Klasik Batı Müziği Bağlamında Müzikal Göstergebilimde Temel Birim Sorunsalı

Anlam bilimi açısından temel birim sorunsalı temelde bir dilbilim sorunsalı olmasına rağmen, yirminci yüzyılda diğer birçok alan gibi müzik estetiği ve müzikal göstergebilim alanları için de bir tartışma konusu olagelmiştir. Ferdinand de Saussure ve Charles Peirce öncülüğünde gelişen göstergebilim, dil modelini sosyal bilimlerin psikoloji, antropoloji, felsefe, edebiyat bilimi, anlatı bilim gibi alanlarına ve resim, sinema, tiyatro ve müzik gibi sanat alanlarına uygulanmıştır. Ancak bir gösterge sistemi olarak dilde, gösterenin temel biriminin fonem/sesbirim olduğu, gösterilenin temel biriminin ise monem öne sürülebilecekken, görece daha yeni bir alan olan müzikal göstergebilim söz konusu olduğunda böylesi bir birimin varlığı halen tartışmalı bir konudur. Müzikal göstergebilim alanında şimdiye kadar yapılan öncü çalışmalar bu sorunsalı çeşitli bakımlardan ele almış, ancak tartışma Klasik Batı Müziği ekseninde sürdürülmesine rağmen temel birim sorunsalı için tatmin edici bir uzlaşı sağlanamamıştır. Bu çalışmada müzikal göstergebilimde temel birim sorunsalı temel göstergebilim kuramları açısından sorgulanacak ve müzikal göstergebilimde olası bir temel birimin varlığına dair bir tartışma yürütülecektir. Bu bağlamda öncelikle F. de Saussure, C. Peirce ve R. Barthes gibi göstergebilim alanının öncülerinin göstergebilim kuramlarına kısaca değinilecek ve bu kuramların olası bir uygulamasının müzikal göstergebilime sağlayabileceği katkılar J. Molino, M. Baroni, J.J. Nattiez ve N. Ruwet gibi müzikal göstergebilim alanında çalışan uzmanların görüşlerine başvurularak soruşturulacaktır. Tartışmayı takiben, N. Ruwet’nin “tepeden dibe doğru” ya da “dipten tepeye doğru” olarak adlandırdığı iki ayrı yolla, söz konusu sorunsala yönelik alternatif bir fenomenolojik uygulama önerilecektir. Öte yandan, eldeki mevcut kısıtlı literatür, tartışmayı Klasik Batı Müziği ekseninde sürdürmüş olduğundan, çalışmanın evrensel kümesinin Klasik Batı Müziği olarak kısıtlanması tercih edilmiştir.

The Question of Basic Unit in Musical Semiotics in The Context of Classical Western Music

Although the question of basic unit is a question of linguistics in principle, it has been a question of musical aesthetics and of musical semiotics in twentieth century likewise of many other disciplines. Developed under the pioneering roles of Ferdinand de Saussure and Charles Peirce, semiotic studies have applied the language model to the disciplines of social sciences such as psychology, anthropology, philosophy, literary science, narratology, and artistic disciplines such as painting, cinema, theater and music. While it could be argued that the basic unit of a signifier is phoneme or of a sign is moneme, the question of basic unit is still an arguable question in musical semiotics, a relative new discipline. Pioneering studies in musical semiotics have dealt with this problematic in various aspects, but although the discussion has continued on the axis of Classical Western Music, a satisfactory consensus has not been achieved for the basic unit problematic. In this paper, the question of basic unit in musical semiotics will be examined in regard to the major semiotics theories and an inquiry on the existence of a possible basic unit in music will be performed. In this context, a brief summary of the semiotics theories of F. de Saussure, C. Peirce and Barthes; and the possible contribution of a possible application of these theories to the musical semiotics will be discussed by referring to J. Molino, M. Baroni, J.J. Nattiez and N. Ruwet. Following the discussion, an alternative phenomenological application to the question will be suggested by using the two ways as N. Ruwet names “from top to bottom” and “from bottom to top”. On the other hand, since the limited literature at hand has continued the discussion on the axis of Classical Western Music, the universal set of this study was intentionally limited to Classical Western Music.

Kaynakça

Baroni, M. (1983). The Concept of Musical Grammar. Musical Analysis, 2, (2), 175-208.

Barthes, R. (2009). Göstergebilimsel Serüven (çev. M. Rifat ve S. Rifat). İstanbul: YKY.

Cage, J. (1991). 4'33", The Sound Corporation. Erişim Tarihi: 16 Nisan, 2021, (https://open.spotify.com/track/2bNCdW4rLnCTzgqUXTTDO1?si=Wd0qZslFT-WUhB3mADrVnQ).

Derrida, J. (1994). Göstergebilim ve Gramatoloji: JacquesDerrida ile Julia Kristeva Arasında Söyleşi (çev. T. Akşin). İstanbul: AFA Yayınları.

Fışkın, Ü. (2018). Sistematik Müzikolojide 20. Yüzyıl Analiz Yöntemleri. Avrasya Sosyal ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi, 5 (12), 281-314.

