SOĞUK SAVAŞ SONRASI DÖNEMDE ÇİN-ERMENİSTAN İLİŞKİLERİ

Kafkasya bölgesi tarihten günümüze küresel ve bölgesel güçlerin büyük bir mücadele alanı olmuştur. Bu noktada Kafkasya bölgesinde ABD, AB, Çin, Rusya gibi küresel güçler ile Türkiye, İran, Hindistan vb. bölgesel güçler bazen karşı karşıya gelmiş, bazen de işbirliği içinde hareket etmişlerdir. Tarihsel süreçte olduğu gibi günümüzde de bu bölge çok sayıda sorunla mücadele etmektedir. Soğuk Savaş döneminde bir süreliğine de olsa Sovyet baskısıyla bölgedeki ülkelerin küresel ve bölgesel ülkelerle olan teması sınırlandırılmıştır. Ancak Soğuk Savaş döneminin sona ermesiyle birlikte Kafkasya’da özellikle de Güney Kafkas ülkelerinin bağımsızlıklarını kazanmalarıyla birlikte, Kafkas ülkeleri dünya ile ilişki kurma noktasında yeni arayışlar içerisine girmişlerdir. Güney Kafkas ülkelerinin özellikle de Ermenistan’ın Batı ve Batının dışında yer alan küresel güçlerle iyi ilişkiler kurma arayışına girdiği görülmektedir. Bu noktada yeni dönemde özellikle de Sovyetler döneminde Batıya karşı Rusya’nın yanında yer alma çabaları ile bilinen Çin’in bölgeye yatırımları ve bölgeyle ilgili uluslararası kuruluşlardaki yeri ile ön plana çıktığı görülmektedir. Bu çalışmada Çin’in Sovyetler Birliği döneminden başlayıp Sovyet sonrası süreçte bölgeye yönelik artan ilgisinden hareketle, özellikle Ermenistan’a yönelik politikaları değerlendirilmeye çalışılacaktır.

CHINA-ARMENIA RELATIONS IN THE POST-COLD WAR ERA

Throughout the history, the Caucasus region has always been a great area of struggle among both global and regional powers. In the region, global powers such as the United States, EU countries, China, and Russia, and the regional powers such as Turkey, Iran and India sometimes confronted with each other and sometimes acted as allies. The historical struggle of the area still continues. Only during the Cold War period, the contact of the countries in the region with the global and regional countries was limited by the Soviet pressure. However, after the Cold War, when the Caucasus countries, particularly the ones in the south, gained their independence, those countries searched of new ways to establish relations with the world. During this period, it is seen that Armenia among the southern Caucasus countries, particularly sought to establish good relations with the western and non-western global powers. At this point, China, which is known for its efforts to stand by Russia against the West, especially during the Soviet period, has gained prominence with its investments in the region and its place in international organizations related to the region. This article aims to examine China’s increased interest towards the region by evaluating its policies of Armenia.

Kaynakça

ASLANLI, A. (2013). Yeni Küresel Mücadelede Kafkasya ve Karabağ Sorunu. Ankara: Ekoavrasya Yayınları.

ASLANLI, A. (2015). Karabağ Sorunu ve Türkiye-Ermenistan İlişkileri. Ankara: Berikan Yayınevi.

CAMGÖZ, C. - F. İSTANBULLU DİNÇER (2017). “Modern İpek Yolu Projesi Çerçevesinde Ulaştırma Ağlarının Turizme Katkıları”. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. I/3.

DURULAR, A. (2016). “Çin’in “Kuşak-Yol” Projesi ve Türkiye-Çin İlişkilerine Etkisi”. Avrasya Etüdleri. XLIX/1:77-97.

İKİZ, A. (2019). “Tek Kuşak Tek Yol Projesi ve Türkiye’ye Olası Etkileri”. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi. XVIII/72: 1688-1700.

PALABIYIK, M. S. - Y. DEVECİ BOZKUŞ (2009). “Turkish-Armenian Relations (1918-2008)”. The Armenian Question, Basic Knowledge and Documentation. (der. Ömer Engin Lütem). Ankara: Terazi Publishing.

