II. dünya savaşı yıllarında Macar yahudileri ve Türkiye (1939-1945)

XIX. yüzyıl sonuna kadar Macaristan’da, Macar Yahudileri, ekonomik yaşamda önemli bir düzeye gelmişlerdir. Macaristan’ın, Trianon Antlaşması ile topraklarının çoğunu kaybedince, iki dünya savaşı arasında revizyonist özlemlerle Almanya ve İtalya’ya yakın bir dış politika izlemesi, Macar Yahudilerini etkilemiştir. Bu çalışmada I. ve II. Dünya Savaşı arasında Macaristan’da Yahudi aleyhtarlığını hazırlayan koşullar, II. Dünya Savaşı yıllarında Türkiye Cumhuriyetinin Macar Yahudilerine yaptığı yardım ortaya konularak değerlendirilmiştir.
Anahtar Kelimeler:

Türkiye

Hungarian jews and Turkey during 2nd world war (1939-1945)

Till the end of 19th century, Hungarian Jews gained an important economic position in Hungary. When Hungary lost most of its land with the signing of Trianon Treaty, it decided to follow a foreign policy very similar to the ones followed by Germany and Italy with the hope of regaining its land, and this had some impacts on Jews. The present study deals with the conditions leading to the emergence of anti-Semitism in Hungary by pointing out the aids made by Turkish State to Hungarian Jews during the 1st and 2nd World Wars.
Keywords:

Turkey,

Kaynakça

I. ARŞİV BELGELERİ

BCA (Başbakanlık Cumhuriyet Arşivi): Muamelat Genel Müdürlüğü Fonu Bakanlar Kurulu Kararları Fonu

II. KİTAPLAR

Bethlen István Emlékirata 1944, Zrínyi Kiadó, Budapest, 1988.

DEMİRKAN, Tarık; Macar Turancıları, Tarih Vakfı Yurt Yayınları İstanbul, 2000.

ECKHART, F.; Macaristan Tarihi, Çev: İbrahim Kafesoğlu, Türk Tarihi Kurumu Basımevi, Ankara, 1949.

ERKUN, Fethi Vecdet; Budapeşte’den Ankara’ya, Türk-Macar Dostluk Derneği Yayınları:2, Birinci Basım, Temmuz 1999.

KÁNYA, Sándor; Gömbös Kísérlete Totalis Fasisztá Diktatúra Megterémtésére, Akadémiai Kiadó, Budapest, 1968.

ÖNEN, Nizam; İki Turan, Macaristan ve Türkiye’de Turancılık, İletişim Yayınları, 1.Baskı, İstanbul, 2005.

ÖZGÜVEN, Burcu; Osmanlı Macaristan’ında Kentler, Kaleler, Ege Yayınları, İstanbul 2001.

TRELAT, V. Brugere; Budapeşte’de Komünistlerin Duvar Dibi İdamları, Çev: Firuzan Tekil, Göktürk Yayınları, Şubat, 1976.

II. MAKALELER

ÇOLAK, Melek; “Macaristan’da Revizyonizm ve Balkan Paktı Çerçevesinde Türkiye-Macaristan İlişkileri (1923-1939)”, Yakın Dönem Türkiye Araştırmaları, İstanbul Üniversitesi Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Enstitüsü Dergisi, S.8, 2005, s.1-14.

DOĞRU, Halime; “Macarlar ve Macaristan’a Dair Bir Layiha”, Anadolu Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Dergisi, C.3, S.1, 1991, s.171-195.

“Macaristan’da Yahudi Aleyhtarı Tezahürat”, Tan, 26.11.1938, s.5.

“Macaristan’da Yahudi Meselesi”, Tan 20.11.1938, s.9.

“Macaristan’da Yeni Kanun”, Cumhuriyet, 21.11.1938, s.6.

“Magyarság és Zsidóság, A Zsidóság Gazdasági és Szellemi Hegemóníájának Kialakulása”, Holnap, 1939. Junius 16., II. évfolyam, 20.szám, s.1.

NYÍRİ, T. Mária; “Törökország és a Magyar Zsidóság”, Ezredvég, XVI. évfolyam, Május, 2004, s.101-104.

Kaynak Göster