“KURŞUNLANAN SLAVBİLİM”: STALİN TASFİYELERİNDEN PAYINI ALAN SLAVİSTLER

Kurşunlanan Slavbilim, İosif Stalin eliyle uygulanan Büyük Tasfiye Dönemi’ne (1937-1938) kadar yürütülen Slavistler Davası’nda yargılanan ve infaz edilen Slavistler’in maruz kaldığı uygulamaları ifade etmektedir. İ. Stalin, 1930’ların başında Sovyetler Birliği’nde tam anlamıyla otoriteyi sağlamasıyla, kendi tasarladığı sosyalizm ideolojisini ve iktidarını muhafaza etmek adına elindeki bütün imkânları kullanır. Devrim karşıtı olanların “temizlenmesi” sürecine, Parti içerisinde İ. Stalin’e muhalif olduğu bilinen Devrim’in kurucu ve sembol isimleri dahi eklenir. Ayrıca yaptıkları bilimsel çalışmalarda ya da faaliyetlerde iktidarın sosyalist ideolojisine ters düşecek unsurlar barındıran bilim insanlarının ve sanatçıların acımasızca yargılanması vb. gelişmeler Sovyet tarihinin en karanlık dönemlerinden birisine doğru gidildiğinin kanıtı niteliğindedir. Bu dönemdeki baskı rejiminden etkilenen gruplardan birisi de Slavbilim alanında çalışmalar gerçekleştiren dilbilimcilerdir. Milliyetçi unsurları ve dini motifleri ön plana çıkardıkları iddiasıyla Slavistler, Sovyet karşıtı propaganda yapmak, mevcut düzeni yıkmaya yönelik dış ülkelerle işbirliği içerisinde olmak ve bu kapsamda Rus Milli Partisi’ni kurmak gibi suçlamalarla yargılanarak kurşuna dizilirler. Bu çalışmada göstermelik mahkemelerde mesnetsiz suçlamalara maruz kalan ve infaz edilen, aralarında 20. yüzyılın en etkili dilbilimcileri olarak gösterilen Slavistlerin de yer aldığı bir grup bilim insanı, onların ortaya koydukları Slavbilim çalışmaları ve bu karanlık dönemde maruz kaldıkları uygulamalar mercek altına alınmaktadır.

“SLAVIC STUDIES THAT WAS SHOT”: SLAVISTS AFFECTED BY THE STALIN’S PURGE

Slavic Studies that was shot, refers to the practices that the Slavists were subjected to, who were tried and executed in the Slavists Trial, which was carried out until the period of the Great Purge (1937-1938) by İ. Stalin. When İ. Stalin gained full authority in the Soviet Union in the early 1930s, he used all the means he had in order to preserve his power and the ideology of socialism he designed. Even the names of the founders and symbols of the Revolution, known to be in opposition to İ. Stalin within the Party, are added to the "cleaning" process of those who are against the revolution. In addition, developments such as the ruthless trials of scientists and artists who contain elements that contradict the socialist ideology of the existing power in their scientific studies or activities are proof that we were heading towards one of the darkest periods of Soviet history. One of the groups affected by the repression regime of this period is linguists who work in the field of Slavic Studies. Slavists are tried and shot on charges such as making anti-Soviet propaganda, cooperating with foreign countries to overthrow the existing order and establishing the Russian National Party in this context. In this study, a group of scientists, including Slavists, who were shown as the most influential linguists of the 20th century and who were subjected to unfounded accusations and executed in show trials, their Slavic studies and the practices they were exposed to in this dark period are examined.

Kaynakça

“Akademik A. A. Şahmatov: jizn’, tvorçestvo, nauçnoye naslediye” (2015). Sbornik statey k 150- letiyu so dnya rojdeniya eçonogo, Otv. red. O.N. Krılova, M. N.Priyemışeva. SPB.: Nestor-İstoriya.

AKSENOVA, Ye. (2000). Oçerki iz istorii oteçestvennogo slavyanovedeniya. 1930-ye godı. Moskva: İnstitut slavyanovedeniya RAN.

ASLAN, M. (2018). “Rus Kaynakların Işığında Slavseverlik ve Politik İz Düşümü Panslavizm”. VAKANÜVİS Uluslararası Tarih Araştırmaları Dergisi. 51-83.

AŞNİN, F. D. - V. M. ALPATOV (1994a). Delo slavistov 30-godı. Moskva: Naslediye.

AŞNİN, F. D. - V. M. ALPATOV (1994b). “ ‘Rossiyskaya Natsional’naya Partiya’ Zloveşçaya vıdumka sovetskih çekistov”. Vestnik Rossiyskoy akademii nauk. LXIV/10: 920-930.