ABRAHAMYAN, E. (2015.04.15). “The China-Armenia Declaration and Beijing’s Prospects in the South Caucasus”. The Central Asia, Caucasus. (Erişim Tarihi: 12.10.2018). https://www.cacianalyst.org/publications/analytical-articles/item/13175-thechina- armenia-declaration-and-beijing%E2%80%99s-prospects-in-the-southcaucasus. html

Arka.am (2012.07.09). “Korea and China Considering Establishment of IT Excellence Centers in Armenia”. (Erişim Tarihi: 12.11.2018). http://telecom.arka.am/en/news/business/korea_and_china_considering_establish ment_of_it_excellence_centers_in_armenia/

Armedia.am (2015.03.19). “China Gives $25 Million Soft Loan to Armenia”. (Erişim Tarihi: 21.11.2018). https://armedia.am/eng/news/15048/china-gives-$25-million-soft-loan-toarmenia. html

“Armenia’s Transport, Communication and IT Acting Minister, Chinese Ambassador Discuss Cooperation Issues” (2018.11.12). (Erişim Tarihi: 12.11.2018). https://www.aysor.am/en/news/2018/11/12/chinese-ambassador/1489488

“Armenia Exports By Country. Trading Economics”. (Erişim Tarihi: 11.11.2018). https://tradingeconomics.com/armenia/exports/china

“Armenia, China Did Everything for Development of Relations: New Embassy of China to be Built in Armenia” (2017.08.09). (Erişim Tarihi: 12.10.2018). https://armenpress.am/eng/news/901280/armenia-china-did-everything-fordevelopment- of-relations-new-embassy-of-china-to-be-built-in-armenia.html

“Armenian Defense Chief Visits China. The Armenian Mirror Spectator”. (2017.09.07). (Erişim Tarihi: 12.10.2018). https://mirrorspectator.com/2017/09/07/armenian-defense-chief-visits-china/

ASLANLI, A. (2006). “Çin-Güney Kafkasya Ülkeleri İlişkileri”. XCV/222. (Erişim Tarihi: 25.02.2020). https://www.turkyurdu.com.tr/yazar-yazi.php?id=3939

BALYAN, G. (2017.03.17). “Armenia’s Rising Tech Scene: The New Silicon Valley of the Former Soviet Union”. The Next Web. (Erişim Tarihi: 21.11.2018). https://thenextweb.com/asia/2017/03/17/armenias-rising-tech-scene-newsilicon- valley-former-soviet-union/

Bilateral Relations (2015.02.11). “Embasy of Armenia to China”. (Erişim Tarihi: 15.10.2018). http://china.mfa.am/en/bilateral-cn/

Bir Kuşak Bir Yol Projesi Nedir? Projeye Dahil 65 Ülke Hangileri?”. (2018.01.12). İktibas Dergisi-Sabancı Üniversitesi İstanbul Politikalar Merkezi. (Erişim Tarihi: 15.11.2018). http://iktibasdergisi.com/2018/01/12/bir-kusak-bir-yol-projesi-nedir-projeyedahil- olan-65-ulke-hangileri/.

BORA, S. I. (2017.09.13). “Ermenistan-Rusya Ilişkilerinin Geleceği Ne?”. Agos. (Erişim Tarihi: 12.10.2018). http://www.agos.com.tr/tr/yazi/19307/ermenistan-rusya-iliskilerinin-gelecegi-ne

China Daiy (2018.01.31). “China, Armenia Discuss Future Trade Collaborations”. (Erişim Tarihi: 11.11.2018). http://www.chinadaily.com.cn/a/201801/31/WS5a716ed2a3106e7dcc139f67.