İlim, F. (2019). İki Göstergebilim Kuramı Açısından Nattiez’in Müzikal Göstergebilim Kuramı ve Genel Olarak Bir Müzikal Göstergebilimin İmkânı. I. Uluslararası Müzikte Algı Sempozyumu Tam Metin Bildiri Kitabı (ed. Eren Özek, ss. 57-63). İstanbul: İstanbul Teknik Üniversitesi Yayın Evi.

Levi-Strauss, C. (2012). Yapısal Antropoloji (çev. A. Kahiloğulları). Ankara: İmge Kitabevi.

Molino, J. (1990). Musical Fact and the Semiology of Music (trans. by F. A. Underwood). Music Analysis, 9 (2), 105-156.

Nattiez, J. J. (1973). Linguistics: A New Approachfor Musical Analysis. International Review of theAesthetics and Sociology of Music, 4(1), 51-68.

Nattiez, J. J. (1990). Music and Discourse: Toward a Semiology of Music (trans. by C. Abbate). New Jersey: Princeton University Press.

Peirce, C. S. (1986).Writings of Charles S. Peirce: A Chronological Edition, Volume 3 – 1872-1878 (ed. by C. J. W. Kloesel). Indianapolis: Indiana University Press.

Peirce, C. S. (1998). The Essential Peirce: Selected Philosophical Writings, Volume 2 – 1893-1913 (ed. by the Peirce Edition Project). Bloomington: Indiana University Press.

Ruwet, N. (1987). Methods of Analysis in Musicology. Music Analysis, 6, 1/2, 11-36.

Saussure, F. de (1998). Genel Dilbilim Dersleri (çev. B. Vardar). İstanbul: Multilingua Yayınları.

Saussure, F. de (2014). Genel Dilbilim Yazıları (çev. S. Kılıç). İstanbul: İthaki Yayınları.

Zeren, A. (2008). Müzikte Ses Sistemleri. İstanbul: Pan Yayıncılık.

Zeren, A. (2010). Müzik Fiziği. İstanbul: Pan Yayıncılık.

Kaynak Göster

Bibtex @araştırma makalesi { kaygi935838, journal = {Kaygı. Bursa Uludağ Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Felsefe Dergisi}, issn = {}, eissn = {2645-8950}, address = {}, publisher = {Bursa Uludağ Üniversitesi}, year = {2021}, volume = {20}, pages = {478 - 501}, doi = {10.20981/kaygi.935838}, title = {Klasik Batı Müziği Bağlamında Müzikal Göstergebilimde Temel Birim Sorunsalı}, key = {cite}, author = {İlim, Firat} }
APA İlim, F. (2021). Klasik Batı Müziği Bağlamında Müzikal Göstergebilimde Temel Birim Sorunsalı . Kaygı. Bursa Uludağ Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Felsefe Dergisi , 20 (2) , 478-501 . DOI: 10.20981/kaygi.935838
MLA İlim, F. "Klasik Batı Müziği Bağlamında Müzikal Göstergebilimde Temel Birim Sorunsalı" . Kaygı. Bursa Uludağ Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Felsefe Dergisi 20 (2021 ): 478-501 <
Chicago İlim, F. "Klasik Batı Müziği Bağlamında Müzikal Göstergebilimde Temel Birim Sorunsalı". Kaygı. Bursa Uludağ Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Felsefe Dergisi 20 (2021 ): 478-501
RIS TY - JOUR T1 - Klasik Batı Müziği Bağlamında Müzikal Göstergebilimde Temel Birim Sorunsalı AU - Firat İlim Y1 - 2021 PY - 2021 N1 - doi: 10.20981/kaygi.935838 DO - 10.20981/kaygi.935838 T2 - Kaygı. Bursa Uludağ Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Felsefe Dergisi JF - Journal JO - JOR SP - 478 EP - 501 VL - 20 IS - 2 SN - -2645-8950 M3 - doi: 10.20981/kaygi.935838 UR - Y2 - 2021 ER -
EndNote %0 Kaygı. Bursa Uludağ Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Felsefe Dergisi Klasik Batı Müziği Bağlamında Müzikal Göstergebilimde Temel Birim Sorunsalı %A Firat İlim %T Klasik Batı Müziği Bağlamında Müzikal Göstergebilimde Temel Birim Sorunsalı %D 2021 %J Kaygı. Bursa Uludağ Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Felsefe Dergisi %P -2645-8950 %V 20 %N 2 %R doi: 10.20981/kaygi.935838 %U 10.20981/kaygi.935838
ISNAD İlim, Firat . "Klasik Batı Müziği Bağlamında Müzikal Göstergebilimde Temel Birim Sorunsalı". Kaygı. Bursa Uludağ Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Felsefe Dergisi 20 / 2 (Eylül 2021): 478-501 .
AMA İlim F. Klasik Batı Müziği Bağlamında Müzikal Göstergebilimde Temel Birim Sorunsalı. Kaygı. 2021; 20(2): 478-501.
Vancouver İlim F. Klasik Batı Müziği Bağlamında Müzikal Göstergebilimde Temel Birim Sorunsalı. Kaygı. Bursa Uludağ Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Felsefe Dergisi. 2021; 20(2): 478-501.
IEEE F. İlim , "Klasik Batı Müziği Bağlamında Müzikal Göstergebilimde Temel Birim Sorunsalı", Kaygı. Bursa Uludağ Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Felsefe Dergisi, c. 20, sayı. 2, ss. 478-501, Eyl. 2021, doi:10.20981/kaygi.935838