BÂKÎ’NİN YAYIMLANMAMIŞ BAZI ŞİİRLERİ (BİR GAZEL, İKİ BEYİT)

XVI. yüzyılın en önemli şairlerinden biri olan Bâkî, Osmanlı Devleti’nin zirvede olduğu ve kültür, sanat ile edebiyatın altın çağını yaşadığı bir dönemde şiirler kaleme almış, bu alanda gösterdiği başarı ile döneminde “sultanü’ş-şuarâ” unvanına layık görülmüştür. Me’âlimü’l-Yakîn Fî-Sîreti Seyyidi’l-Mürselîn (Siyer-i Nebi), Fezâ’ilü’l-Cihâd, Fezâ’il-i Mekke ve Hadîs-i Erba’în (Kırk Hadis) Tercümesi olmak üzere 4 adet mensur eseri de bulunan şairin asıl ününü kazanmasına vesile olan eseri Dîvân’ıdır. Dîvân, Dvorak (1908), Ergun (1935) ve Küçük (1995) tarafından 3 kez basılmıştır. Araştırmacılar tarafından en doğru baskı olarak kabul edilen Küçük’ün on iki nüshanın karşılaştırılması sonucu tenkitli metin olarak hazırladığı Dîvân’da şairin 27 kaside, 9 musammat, 548 gazel, 21 kıt’a ve 31 matla’ olmak üzere toplam 636 şiiri bulunmaktadır. Bu sayı daha sonra çeşitli mecmualar ve Dîvân’ın farklı nüshaları üzerinde yapılan çalışmalar vasıtasıyla artmıştır. Bu çalışma ile İstanbul Araştırma Enstitüsü Kütüphanesi numara 89’da kayıtlı bir mecmuada tespit edilen Bâkî mahlaslı bir gazel ve iki beyit tanıtılacaktır.

THE UNPUBLISHED POETRY OF BAKI (ONE GAZEL, TWO BEYITS)

One of the prominent of 16th century poets, Bâkî composed poetry during a period when the Ottoman Empire was at its peak, and when culture, art, and literature were in their golden age— to the point that he had earned the honourable title “sultanü’ş-şuarâ” (the poet of the sultan). While an author of four works of prose, including Me’âlimü’l-Yakîn Fî-Sîreti Seyyidi’l-Mürselîn (Siyer-i Nebi), Fezâ’ilü’l-Cihâd, Fezâ’il-i Mekke and Hadîs-i Erba’în (Kırk Hadis) Tercümesi, his true claim to fame in fact was his Dîvân. Published three times (Dvorak 1908, Ergun 1935, Küçük 1995), the book contains some 636 poems, including 27 kasides, 9 musammats, 548 gazels, 21 kıt’as, and 31 matla’s. This number only increases upon including his other poetry as they appear in various magazines alongside studies concentrating on his Dîvân. The present study will introduce a gazel as well as two beyits composed under his pseudonym identified in magazine number 89, housed at the Research Institute Library of Istanbul.

Kaynakça

AKTAŞ, M. M. (2018). “Bâkî Hakkında Bir Bibliyografya Denemesi”. Litteraturca Journal of Turkish Language and Literature. IV/4: 876-913.

BAHADIR, S. C. (2013). “Bâkî’nin Pervane Bey Mecmuası’nda Yer Alan Yayımlanmamış Gazelleri”. Turkish Studies - International Periodical For The Languages, Literature and History of Turkish or Turkic. VIII/1: 187-213.

DVORAK, R. (1911). Bâkî’s Dîwân-Ghazalijjât. C. I. Leiden 1908, C. II. Leiden.

ERGUN, S. N. (1935). Bakî Hayatı ve Şiirleri. C. I. İstanbul: Sühulet Kitab Yurdu.

KAPLAN, H. (2018). “Bâkî’nin Basılı Divanlarında Yer Almayan Şiirleri ve Divanının Bir Nüshası Üzerine Bazı Notlar”. International Journal of Language Academy. VI/2: 223- 253.

KESİK, B. (2012a). “Bir Yazmadan Hareketle Bâkî’nin Yayımlanmamış Şiirleri”. Turkish Studies - International Periodical For The Languages, Literature and History of Turkish or Turkic. VII/1: 1489-1500.

