Results: Three participants who did not fullycomplete study forms were exluded, and the data of 79people were evaluated. Among participants, 40 (50.6%)people were working in internal and 39 (49.4%) peoplein surgical branches. There was no difference betweenbranches, in sociodemographic features and scalescores. Gender and having children were sociodemographic features; income and duration of employmentwere professional features affecting scale scores. Positiveand negative relationships between three scales andtheir subscales were detected in correlation analyses.Conclusion: Our findings suggest that there is no difference between medical doctors working in internal andsurgical branches in burnout; but gender, having children, income and duration of employment may affectburnout level. Organizational commitment and workengagement are among variables affecting burnoutlevel, therefore efforts which will be spent for amelioration in these fields may provide benefit in the reductionof medical doctors' burnout

Kaynakça

Allen N, Meyer JP (1990) The measurement and antecedents of affective, continuance, and normative commitment to the orga- nization. Journal of Occupational Psychology, 63:1-8.

Algül R (2014) Bugün Y?e Gitmesem Y? Ya?amynda Tükenmi?lik Sendromu. Birinci Basky, Ystanbul, Mitra Yayynlary.

Aryca SG, Özer C, Ary M ve ark. (2011) Cerrahi ve dahili bölüm asistanlarynda tükenmi?lik düzeyleri ve etkileyen faktörler. Smyrna Typ Dergisi, 6-9.

Contag SP, Golub JS, Teknos TN ve ark. (2010) Professional burnout among microvascular and reconstructive free-flap head and neck surgeons in the United Stataes. Arch Otolaryngol Head Neck Surg, 136:950-956.

Cordes CL, Dougherty TW (1993) A review and an integration of research on job burnout. Acad Manage Rev, 18:621-656.

Çynar Y, Kavlak O (2009) Yzmir ilinde çaly?an ambulans ve acil bakym teknikerlerinde i? doyumunun ve buna etki eden faktör- lerin incelenmesi. Akademik Acil Typ Dergisi, 8:33-37.

Deckard GJ, Hicks LL, Hamory BH (1992) The occurrence and distribution of burnout among infectious disease physicians. J Infect Dis, 165:224-228.

Derin N, Demirel ET (2012) Tükenmi?lik sendromunun örgüt- sel ba?lyly?y zayyflatycy etkilerinin Malatya merkezde görev yapan hem?ireler üzerinde incelenmesi. Süleyman Demirel Üniversite- si Yktisadi ve Ydari Bilimler Fakültesi Dergisi, 17:509-530.

Dikmeta? E, Top M, Ergin G (2011) Asistan hekimlerin tüken- mi?lik ve mobbing düzeylerinin incelenmesi. Turk Psikiyatri Derg, 22:137-149.

Durna U, Eren V (2005). Üç ba?lylyk unsuru ekseninde örgütsel ba?lylyk. Do?u? Üniversitesi Dergisi, 6:210-219.

Ergin C (1992) Doktor ve hem?irelerde tükenmi?lik ve Maslach Tükenmi?lik Ölçe?i'nin uyarlanmasy. VII. Ulusal Kongresi Bilimsel Çaly?malary. Bayraktar R, Da? Y (ed.), Ankara, VII. Ulusal Psikoloji Kongresi Düzenleme Kurulu ve Türk Psikologlar Derne?i Yayyny, s.143-160.

Ergin C (1996) Maslach Tükenmi?lik Ölçe?inin Türkiye sa?lyk personeli normlary. 3P Dergisi, 4:28-33.

Erol A, Saryçiçek A, Gülseren ? (2007) Asistan hekimlerde tükenmi?lik: i? doyumu ve depresyonla ili?kisi. Anadolu Psikiyatri Dergisi, 8:241-247.

Eryylmaz A, Do?an T (2012) Y? ya?amynda öznel iyi olu?: Ultrecht Y?e Ba?lylyk Ölçe?inin psikometrik niteliklerinin ince- lenmesi. Klinik Psikiyatri Dergisi, 15:49-55.

Fields AI, Cuerdon TT, Brasseux CO ve ark. (1995) Physician burnout in pediatric critical care medicine. Crit Care Med 23:1425-1429.

Gemlik N, Sisman FA, Sigri U (2010) The relationship between burnout and organizational commitment among health sector staff in Turkey. Journal of Global Strategic Management, 8:137- 149.

Golub JS, Johns MM, Weiss PS ve ark. (2008) Burnout in acad- emic faculty of otolaryngology-head and neck surgery. Laryngoscope, 118:1951-1956.

Gundersen L (2001) Physician burnout. Ann Intern Med, 135:145-148.

Havle N, Ylnem MC, Yener F, Gümü? H (2008) Ystanbul'da çaly?an psikiyatristlerde tükenmi?lik, i? doyumu ve bunlaryn çe?itli de?i?kenlerle ili?kisi. Dü?ünen Adam Psikiyatri ve Nörolojik Bilimler Dergisi, 2:4-13.