“China’s Defense Minister Chang Wanquan and His Visiting Armenian Counterpart Vigen Sargsyan Reportedly Agreed to Deepen Military Ties Between Their Countries When They Met in Beijing on Monday, September 4”. (Erişim Tarihi: 12.10.2018). https://mirrorspectator.com/2017/09/07/armenian-defense-chief-visits-china/

“China Has Built A State-of-The-Art School in Yerevan Where Hundreds of Armenian Children Will Study The Chinese Language in Addition to Subjects Taught in Secondary and High Schools Across Armenia”. (Erişim Tarihi: 12.10.2018). https://mirrorspectator.com/2018/08/30/chinese-school-inaugurated-inarmenia/

“China Donates More Ambulances To Armenia. Azatutyun Radiokayan” (2018.10.17). (Erişim Tarihi: 12.11.2018). https://www.azatutyun.am/a/29549062.html

ÇALIŞKAN, Z. (2018). “Çin'in Yeni İpek Yolu Projesi”. İNSAMER. (Erişim Tarihi: 12.11.2018). http://insamer.com/tr/cinin-yeni-ipek-yolu-projesi_1111.html

Deutsche Welle Türkçe (2017.05.14). “Modern İpek Yolu Projesi: Beklentiler ve Kuşkular”. (Erişim Tarihi: 12.11.2018). https://www.dw.com/tr/modern-ipek-yolu-projesi-beklentiler-veku% C5%9Fkular/a-38832963

DOWSETT C. J. F. G. vd. (2018). “Britannica”. (Erişim Tarihi: 21.11.2018). https://www.britannica.com/place/Armenia

Ermeni Haber Ajansı (2017.09.05). “Çin General Xu Qiliang: Ermenistan Güvenilir Bir Dost ve Ortak”. (Erişim Tarihi: 12.10.2018). https://www.ermenihaber.am/tr/news/2017/09/05/%C3%87in-General- Ermenistan/112261 E.T..

HARUTYUNYAN, A. (2018). “Armenia is China’s Friendly Partner in The Region: Conference on 40th Anniversary of Chinese Reforms and Opening-Up Held in Yerevan”. Armenpress.am. (Erişim Tarihi: 20.11.2018). https://www.armenpress.am/eng/news/955338.html

JAMES, C. F. vd. (2018). “Armenia”. (Erişim Tarihi: 21.11.2018). https://www.britannica.com/place/Armenia

KISACIK, S. (2017). "Çin’in Yeni İpek Yolu Projesi Kapsamında Bakü-Tiflis-Kars Demiryolunun Önemi". Uluslararası Politika Akademisi. (Erişim Tarihi: 25.02.2020). http://politikaakademisi.org/2017/11/14/cinin-yeni-ipek-yoluprojesikapsamindabaku- tiflis-kars-demiryolunun-onemi/

KOCHARYAN, S. (2018). “Armenia-China Trade Turnover Grows 40%”. Armenpress.am (Erişim Tarihi: 22.06.2018). https://armenpress.am/eng/news/938512.html

LIU, C. (2017). “Why Students in Beijing Are Learning Armenian”. (Erişim Tarihi: 29.07.2017). https://www.scmp.com/week-asia/article/2104522/why-students-beijing-arelearning- armenian

News.am (2018.10.18). “Ambassador Tian: China Will Continue Implementing Projects in Armenia”. (Erişim Tarihi: 11.11.2018). https://news.am/eng/news/476514.html

“Pashinyan Says Armenia and China Share Many Interests”. (2018). (Erişim Tarihi: 12.10.2018). https://hetq.am/en/article/92384.

SANAMYAN, E. (2016.02.06). “China in the Caucasus. The Diplomat”. (Erişim Tarihi: 12.10.2018). https://thediplomat.com/2016/02/china-in-the-caucasus/

Sputnik Türkiye (2017.09.07). “Ermenistan, Çin’den Silah Mı Satın Alacak?. (Erişim Tarihi: 12.10.2018). https://tr.sputniknews.com/rusya/201709071030045798-ermenistan-cin-silah/

The Armenian Mirror Spectator (2018.08.30). “Chinese School Inaugurated In Armenia”. (Erişim Tarihi: 12.10.2018). https://mirrorspectator.com/2018/08/30/chinese-school-inaugurated-inarmenia/

TULUN, T. E. (2017). Kafkasya Dağlarında İpek’in Dayanıklılığı: Çin ve Ermenistan”. Analiz. (Erişim Tarihi: 12.10.2018). https://avim.org.tr/tr/Analiz/KAFKASYA-DAGLARINDA-IPEK-IN-DAYANIKLILIGICIN- VE-ERMENISTAN

Kaynak Göster