BERNŞTEYN, S. (1989). “Tragiçeskaya stranitsa iz istorii slavyanskoy filologii”. Sovetskoye slavyanovedeniye. 1: 77-82.

BERNŞTEYN, S. (2002). Zigzagi pamyati, Vospominaniya. Dnevnikovıye zapisi. Moskva: Rossiyskaya Akademiya Nauk, Institut slavyanovedeniya.

BURAN, A. (2007). Kurşunlanan Türkoloji. Elazığ: Manas Yayıncılık.

CONQUEST, R. (2018). The Great Terror: Stalin’s Purge of the Thirties. New York: Random House.

DEWEY, J. (1972). Not Guilty: Report of the Commission of Inquiry Into the Charges Made Against Leon Trotsky in the Moscow Trials. New York: Monad Press.

DOSTAL, M. (2007). “Slavistika mejdu proletarskim internatsionalizmom i slavyanskoy ideyey”. Slavyanskiy al’manah. 114-140.

DOSTAL, M. (2011). “Osnovnıye osobennosti etapa Vozrojdeniya i stanovleniya oteçestvennogo slavyanovedeniya v kontse 1930-h i 1940-ye godı”. Vestnik TvGU. Ser.:İstoriya. 2: 97-109.

ELLMAN, M. (2002). Soviet Repression Statistics: Some Comments. Europe-Asia Studies. LIV/7: 1151-1172.

GORYAINOV, A. (2006). V Rossii i emigratsii: Oçerki o slavyanovedenii i slavistah pervoy polovinı XX veka. Moskva: İnstitut slavyanovedeniya RAN.

JIVOV, V. (2002). Razıskaniya v oblasti istorii i predıstorii russkoy kul’turı. Moskva: Yazıki slavyanskoy kul’turı.

KABANOFF, A. (1993). Unpublished Materials by Nikolai Nevsky on the Ethnology of the Ryukyu Islands. Nachrichten der Ostasiatische Gesellschaft. 153.

LİHAÇEV, D. (1992). “Vstupitel’noye slovo na konferentsii k 100-letiyu so dnya rojdeniya V. P. Adrianovoy-Peretts.”. Trudı Otdela drevnerusskoy literaturı İnstituta russkoy literaturı RAN. SPB: Nauka. s.5-8.

LOGAÇEV, K. (1978). “Sovetskoye slavyanovedeniye do seredinı 1930-h godov”. Sovetskoye slavyanovedeniye. 5: 91-105.

LUNT, H. G. (2017). “Slav Yazı Dili’nin Başlangıcı”. (çev. Gülşah Hasgüçmen). Türk Tarihi Araştırmaları Dergisi. 2/2(Orijinal eserin Yayım Tarihi 1964): 155-166.

NİGMETOV, T. (2018). “Politiçeskiye, sotsial’nıye i natsional’nıye trebovaniya Yana Gusa: po materialam issledovaniy A.S. Sazanovoy”. Vestnik KGU. 1:257-258.

NİKİTİN, S. (1960). Slavyanskiye komitetı v Rosii v 1858-1875. Moskva: İzdatel’stvo Moskovskogo Universiteta.

OPARİNA, Ye. (2016). “Nikolay Nikolayeviç Durnovo”. (otv. redaktor V. Potalov). Oteçestvennıye lingvistı XX veka, Moskva: izd-vo YASK.

ROBİNSON, M. (2004). Sud’bı akademiçeskoy elitı: Oteçestvennoye slavyanovedeniye (1917- naçalo 1930-h godov). (otv. red. L. Ye. Gorizontov). Moskva: İndrik.

SHATZ, M. (1984). Stalin, the Great Purge, and Russian History: A New Look at the "New Class". The Carl Beck Papers in Russian and East European Studies. 305: 48.

SNYDER, T. (2010). Bloodlands: Europe between Hitler and Stalin. New York: Random House.

ŞVEDOVA, N. (2008). Tolkovıy slovar russkogo yazıka. Moskva: Rossiyskaya akademiya nauk.

TAN METREŞ, E. H. (2017). “Stalin: Devrim Üniversitesinden Sovyet Olimpos’ una”. Liderlerin Sovyeti (Devrimden Prestroykaya). 41-78.

TAN METREŞ, E. H (2018). “Stalin Tasfiyelerinin Bir Tanığı Olarak ‘Nehir Kıyısındaki Ev’”. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, XI/60: 199-208.

THURSTON, R. W. (1996). Life and Terror in Stalin's Russia. 1934-1941. London: Yale University Press. Yazık i obşçestvo. Entsiklopediya (2016). Moskva: İzdatel’skiy tsentr “Azbukovnik”.

Kaynak Göster