Johnson JT, Wagner RL, Rueger RM ve ark. (1993) Professional burnout among head and neck surgeons: results of a survey. Head Neck, 15:557-560.

Lee RT, Seo B, Hladkyj S ve ark. (2013). Correlates of physician burnout across regions ans specialities: a meta-analysis. Hum Resour Health, 11:48.

Marako?lu K, Kargyn NÇ, Armutlukuyu M (2013) Typ fakültesi ara?tyrma görevlilerinde tükenmi?lik sendromu ve ili?kili faktör- lerin de?erlendirilmesi. Genel Typ Derg, 23:102-108.

Martini S, Arfken CL, Churchill A ve ark. (2004) Burnout com- parison among residents bin different medical specialties. Acad Psychiatry, 28:240-242.

Maslach C, Jackson SE (1981) The measurement of experienced burnout. J Occup Behav, 2:99-113.

Maslach C, Jackson SE (1986) Maslach Burnout Inventory, 2nd edition, Palo Alto, Consulting Psychologists Press.

Özdevecio?lu M (2003) Algylanan örgütsel destek ile örgütsel ba?lylyk arasyndaki ili?kilerin belirlenmesine yönelik bir ara?tyr- ma. DEÜYYBF Dergisi, 18:113-130.

Öztürk G, Cetin M, Yyldyran N ve ark. (2012) Hekimlerde tükenmi?lik ve i? doyumu düzeyleri. Anatol J Clin Invest, 6:239- 245.

Panagopoulou E, Montgomery A, Benos A (2006) Burnout in internal medicine physicians: differences between residents and specialists. Eur J Int Med, 17:195-200.

Ramirez AJ, Graham J, Richards MA ve ark. (1996) Mental health opf hospital consultants: the effects of stress and satisfac- tion at work. Lancet, 347:724-728.

Sayyl I, Haran S, Ölmez ? ve ark. (1997) Ankara Üniversitesi hastanelerinde çaly?an doktor ve hem?irelerin tükenmi?lik düzeyleri. Kriz Dergisi, 5:71-77.

Schaufeli WB, Salanova M, Roma VG ve ark. (2002) The mea- surement of engagement and burnout: a two sample confirma- tory factor analytic approach. Journal of Happiness Studies, 3:71-92.

Shanafelt TD, Bradley KA, Wipf JE ve ark. (2002) Burnout ans self-reported patient care in an internal medicine residency pro- gram. Ann Intern Med, 136:358-367.

Sünter AT, Canbaz S, Dabak ? ve ark. (2006) Pratisyen hekim- lerde tükenmi?lik, i?e ba?ly gerginlik ve i? doyumu düzeyleri. Genel Typ Derg, 16:9-14.

?erik B, Erdo?an N, Ekerbiçer HÇ ve ark. (2016) Sakarya'da Aile Sa?ly?y Merkezlerinde çaly?an aile hekimlerinin tükenmi?lik düzeyleri ve ili?kili faktörler. Sakarya Med J, 6:60-66.

Top M (2012) Hekim ve hem?irelerde örgütsel ba?lylyk, örgütsel güven ve i? doyumu profili. Ystanbul Üniversitesi Y?letme Fakültesi Dergisi, 41:258-277.

Topak OZ, Karan CB, Tokta? SN ve ark. (2015) Bir grup typ ö?rencisinde ö?renim sürecinde tükenmi?lik düzeylerinin kar?yla?tyrylmasy: ty? e?itim süreci tükenmi?lik düzeylerini etk- iliyor mu? Klinik Psikiyatri, 18:90-96.

Türk Tabipleri Birli?i (2005) Türkiye'de tabip odalaryna kayytly olan bir grup hekimde tükenmi?lik sendromu ve etkileyen fak- törler. Ankara, Türk Tabipleri Birli?i Yayynlary.

Uygur A (2009) Örgütsel Ba?lylyk ve Y?e Ba?lylyk. Birinci Basky, Ankara, BRC.

Uzun ?, Karacao?lu B, Akyncy SB ve ark. (2013) Anestezioloji ve dahiliye asistanlaryndaki i? stresi ve tükenmi?lik durumu. JARSS, 21:224-229.

Ünal S, Karlyda? R, Yolo?lu S (2001) Hekimlerde tükenmi?lik ve i? doyumu düzeylerinin ya?am doyumu düzeyleri ile ili?kisi. Klinik Psikiyatri Dergisi, 4:113-118.

Visser MRM, Smets EMA, Oort FJ ve ark. (2003) Stress, satis- faction and burnout among Dutch medical specialists. CMAJ, 168:271-275.

Wasti AS (2003) Organizational commitment, turnover inten- tions and the influence of cultural values. Journal of Occupational and Organizational Psychology, 76:303-321.

Kaynak Göster