KESİK, B. (2012b). “Bazı Şiir Mecmualarından Hareketle Basılı Divanlarda Bulunmayan Bâkî Mahlaslı Şiirleri”. Adıyaman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. V/9: 115-122.

KESİK, B. (2013). “Bazı Şiir Mecmualarından Hareketle Basılı Divanlarda Bulunmayan Bâkî Mahlaslı Şiirler II”. Turkish Studies. - International Periodical For The Languages, Literature and History of Turkish or Turkic. VIII/13: 337-350.

KESİK, B. (2016a). “Osmanlı Hükümdarlarının da Şiirle Uğraştıkları Doğru Mudur? Hangi Hükümdarlar Şiir Yazmıştır?”. Sorularla Klâsik Türk Edebiyatı. (ed. Özer Şenödeyici). İstanbul: Kesit Yayınları: 145-155.

KESİK, B. (2016b). “Bâkî’nin Yayımlanmamış Bazı Şiirleri (Üç Gazel Bir Matla‘)”. Aydın Türklük Bilgisi Dergisi. II/2: 79-85.

KESİK, B. – K. KACAR (2018). “Bâkî Dîvânı’nın Bir Nüshası Üzerine Bazı Notlar”. Motif Vakfı Uluslararası Sosyal Bilimler Sempozyumu Bildiriler Kitabı. Çanakkale: 535-543.

KILIÇ, M. – B. ÇELİK (2017). “Bâkî’nin Gazellerine Ek ve Derzi-zâde ‘Ulvî’ye Nazîreleri”. Divan Edebiyatı Araştırmaları Dergisi. 18: 253-332.

KÖKSAL, M. F. (2013). “Bâkî’nin Bilinmeyen Veda Gazeli ve Dîvânında Bulunmayan Bazı Şiirleri”. Divan Edebiyatı Araştırmaları Dergisi. X: 319-330.

KÖKSAL, M. F. (2012). “Şiir Mecmualarının Önemi ve Mecmuaların Sistematik Tasnifi Projesi (MESTAP)”. Eski Türk Edebiyatı Çalışmaları VI Mecmuâ Osmanlı Edebiyatının Kırkambarı. (hzl. Hatice Aynur). İstanbul: Turkuaz Yayınları: 409-431.

KÜÇÜK, S. (1994, 2015). Bâkî Dîvânı (Tenkitli Basım). Ankara: TDK Yayınları.

MENGİ, M. (2006). Eski Türk Edebiyatı Tarihi. Ankara: Akçağ Yayınları.

ÖZTÜRK FİDAN, G. G. (2010). “Konya Mevlana Müzesi 2095 Numarada Kayıtlı Mevlevilikle İlgili Bir Mecmuadan Hareketle Bâkî’nin Yayımlanmamış Bir Şiiri”. Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi. I/2: 95-108.

TAŞ, H. (2010). “Bâkî’nin Dîvân’da Bulunmayan Bir Gazeli ve Feyzî’nin Naziresi”. Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi. I: 181-192.

UZUN, M. İ. (2003). “Mecmua”. Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi. C. XXVIII. Ankara: Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları.

YILMAZ, G. A. (2017). “Bir Şiir Mecmuasından Hareketle Haşmet ve Bâkî’ye Nispet Edilen Şiirler”. Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim Dergisi. VI/3: 1478-1489.

ÇELİK, M. F. (2014). “Yayımlanmış Divanlarda Yer Almayan Şiirler Bağlamında Bâkî Mahlaslı Bir Gazel”. (hzl. Y. Bayraktutan vd.). Kocaeli Üniversitesi Sosyal Bilimler Kongresi 3: 161-168. (Erişim Tarihi: 17.10.2019). https://docplayer.biz.tr/1240887-Kocaeli-universitesi-sosyal-bilimler-kongresi-3- kongre-kitabi-29-mayis-2014-umuttepe-kocaeli-isbn-978-605-62169-3-0.html

MACİT, M. – H. KAPLAN (2014). “Bâkî”. Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü (TEİS). (Erişim Tarihi: 07.10.2019). http://www.turkedebiyatiisimlersozlugu.com/index.php?sayfa=detay&detay=2462

Kaynak Göster